Με αφορμή την ανακοίνωση των στοιχείων της 19ης έκθεσης του πληροφοριακού συστήματος «HΛΙΟΣ», που αφορά στις συντάξεις και τα προνοιακά επιδόματα για το μήνα Δεκέμβριο, ο υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας κ. Γιάννης Βρούτσης δήλωσε τα εξής:
«Με το κλείσιμο του 2014, ένα ακόμη «ασφαλιστικό έτος» ολοκληρώνεται. Και είμαι σίγουρος ότι το ερώτημα που αβίαστα προκύπτει είναι εάν το «ασφαλιστικό» βρίσκεται σήμερα σε καλύτερη ή χειρότερη θέση από ό,τι ήταν πριν από ένα χρόνο.
Η απάντηση είναι κατηγορηματική, τεκμηριωμένη και αισιόδοξη. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης στη χώρα μας στηρίζεται σε υγιέστερες και πιο στέρεες βάσεις. Είναι πιο δίκαιο, διαφανές και ανθεκτικό σε σχέση με το παρελθόν.
Δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς την ύπαρξη μικρών ή μεγαλύτερων προβλημάτων, ωστόσο η πραγματικότητα είναι πολύ καλύτερη από τη ζοφερή εικόνα που προσπαθούν να περάσουν στην κοινή γνώμη κάθε λογής ειδικοί και μη επί του ασφαλιστικού, όλοι όσοι καλλιεργούν στα τηλεπαράθυρα και τις ερτζιανές συχνότητες κλίμα πανικού για μικροκομματικές ή ακόμη και προσωπικές σκοπιμότητες.
Όλοι αυτοί οι «καταστροφολόγοι» διαψεύδονται κάθε μέρα από την ίδια την πραγματικότητα και, κυρίως, από τα αδιάψευστα και τεκμηριωμένα στοιχεία που έχουμε σήμερα πλέον στη διάθεσή μας. Μιλώ καταρχήν για τα αξιόπιστα και αντικειμενικά στοιχεία της Ενιαίας Βάσης Ελέγχου και Πληρωμών Συντάξεων «ΗΛΙΟΣ», ενός από τα πιο προηγμένα συστήματα ελέγχου και παρακολούθησης συνταξιοδοτικών δεδομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το οποίο για πρώτη φορά στην Ελλάδα από τα μέσα του 2013 μας έδωσε αντικειμενική εικόνα για το πόσους και ποιους συνταξιούχους έχουμε και πόσα πληρώνουν τα ασφαλιστικά ταμεία. Και τα οποία αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει απολύτως κανένα πρόβλημα τόσο στην ομαλή και απρόσκοπτη καταβολή των συντάξεων όσο και στη συνολική εξέλιξη της χρηματοδότησης του ασφαλιστικού.
Και, προσέξτε, δεν υπάρχει κανένα απολύτως ταμειακό πρόβλημα ακόμη και σε αυτές τις δυσμενείς - για το ασφαλιστικό σύστημα - οικονομικές συνθήκες. Δηλαδή σε ένα περιβάλλον αυξημένης ανεργίας, στο οποίο επιπλέον πραγματοποιήθηκαν οι γενναίες μειώσεις των ασφαλιστικών εισφορών κατά πέντε (5) ποσοστιαίες μονάδες, αλλά και οι καταργήσεις των λεγόμενων «κοινωνικών» - και κατ’ ουσίαν «συντεχνιακών» - πόρων που επιβάρυναν το κοινωνικό σύνολο. Οπότε είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι το μέλλον του ασφαλιστικού από εδώ και εμπρός, μόνο καλύτερο μπορεί να είναι.
Αυτή ακριβώς η μακροχρόνια διάσταση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος, αποδεικνύεται και από τις ειδικές αναλογιστικές μελέτες που πραγματοποιούνται αυτή την περίοδο. Μελέτες μεγάλης κλίμακας που για πρώτη φορά στην Ελλάδα στηρίζονται σε τόσο μεγάλη διαθεσιμότητα αξιόπιστων στατιστικών δεδομένων και στοιχείων από το σύστημα «ΗΛΙΟΣ». Από τα αποτελέσματα των αναλογιστικών μελετών, λοιπόν, που διεξάγει η Εθνική Αναλογιστική Αρχή και τα οποία βρίσκονται σχεδόν σε ένα τελικό στάδιο ολοκλήρωσης, προκύπτει ότι το ασφαλιστικό μας σύστημα - ακόμη και υπό τις πιο συντηρητικές μακροοικονομικές και δημογραφικές υποθέσεις που έχουν δοθεί από το Ageing Working Group-Ecofin και τηρώντας απόλυτα τη μεθοδολογία και τους προβλεπόμενους κανόνες – φαίνεται να επιβεβαιώνεται ότι κινείται σε περιβάλλον βιωσιμότητας, όπως δείχνουν οι μακροπρόθεσμες προβολές έως το 2060. Η βασική υποχρέωση της χώρας μας, σύμφωνα με το νόμο 3863 του 2010, ώστε το ύψος των δαπανών μέχρι και το 2060 να μην υπερβαίνει το περιθώριο αύξησης των 2,5 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ με έτος αναφοράς το 2009 φαίνεται ότι επιτυγχάνεται.
