Μια εικόνα έντονης αντίθεσης ανάμεσα στην αύξηση των επιχειρηματικών εσόδων και στη δηλωμένη κερδοφορία αποτυπώνουν τα στοιχεία της ΑΑΔΕ για το φορολογικό έτος 2024.
Σχεδόν επτά στις δέκα επιχειρήσεις που λειτουργούν ως νομικά πρόσωπα εμφανίζουν ζημιές, μηδενικό φορολογητέο αποτέλεσμα ή ετήσια κέρδη που δεν ξεπερνούν τις 10.000 ευρώ. Πρόκειται για εισόδημα χαμηλότερο ακόμη και από τις ετήσιες μεικτές αποδοχές ενός εργαζομένου που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό.
Συγκεκριμένα, από τα 382.325 νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που υπέβαλαν φορολογική δήλωση για το 2024, τα 141.198, ποσοστό 36,93%, δήλωσαν ζημιές, ενώ 79.288, δηλαδή το 20,74%, εμφάνισαν μηδενικό φορολογητέο αποτέλεσμα. Επιπλέον, 40.035 επιχειρήσεις, ποσοστό 10,47%, δήλωσαν κέρδη από 1 έως 10.000 ευρώ.
Έτσι, συνολικά 260.521 επιχειρήσεις, ή το 68,1% του συνόλου, είτε δεν εμφάνισαν κέρδη είτε δήλωσαν φορολογητέο αποτέλεσμα έως 10.000 ευρώ. Το μέγεθος αποκτά μεγαλύτερη διάσταση αν συγκριθεί με τις αποδοχές των μισθωτών: ο κατώτατος μισθός των 830 ευρώ, που ίσχυε από τον Απρίλιο του 2024, αντιστοιχούσε σε ετήσιες μεικτές αποδοχές 11.620 ευρώ, με βάση τους 14 μισθούς. Με τον σημερινό κατώτατο μισθό των 920 ευρώ, οι ετήσιες μεικτές αποδοχές διαμορφώνονται σε 12.880 ευρώ.
Η εικόνα βελτιώνεται, αλλά παραμένει προβληματική
Η μεγάλη συγκέντρωση επιχειρήσεων με ζημιές ή μηδενικά κέρδη δεν αποτελεί πρόσφατη εξέλιξη. Τα σχετικά ποσοστά παραμένουν υψηλά εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, με σημαντικές διακυμάνσεις ανάλογα με τις οικονομικές συνθήκες.
Το 2011, οι επιχειρήσεις που δήλωναν ζημιές ή μηδενικό αποτέλεσμα αντιστοιχούσαν στο 55,25% του συνόλου. Από το 2014 έως και το 2022, το ποσοστό ξεπερνούσε κάθε χρόνο το 60%, ενώ το 2020, κατά την περίοδο της πανδημίας, έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο, αγγίζοντας το 67,88%.
Τα τελευταία δύο χρόνια καταγράφεται αποκλιμάκωση, καθώς το ποσοστό υποχώρησε στο 59,84% το 2023 και στο 57,67% το 2024. Παρά τη βελτίωση, ωστόσο, περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις εξακολουθούν να μην εμφανίζουν φορολογητέα κέρδη.
Άνοδος 80% στα ακαθάριστα έσοδα από το 2020
Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με την ισχυρή αύξηση του συνολικού κύκλου εργασιών. Τα ακαθάριστα έσοδα που δηλώθηκαν για το 2024 ανήλθαν σε 452,92 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 32,26 δισ. ευρώ ή 7,7% σε σύγκριση με το 2023.
Η άνοδος γίνεται ακόμη πιο αισθητή σε βάθος χρόνου. Σε σχέση με το 2020, όταν τα ακαθάριστα έσοδα είχαν διαμορφωθεί στα 251,66 δισ. ευρώ, η αύξηση φτάνει το 80%. Σε σύγκριση, μάλιστα, με το 2011, τα δηλωθέντα έσοδα είναι πλέον 2,3 φορές υψηλότερα.
Ανοδικά κινήθηκαν και τα φορολογητέα κέρδη, τα οποία έφτασαν τα 32,65 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η κατανομή τους μεταξύ των επιχειρήσεων είναι εξαιρετικά άνιση. Μόλις 1.840 εταιρείες, δηλαδή το 0,48% του συνόλου, δήλωσαν κέρδη άνω των 2,1 εκατ. ευρώ η καθεμία. Η συγκεκριμένη ομάδα συγκεντρώνει το 51,83% των συνολικών φορολογητέων κερδών των νομικών προσώπων.
