Θετικό αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία και την κοινωνία εκτιμούν ότι έχει η ανάπτυξη και λειτουργία των κέντρων δεδομένων (data centers) στην Ελλάδα έξι στους δέκα οικονομολόγους που συμμετείχαν στο Ελληνικό Πάνελ Οικονομολόγων του ΚΕΦΙΜ για τον Οκτώβριο. Ωστόσο, παρά τις αναπτυξιακές προοπτικές του κλάδου, οι συμμετέχοντες εκφράζουν επιφυλάξεις σχετικά με το ενεργειακό και περιβαλλοντικό κόστος, την επιβάρυνση των υποδομών και την πραγματική προστιθέμενη αξία των επενδύσεων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των οικονομολόγων, η ανάπτυξη των data centers μπορεί να ενισχύσει την ελληνική οικονομία, να προσελκύσει νέες επενδύσεις και να στηρίξει την ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών. Παράλληλα, μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της εξωστρέφειας, των ψηφιακών υποδομών και της τεχνολογικής ανταγωνιστικότητας της χώρας.
Ωστόσο, η λειτουργία των κέντρων δεδομένων συνοδεύεται από σημαντικές ενεργειακές απαιτήσεις, καθώς καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και απαιτούν σημαντικές υποδομές, το κόστος των οποίων μπορεί να επηρεάσει τους λογαριασμούς ρεύματος νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Επίσης, παρότι τα data centers δημιουργούν εξειδικευμένες θέσεις εργασίας, ο αριθμός των μόνιμων θέσεων παραμένει σχετικά περιορισμένος σε σύγκριση με το ύψος των απαιτούμενων επενδύσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, καθώς η αυξημένη κατανάλωση ενέργειας, οι ανάγκες ψύξης και η χρήση νερού δημιουργούν πρόσθετες προκλήσεις, ιδιαίτερα για τις τοπικές υποδομές και τους φυσικούς πόρους.
Το κρίσιμο ζητούμενο, επισημαίνεται, είναι οι επενδύσεις να δημιουργούν πραγματικό όφελος για την ελληνική οικονομία και τις τοπικές κοινωνίες, χωρίς να μεταφέρουν δυσανάλογο κόστος στους πολίτες και στις υπόλοιπες επιχειρήσεις.
Επενδυτικό ενδιαφέρον άνω του 1 GW
Η ανάπτυξη των data centers αποτελεί βασικό άξονα της κυβερνητικής στρατηγικής για την ανάδειξη της Ελλάδας σε περιφερειακό κόμβο ψηφιακών υποδομών και υπηρεσιών. Τον περασμένο Μάρτιο, η κυβέρνηση παρουσίασε ειδική μελέτη χωροθέτησης, η οποία κατέγραψε επενδυτικό ενδιαφέρον που υπερβαίνει το 1 GW, με περισσότερα από 35 αιτήματα σύνδεσης στο ηλεκτρικό σύστημα. Παράλληλα, πρόσφατα κατατέθηκε στη Βουλή νομοσχέδιο που προβλέπει, μεταξύ άλλων, την κάλυψη τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας των νέων κέντρων δεδομένων από ανανεώσιμες πηγές, την ανάληψη του κόστους σύνδεσης από τους επενδυτές και την καταβολή ανταποδοτικού τέλους προς όφελος των περιοχών εγκατάστασης.
Στα επεξηγηματικά σχόλια των συμμετεχόντων αναγνωρίζεται ότι οι επενδύσεις μπορούν να ενισχύσουν την εξωστρέφεια, τις ψηφιακές υποδομές και την τεχνολογική ανταγωνιστικότητα της χώρας, δημιουργώντας παράλληλα εξειδικευμένες θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, επισημαίνεται ότι δεν υπάρχει επαρκής εμπειρική τεκμηρίωση για το πραγματικό μέγεθος της εγχώριας προστιθέμενης αξίας των επενδύσεων, τις μακροχρόνιες επιδράσεις τους στην παραγωγικότητα και το συνολικό κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, στις ανάγκες ψύξης και στη χρήση φυσικών πόρων. Οι συμμετέχοντες υπογραμμίζουν τη σημασία ενός κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου, της ενεργειακής αποδοτικότητας και της διασφάλισης ότι το κόστος των νέων υποδομών δεν θα επιβαρύνει δυσανάλογα τους υπόλοιπους καταναλωτές.
Τέλος, στα σχόλια διατυπώνεται προβληματισμός για τον τρόπο χρηματοδότησης των επενδύσεων. Επισημαίνεται ότι η ανάπτυξη του κλάδου μπορεί να είναι επωφελής όταν στηρίζεται στην πραγματική ζήτηση και στην ιδιωτική πρωτοβουλία, ενώ αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη επενδύσεις που πραγματοποιούνται κυρίως λόγω της διαθεσιμότητας ευρωπαϊκών επιδοτήσεων.
