Έναν κλάδο που συνεχίζει να αναπτύσσεται και να πραγματοποιεί σημαντικές επενδύσεις, αλλά ταυτόχρονα βλέπει τα περιθώρια κερδοφορίας του να περιορίζονται, αποτυπώνουν τα στοιχεία που παρουσίασε την, Τετάρτη 18 Νοεμβρίου σε σχετική συνέντευξη Τύπου, η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ). Την ίδια στιγμή, νέα πανελλαδική έρευνα του ΙΕΛΚΑ αναδεικνύει τη σημαντική απόσταση ανάμεσα στην πραγματική κερδοφορία του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων και στην εικόνα που έχουν διαμορφώσει οι καταναλωτές για αυτήν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Γενικός Διευθυντής της ΕΣΕ, Απόστολος Πεταλάς, με βάση τα οικονομικά δεδομένα 35 αλυσίδων, ο κύκλος εργασιών του κλάδου διαμορφώθηκε το 2025 στα 13,6 δισ. ευρώ, από 12,9 δισ. ευρώ το 2024, καταγράφοντας αύξηση περίπου 5,3%. Η συνολική καταναλωτική δαπάνη στο κανάλι των σούπερ μάρκετ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, ανήλθε σε 15,7 δισ. ευρώ.
Παρά την αύξηση των πωλήσεων, τα κέρδη προ φόρων περιορίστηκαν στα 189 εκατ. ευρώ, με το αντίστοιχο περιθώριο να διαμορφώνεται στο 1,39%, έναντι 1,50% το 2024. Πρόκειται για επίδοση που επιβεβαιώνει τη σταδιακή υποχώρηση της κερδοφορίας, καθώς το αντίστοιχο ποσοστό το 2020 βρισκόταν στο 1,92%. Μάλιστα ο κ. Πεταλάς επισήμανε πως διεθνώς το «όριο» για να θεωρείτε οικονομικά υγιής και βιώσιμος ο κλάδος είναι το 3%.
Το λειτουργικό κόστος και οι διεθνείς συγκρίσεις
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν την κερδοφορία είναι η εξέλιξη των λειτουργικών εξόδων. Το μικτό περιθώριο των αλυσίδων ανήλθε το 2025 σε περίπου 3,6 δισ. ευρώ, ενώ τα λειτουργικά έξοδα διαμορφώθηκαν σε περίπου 3,4 δισ. ευρώ. Στην περίοδο 2020-2025, ο κύκλος εργασιών κατέγραψε μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 4,8%, όταν τα λειτουργικά έξοδα και οι τόκοι αυξάνονταν με ρυθμό 5,3%. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει σταδιακά τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να μετατρέπουν την αύξηση των πωλήσεων σε υψηλότερη κερδοφορία. Ενδεικτικό της διάρθρωσης των δαπανών είναι ότι το μισθολογικό κόστος αντιπροσωπεύει το 62,6% των συνολικών λειτουργικών εξόδων. Ακολουθούν η ενέργεια με 6,8%, τα ενοίκια με 6,4%, οι μεταφορές και τα logistics με 4,3%, ενώ το υπόλοιπο 19,9% αφορά άλλες λειτουργικές δαπάνες.
Η ΕΣΕ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στις διεθνείς συγκρίσεις. Σύμφωνα με την παρουσίαση του ΙΕΛΚΑ, το μέσο περιθώριο κέρδους προ φόρων επτά μεγάλων διεθνών αλυσίδων διαμορφώνεται στο 3,22%, σημαντικά υψηλότερα από το 1,39% των ελληνικών επιχειρήσεων. Ενδεικτικά, το αντίστοιχο περιθώριο ανέρχεται σε 4,62% για την καναδική Metro, 4,53% για την ισπανική Mercadona, 3,07% για τη Walmart, 3,04% για την Kroger, 2,45% για την Ahold Delhaize και 2,43% για την Tesco.