Με άλλα λόγια, περισσότερο από το μισό των κερδών που δηλώθηκαν στην εφορία προέρχεται από λιγότερες από δύο χιλιάδες επιχειρήσεις, την ώρα που η μεγάλη πλειονότητα εμφανίζει πολύ χαμηλή κερδοφορία ή ζημιές.
Ζημιές 39,8 δισ. ευρώ, παρά τον αυξημένο τζίρο
Στην αντίθετη πλευρά, οι συνολικές ζημιές που δηλώθηκαν ανήλθαν σε 39,81 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τα φορολογητέα κέρδη. Από το ποσό αυτό, τα 32,71 δισ. ευρώ αφορούν ζημιές προηγούμενων χρήσεων.
Η μεταφορά ζημιών αποτελεί δυνατότητα που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να τις συμψηφίζουν με κέρδη που θα προκύψουν μέσα στα επόμενα πέντε έτη. Ωστόσο, αξιοσημείωτο είναι ότι οι εταιρείες που εμφανίζουν ζημιογόνο αποτέλεσμα δεν είναι κατ’ ανάγκη επιχειρήσεις περιορισμένης οικονομικής δραστηριότητας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι ζημιογόνες επιχειρήσεις δήλωσαν συνολικά ακαθάριστα έσοδα 101,26 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 22,36% του συνολικού τζίρου των νομικών προσώπων. Επομένως, σημαντικό μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας καταγράφεται σε εταιρείες που, παρά τον κύκλο εργασιών τους, δεν εμφανίζουν θετικό φορολογητέο αποτέλεσμα.
Μία στις τέσσερις επιχειρήσεις χωρίς δηλωμένα έσοδα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο αριθμός των επιχειρήσεων που δεν εμφάνισαν καθόλου ακαθάριστα έσοδα. Το 2024 ανήλθαν σε 75.109 νομικά πρόσωπα, χωρίς να συνυπολογίζονται οι μη κερδοσκοπικοί φορείς. Αντιστοιχούν στο 23,12% του συνόλου, δηλαδή σχεδόν μία στις τέσσερις επιχειρήσεις.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται 40.039 ανώνυμες εταιρείες, ΕΠΕ και ΙΚΕ, αριθμός που αντιστοιχεί στο 27,97% των κεφαλαιουχικών εταιρειών, καθώς και 22.957 προσωπικές εταιρείες. Το ποσοστό των επιχειρήσεων χωρίς ακαθάριστα έσοδα είναι μεν χαμηλότερο από το 23,80% που είχε καταγραφεί το 2023, εξακολουθεί όμως να κινείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Οι εξηγήσεις και τα ερωτήματα για την πραγματική κερδοφορία
Η απουσία εσόδων ή η εμφάνιση ζημιών δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει φορολογική παρατυπία. Ένα μέρος των περιπτώσεων μπορεί να εξηγηθεί από τη φυσιολογική λειτουργία της αγοράς και τη νομική κατάσταση των επιχειρήσεων.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται νεοσύστατες εταιρείες που δεν έχουν ακόμη αναπτύξει δραστηριότητα, αδρανή νομικά πρόσωπα που εξακολουθούν να υφίστανται χωρίς να έχουν λυθεί, εταιρείες συμμετοχών, αλλά και επιχειρήσεις που μεταφέρουν ζημιές από προηγούμενες χρήσεις. Ενδεικτικό είναι ότι το 2024 συνολικά 100.228 νομικά πρόσωπα δήλωσαν ότι πρόκειται για νέες επιχειρήσεις.
Παρά τις επιμέρους εξηγήσεις, η έκταση του φαινομένου προκαλεί προβληματισμό. Σε μια περίοδο κατά την οποία τα δηλωθέντα ακαθάριστα έσοδα καταγράφουν σημαντική άνοδο και προσεγγίζουν τα 453 δισ. ευρώ, η χαμηλή ή ανύπαρκτη φορολογητέα κερδοφορία της πλειονότητας των επιχειρήσεων αναδεικνύει μια έντονη απόκλιση ανάμεσα στον κύκλο εργασιών και στο τελικό οικονομικό αποτέλεσμα.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο τα φορολογικά στοιχεία αποτυπώνουν με ακρίβεια την πραγματική εικόνα της επιχειρηματικής κερδοφορίας ή αν πίσω από τη μεγάλη απόσταση μεταξύ εσόδων και δηλωμένων κερδών κρύβονται ευρύτερες αδυναμίες στη λειτουργία και στη φορολογική εικόνα σημαντικού μέρους των επιχειρήσεων.