Η επίτευξη των στόχων μας, όπως διαφαίνεται από τα αποτελέσματα των αναλογιστικών μελετών, δεν αποτελεί μόνο μια λογιστική εξομάλυνση των συνταξιοδοτικών δαπανών. Ουσιαστικά συνιστά τεκμήριο βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος, απόδειξη ότι οι αγωνιώδεις προσπάθειες των τελευταίων χρόνων «έπιασαν τόπο» διασφαλίζοντας στις νέες γενιές δικαιώματα συνταξιοδοτικών παροχών.
Όλα αυτά δεν έγιναν τυχαία. Κατακτήθηκαν με τις θυσίες των πολιτών, των ασφαλισμένων και των συνταξιούχων, αλλά και με πολλή και συστηματική δουλειά από το υπουργείο Εργασίας, τις υπηρεσίες και τα στελέχη του.
Σχεδιάστηκαν και εφαρμόστηκαν πάμπολλες μικρές και μεγάλες μεταρρυθμίσεις που:
•έκλεισαν οριστικά τις προκλητικές διαρροές σε μαϊμού συντάξεις και επιδόματα
•διέσωσαν τα συστήματα της επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ από βέβαιη κατάρρευση, επαναφέροντας τη λειτουργία τους στη βάση των αρχών με τις οποίες πρωτοδημιουργήθηκαν
•«χτύπησαν» την ανασφάλιστη εργασία στη ρίζα της
•εξοικονόμησαν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, μέσω στοχευμένων και σαρωτικών διασταυρώσεων, αλλά και συμψηφισμών των ασφαλιστικών οφειλών με επιστροφές φόρου και κάθε λογής επιδοτήσεις και επιχορηγήσεις
•διόρθωσαν αδικίες και στρεβλώσεις,
•ενίσχυσαν την εισπρατκτική ικανότητα του συστήματος, ιδίως μέσω της δημιουργίας του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ)
Μέρα με τη μέρα, μήνα με το μήνα διαμορφώνουμε ξανά ένα περισσότερο υγιή και αποτελεσματικό «ασφαλιστικό χάρτη» της χώρας με βασικές αρχές τον καθολικό, δημόσιο και διανεμητικό χαρακτήρα αυτού.
Ωστόσο, παρότι έχουν επιβεβαιωθεί τόσο η ταμειακή ισορροπία όσο και η μακροχρόνια ανθεκτικότητα του ασφαλιστικού συστήματος υπάρχουν ακόμα ανοιχτές προκλήσεις:
•Η ολοκλήρωση των διοικητικών ενοποιήσεων με τις οποίες θα δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακας, θα επιτευχθούν ακόμη μεγαλύτερες εξοικονομήσεις και θα μπει οριστικό τέλος στην ταλαιπωρία των ασφαλισμένων, καθώς μέσω του Ενιαίου Κέντρου Απονομής Συντάξεων το 2015 η έκδοση και απονομή σύνταξης θα είναι πλέον ζήτημα λίγων ημερών.
•Η ολοκλήρωση εντός του 2015 του μεγάλου έργου της κωδικοποίησης και απλοποίησης της ασφαλιστικής νομοθεσίας, η οποία όχι μόνο θα αντιμετωπίσει το χαοτικό θεσμικό πλαίσιο των περίπου 8.000 νόμων και κανονιστικών διατάξεων που εκτείνονται σε 38.500 σελίδες, αλλά και θα φέρει στην επιφάνεια πλήθος αδικιών και στρεβλώσεων. Εκεί θα πρέπει με πολιτική τόλμη και αποφασιστκότητα να προχωρήσουμε στην αποκατάσταση αυτών των αδικιών και στρεβλώσεων, ιδίως σε πνεύμα αναλογιστικής δικαιοσύνης.