Επενδύσεις 3,8 δισ. ευρώ σε μία δεκαετία
Παρά τη συμπίεση των περιθωρίων, οι αλυσίδες συνεχίζουν να επενδύουν σε καταστήματα, υποδομές και νέες τεχνολογίες. Το 2025 οι συνολικές επενδύσεις ανήλθαν σε 660 εκατ. ευρώ, έναντι 400 εκατ. ευρώ το 2024, παρουσιάζοντας αύξηση 65%. Συνολικά, οι επενδύσεις της τελευταίας δεκαετίας προσεγγίζουν τα 3,8 δισ. ευρώ, με τις επιχειρήσεις να κατευθύνουν σημαντικούς πόρους στον εκσυγχρονισμό του δικτύου τους, στην αναβάθμιση της εφοδιαστικής αλυσίδας, στις ενεργειακές υποδομές και στον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Ο Πρόεδρος της ΕΣΕ, Ιωάννης Μασούτης, υπογράμμισε τη σημασία της σχέσης του κλάδου με τα ελληνικά νοικοκυριά, σημειώνοντας ότι «Αυτή η σχέση δημιουργεί μία ιδιαίτερη ευθύνη για την ΕΣΕ και τον κλάδο μας συνολικά. Την ευθύνη να ακούμε τον καταναλωτή, να κατανοούμε τις ανάγκες και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει και να ανταποκρινόμαστε με συνέπεια στις προσδοκίες του». Ο ίδιος αναφέρθηκε στην ανάγκη διατήρησης ανταγωνιστικών τιμών, επάρκειας προϊόντων και υψηλού επιπέδου εξυπηρέτησης, παράλληλα με τη συνέχιση των επενδύσεων.
Το αποτύπωμα στην οικονομία
Σήμερα ο κλάδος αριθμεί περίπου 40 αλυσίδες και περισσότερα από 3.800 καταστήματα σε όλη τη χώρα, απασχολώντας 125.000 εργαζομένους. Το 62% των εργαζομένων είναι γυναίκες, το 38% είναι ηλικίας άνω των 50 ετών, ενώ το 40% απασχολείται εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, περισσότερες από 6.000 επιχειρήσεις προμηθεύουν τις αλυσίδες, με εννέα στις δέκα να είναι ελληνικές. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΣΕ, η συνολική συνεισφορά του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων στην ελληνική οικονομία, συνυπολογίζοντας τις έμμεσες επιδράσεις, αντιστοιχεί στο 5,6% του ΑΕΠ.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, από τη συνολική αγορά πωλήσεων τροφίμων ύψους περίπου 26,1 δισ. ευρώ το 2025, τα 15,7 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 60%, πραγματοποιήθηκαν μέσω των αλυσίδων σούπερ μάρκετ. Το υπόλοιπο 40% αφορά άλλα κανάλια, όπως λαϊκές αγορές, κρεοπωλεία, μανάβικα και αρτοποιεία.
Οι τιμές και οι προσφορές των 5 δισ. ευρώ
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην εξέλιξη των τιμών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η ΕΣΕ, ο πληθωρισμός τροφίμων στα σούπερ μάρκετ, βάσει της μέτρησης του ΙΕΛΚΑ, διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο του 2026 στο 0,53%, έναντι 2,1% στον δείκτη διατροφής της ΕΛΣΤΑΤ και 1,6% στον αντίστοιχο ευρωπαϊκό δείκτη της Eurostat. Πρόκειται για δείκτες με διαφορετική κάλυψη και μεθοδολογία.
Η Ένωση αποδίδει τη συγκράτηση των τιμών στον ανταγωνισμό μεταξύ των αλυσίδων, στην ανάπτυξη των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και στην ένταση των προωθητικών ενεργειών.
Σύμφωνα με τον Απόστολο Πεταλά, η συνολική αξία των προωθητικών ενεργειών την τριετία 2023-2025 ανήλθε σε περίπου 5 δισ. ευρώ, αναδεικνύοντας τη βαρύτητα που έχουν αποκτήσει οι προσφορές στην εμπορική πολιτική των επιχειρήσεων.
Οι καταναλωτές εκτιμούν κέρδη 8,9%
ενώ το πραγματικό περιθώριο είναι 1,39%
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα ευρήματα της πανελλαδικής έρευνας που παρουσίασε ο Πρόεδρος του ΙΕΛΚΑ, καθηγητής Γεώργιος Δουκίδης, αφορά την αντίληψη των καταναλωτών για την κερδοφορία των αλυσίδων.
Οι ερωτηθέντες εκτιμούν κατά μέσο όρο ότι τα σούπερ μάρκετ λειτουργούν με περιθώριο κέρδους 8,9%, ενώ θεωρούν ότι ένα εύλογο περιθώριο θα ήταν 5,1%. Η πραγματική κερδοφορία προ φόρων, όπως προκύπτει από τα οικονομικά στοιχεία των αλυσίδων, περιορίζεται στο 1,39%.
Η απόκλιση αυτή αποτυπώνει το σημαντικό χάσμα μεταξύ της οικονομικής πραγματικότητας του κλάδου και της εικόνας που έχουν διαμορφώσει οι καταναλωτές, σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια εξακολουθεί να επηρεάζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Ενδεικτικό είναι ότι το 69% των καταναλωτών ζητά χαμηλότερες καθημερινές τιμές, το 37% περισσότερες και μεγαλύτερες προσφορές, το 28% μεγαλύτερη διαφάνεια στις τιμές και το 22% περισσότερες οικονομικές επιλογές ιδιωτικής ετικέτας.
