Η παράνομη διακίνηση και διάθεση αλκοολούχων ποτών στην ελληνική αγορά, οι επιπτώσεις της στη δημόσια υγεία και την οικονομία, καθώς και οι τρόποι αποτελεσματικότερης αντιμετώπισής της βρέθηκαν στο επίκεντρο τριών εκπαιδευτικών ημερίδων που πραγματοποιήθηκαν στις 12, 13 και 14 Οκτωβρίου 2026, στα Ιωάννινα, στη Λάρισα και στη Λαμία, αντίστοιχα. Τις ημερίδες διοργάνωσαν οι Γενικές Περιφερειακές Αστυνομικές Διευθύνσεις Ηπείρου, Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας, σε συνεργασία με την Ένωση Επιχειρήσεων Αλκοολούχων Ποτών (ΕΝΕΑΠ).
Στις ημερίδες συμμετείχαν στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας, των τελωνειακών και λιμενικών αρχών, του Γενικού Χημείου του Κράτους και του Συντονιστικού Επιχειρησιακού Κέντρου (ΣΕΚ) για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου προϊόντων που υπόκεινται σε Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, καθώς και εκπρόσωποι της ΕΝΕΑΠ και της Alliance Against Counterfeit Spirits (AACS). Κατά τη διάρκεια των εργασιών παρουσιάστηκαν οι πρακτικές παράνομης διακίνησης αλκοολούχων ποτών και οι μέθοδοι δράσης οργανωμένων κυκλωμάτων, ενώ αναδείχθηκαν οι κίνδυνοι για την υγεία των καταναλωτών, οι απώλειες δημόσιων εσόδων και οι στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό που προκαλεί το παράνομο εμπόριο.
Κατά την εισήγησή της, η Γενική Διευθύντρια της ΕΝΕΑΠ, Σοφίκα Παπανικολάου, παρουσίασε τις διεθνείς διαστάσεις του παράνομου εμπορίου αλκοολούχων ποτών, επισημαίνοντας ότι, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η διαφορά τιμής μεταξύ νόμιμων και παράνομων προϊόντων αποτελεί σημαντικό παράγοντα που ευνοεί την ανάπτυξη του φαινομένου. Εστιάζοντας στην ελληνική αγορά, παρουσίασε στοιχεία της πρόσφατης μελέτης του ΙΟΒΕ, «Η συμβολή του κλάδου αποσταγμάτων στην ελληνική οικονομία» (Μάρτιος 2026), σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα καταγράφει τον υψηλότερο συντελεστή Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα αποστάγματα μεταξύ των χωρών της Ε.Ε., σε μονάδες ισοδυναμίας αγοραστικής δύναμης, ενώ ο ΕΦΚ και ο ΦΠΑ αντιπροσωπεύουν το 55% της τελικής λιανικής τιμής ενός αποστάγματος. Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, η υψηλή φορολογική επιβάρυνση ενισχύει τα οικονομικά κίνητρα για παράνομη διακίνηση, με σημαντικές συνέπειες για τη νόμιμη αγορά και τα δημόσια έσοδα. Ενδεικτικό της έκτασης του φαινομένου είναι ότι, σύμφωνα με στοιχεία της ΑΑΔΕ που παραθέτει η μελέτη, την τριετία 2022–2024 κατασχέθηκαν περίπου 500.000 λίτρα αλκοολούχων ποτών.
Στο πλαίσιο αυτό, η κ. Παπανικολάου αναφέρθηκε και στο σενάριο σταδιακής σύγκλισης του ΕΦΚ στα αποστάγματα προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, το οποίο εξετάζει το ΙΟΒΕ, με μείωση του συντελεστή από τα 2.548 στα 1.930 ευρώ ανά 100 λίτρα αιθυλικής αλκοόλης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της μελέτης, μια τέτοια αναπροσαρμογή θα μπορούσε να συμβάλει στη μετατόπιση ποσοτήτων από το παράνομο προς το νόμιμο εμπόριο, με εκτιμώμενη αύξηση των νόμιμων πωλήσεων κατά 8,3%, ενίσχυση του ΑΕΠ κατά περίπου 180 εκατ. ευρώ και θετική μεταβολή των συνολικών φορολογικών εσόδων έως 2,4 εκατ. ευρώ, χωρίς να αναμένεται σημαντική αύξηση της πραγματικής κατανάλωσης.
Η κ. Παπανικολάου δήλωσε σχετικά: «Η υψηλή φορολογική επιβάρυνση των αποσταγμάτων διευρύνει τη διαφορά τιμής μεταξύ νόμιμων και παράνομων προϊόντων, ενισχύοντας τα οικονομικά κίνητρα για παράνομη διακίνηση. Για τον λόγο αυτό, ως κλάδος έχουμε καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις, με κυριότερη τη σταδιακή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα αποστάγματα και τη σύγκλισή του προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ώστε να περιοριστούν τα κίνητρα για λαθρεμπόριο και να ενισχυθεί η νόμιμη αγορά. Παράλληλα, θεωρούμε αναγκαία την πλήρη εφαρμογή του συστήματος LOTIFY, την κατάρτιση ειδικού εθνικού σχεδίου ελέγχων για το αλκοόλ και την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας των αρμόδιων αρχών με τους φορείς της αγοράς. Σε αυτή την κατεύθυνση, ημερίδες όπως αυτές αποτελούν σημαντική ευκαιρία ανταλλαγής γνώσεων και εμπειριών μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, ενισχύοντας την κοινή κατανόηση του φαινομένου και τις δυνατότητες αποτελεσματικότερης αντιμετώπισής του».
Η διοργάνωση των τριών ημερίδων εντάσσεται στη διαχρονική συνεργασία της ΕΝΕΑΠ με τις αρμόδιες αρχές, με στόχο την ενίσχυση της ενημέρωσης και της εξειδικευμένης εκπαίδευσης των στελεχών των ελεγκτικών μηχανισμών. Μέσα από τη συμμετοχή της σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες, η Ένωση συνεχίζει να συμβάλλει στην προσπάθεια περιορισμού του παράνομου εμπορίου αλκοολούχων ποτών και στην προστασία της νόμιμης αγοράς.