•Η ειλικρινής και δίκαιη αντιμετώπιση του ζητήματος των προνομιακών αποκλίσεων απο τα γενικά ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης. Από αυτή την έκθεση του συστήματος «ΗΛΙΟΣ» μάλιστα, παρουσιάζουμε για πρώτη φορά την κατανομή των νέων συνταξιούχων ανά ηλικία και φορέα κύριας ασφάλισης για τους τελευταίους 4 μήνες του έτους. Στοιχείο που αναδεικνύει τις ιδιαιτερότητες κάθε ταμείου και θέτει επί τάπητος προκλήσεις σταδιακού εξορθολογισμού και ισορροπίας. Ενδεικτικά, το τετράμηνο Σεπτέμβριος – Δεκέμβριος 2014, το ποσοστό των νέων συνταξιούχων γήρατος ηλικίας κάτω των 62 ετών είναι 76,33% για το Δημόσιο και 64,34% για το ΙΚΑ. Ειδικά, για τα ευγενή ταμεία που έχουν συγχωνευθεί στο ΙΚΑ (υπάλληλοι τραπεζών, ΔΕΚΟ, κλπ) το αντίστοιχο ποσοστό που βγαίνει στη σύνταξη κάτω από τα γενικά όρια ανέρχεται στο 91,96% του συνόλου! Σε ποια άλλη χώρα υπάρχει τέτοια «πολυτέλεια» ως προς τις προνομιακές αποκλίσεις απο τα γενικά όρια συνταξιοδότησης;
Σε κάθε περίπτωση αυτό που πρέπει να έχουμε υπόψη είναι ότι το ασφαλιστικό είναι ένα πάρα πολύ σοβαρό ζήτημα. Για αυτό το λόγο, δεν πρέπει να μπαίνει με τόση ευκολία και ανευθυνότητα στο πεδίο της προεκλογικής παροχολογίας και των μικροκομματικών σκοπιμοτήτων. Έχουμε βάλει τα πράγματα σε μια τάξη, αποκαθιστώντας τη βραχυχρόνια ταμειακή ισορροπία του με όρους διαφάνειας και αποτελεσματικότητας. Ωστόσο, το ασφαλιστικό δεν έχει ακόμη αποβάλλει τα εύθραυστα χαρακτηριστικά του. Χρειάζονται ακόμα βήματα που θα βελτιώσουν την αναλογιστική του δικαιοσύνη. Γι’ αυτό, αρχικά, θα πρέπει να περιφρουρήσουμε και να διατηρήσουμε ως «κόρη οφθαλμού» τα μικρά και μεγάλα «επιτεύγματα» που προωθήθηκαν 2.5 χρόνια τώρα στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Επιπλέον όμως με τολμηρές παρεμβάσεις να διασφαλίζουμε την μακροχρόνια ανθεκτικότητα του.
Τα στοιχεία του συστήματος «ΗΛΙΟΣ» για το Δεκέμβριο του 2014 παρουσιάζουν και αυτό το μήνα εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Συγκεκριμένα, ως προς τα στοιχεία για τις συντάξεις:
- Ο αριθμός των συνταξιούχων ανέρχεται σε 2.654.913 άτομα
- Ο συνολικός αριθμός των καταβαλλόμενων συντάξεων ανέρχεται σε 4.523.296 εκ των οποίων οι 12.354 καταβάλλονται σε υπηκόους άλλων χωρών
- Η συνολική μηνιαία δαπάνη για συντάξεις το μήνα Δεκέμβριο ανέρχεται σε 2.331.601.409,10 ευρώ
- Η αντίστοιχη συνταξιοδοτική δαπάνη για το έτος 2014 ανέρχεται σε 27.738.352.144,33 ευρώ
- Το συνολικό ποσό των αναδρομικών που καταβλήθηκε στους νέους συνταξιούχους το τελευταίο τετράμηνο του 2014 ανέρχεται σε 267.115.659,34 ευρώ
- Το μέσο μηνιαίο εισόδημα από συντάξεις γήρατος ανέρχεται στα 953,58 ευρώ
Επίσης, τα σημαντικότερα ευρήματα της έκθεσης ως προς τις παροχές προνοιακών επιδομάτων είναι τα εξής:
• Ο συνολικός αριθμός των δικαιούχων προνοιακών επιδομάτων ανέρχεται σε 168.538
• Ο συνολικός αριθμός των καταβαλλόμενων επιδομάτων ανέρχεται σε 177.711
• Η συνολική μηνιαία δαπάνη για επιδόματα το Δεκέμβριο ανέρχεται σε 56.711.895 εκ ευρώ, ενώ η αντίστοιχη δαπάνη για το έτος 2014 ανέρχεται σε 662.920.120 εκ ευρώ.