Παράλληλα, το 56% θεωρεί δικαιολογημένη μία ανατίμηση όταν αυξάνεται το κόστος παραγωγής και το 39% όταν αυξάνεται το ενεργειακό κόστος. Αντίθετα, το 15% δεν θεωρεί ποτέ δικαιολογημένη μια αύξηση τιμής.
Όσον αφορά την αξία που προσφέρουν τα σύγχρονα σούπερ μάρκετ, το 35% αναγνωρίζει ως σημαντικότερο πλεονέκτημα τη μεγάλη ποικιλία προϊόντων, το 26% τις χαμηλότερες τιμές σε σχέση με άλλα κανάλια και το 17% την ευκολία των αγορών.
Συγκέντρωση της αγοράς και προοπτικές για το 2027
Το ζήτημα της περαιτέρω συγκέντρωσης της αγοράς βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο της συζήτησης.
Κατά τη διάρκεια των ερωτήσεων, ο Ιωάννης Μασούτης εκτίμησε, ότι σε βάθος χρόνου η αγορά θα μπορούσε να συγκεντρωθεί γύρω από τρεις έως τέσσερις μεγάλους ομίλους, με παράλληλη παρουσία μικρότερων και περισσότερο εξειδικευμένων αλυσίδων.
Από την πλευρά του, ο Αντιπρόεδρος της ΕΣΕ, Αριστοτέλης Παντελιάδης, επισήμανε ότι η περαιτέρω συρρίκνωση των περιθωρίων κερδοφορίας δημιουργεί ερωτήματα για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα ορισμένων επιχειρήσεων, ενισχύοντας τη σημασία της λειτουργικής αποτελεσματικότητας και των οικονομιών κλίμακας.
Σε ό,τι αφορά τις προοπτικές των τιμών, ο κ. Παντελιάδης ανέφερε ότι είναι ακόμη νωρίς για ασφαλείς προβλέψεις σχετικά με το 2027, ενώ στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο κ. Μασούτης. Συγκεκριμένα ο Πρόεδρος της ΕΣΕ περιέγραψε την τρέχουσα εικόνα ως μια περίοδο σχετικής σταθεροποίησης των τιμών, στην οποία ωστόσο εξακολουθούν να καταγράφονται πιέσεις σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων. Όπως διευκρίνισε, δεν διαφαίνεται αυτή τη στιγμή ένας νέος γενικευμένος κύκλος ανατιμήσεων.
Πάντως ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασαν τα στελέχη της ΕΣΕ, κατά το τελευταίο τρίμηνο έχουν σημειωθεί αυξήσεις στις τιμές των γαλακτοκομικών, οι οποίες αποδίδονται κυρίως στην άνοδο του κόστους του αιγοπρόβειου γάλακτος.
Ανοδικές πιέσεις αναμένονται επίσης στην αγορά της μπύρας, με τις σχετικές ανατιμήσεις να εκτιμάται ότι θα εμφανιστούν στα ράφια των σούπερ μάρκετ στις αρχές Δεκεμβρίου. Την ίδια στιγμή, αυξημένο κόστος καταγράφεται και στις κατηγορίες των ζυμαρικών και των δημητριακών, εξαιτίας της ανόδου των τιμών των πρώτων υλών και κυρίως του σιταριού.
Οι επόμενες προκλήσεις και το DRS
Στο πλαίσιο της συνέντευξης παρουσιάστηκαν επίσης από τον Γεώργιο Δουκίδη οι «11+1 Προκλήσεις για το Σούπερ Μάρκετ του 2035», με έμφαση, μεταξύ άλλων, στη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, στην τεχνητή νοημοσύνη, στις αλλαγές της καταναλωτικής συμπεριφοράς, στις ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών.
Ξεχωριστή συζήτηση πραγματοποιήθηκε και για το Σύστημα Εγγυοδοτικής Ανακύκλωσης (DRS), με τον Απόστολο Πεταλά να διατυπώνει επιφυλάξεις αναφορικά με τον σχεδιασμό και τη λειτουργία του συστήματος, καθώς και τον ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ στην εφαρμογή του.
Οι δύο αυτές ενότητες αναδεικνύουν πρόσθετες προκλήσεις για έναν κλάδο που, παρά την ανάπτυξη των πωλήσεων και τη συνέχιση των επενδύσεων, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις των καταναλωτών, στις νέες κανονιστικές υποχρεώσεις και στην ανάγκη διατήρησης της οικονομικής του βιωσιμότητας.