Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε σήμερα την πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση, προκειμένου να στηρίξει τα κράτη μέλη και τις πόλεις στην αντιμετώπιση της οικονομικής προσιτότητας και της διαθεσιμότητας κατοικιών σε περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις. Η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης είναι πλέον ένα από τα πιο επείγοντα προβλήματα για τους Ευρωπαίους. Σύμφωνα με το τελευταίο Ευρωβαρόμετρο, πάνω από τους μισούς κατοίκους των πόλεων θεωρούν τη στέγαση ως άμεσο και επείγον πρόβλημα στον τόπο κατοικίας τους. Η σημερινή πρόταση έρχεται να βοηθήσει στην αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων. Η στεγαστική κρίση αποδυναμώνει επίσης την ανταγωνιστικότητά μας, περιορίζοντας την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και την εκπαιδευτική κινητικότητα. Ως εκ τούτου, είναι κρίσιμο να αντιμετωπιστεί.
Σε ορισμένες πόλεις και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όπου η πίεση στη στέγαση είναι εντονότερη, η αυξανόμενη χρήση κατοικιών για σκοπούς άλλους από ό,τι για κύρια κατοικία μπορεί να επιδεινώσει την τοπική διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα. Η πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση είναι μια απάντηση σε αυτές τις ιδιαίτερα τοπικές ανησυχίες. Παρέχει στις δημόσιες αρχές ασφάλεια δικαίου, όταν επιλέγουν να αναλάβουν δράση, με βάση τις τοπικές ιδιαιτερότητες, στο πλαίσιο του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).
Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη λάβει μέτρα για την άμβλυνση αυτών των πιέσεων, αλλά αντιμετώπισαν νομικά ζητήματα σχετικά με τη συμβατότητα με το δίκαιο της ΕΕ. Η πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση παρέχει σαφήνεια και προβλεψιμότητα και ανταποκρίνεται στο αίτημα των κρατών μελών και των δήμων για μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ενεργούν στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς της ΕΕ.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, Πρόεδρος της ΕυρωπαϊκήςΕπιτροπής, δήλωσε: «Πριν από έναν χρόνο, υποσχέθηκα να αντιμετωπίσω το πρόβλημα της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης στην Ευρώπη. Σήμερα κάνουμε ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Παρέχουμε περισσότερη σαφήνεια και στήριξη στις τοπικές αρχές και κοινότητες, με βάση την τοπική πραγματικότητα. Η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης προκαλεί ανησυχία σε πάρα πολλούς ευρωπαίους πολίτες. Εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες και φοιτητές δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά να ζουν εκεί όπου εργάζονται και σπουδάζουν. Πάνω απ’ όλα, όμως, πρόκειται για ζήτημα δικαιοσύνης. Σήμερα, κάνουμε τα λόγια πράξη για όλες και όλους τους Ευρωπαίους».
Ασφάλεια δικαίου για τις αρχές που προστατεύουν την οικονομική προσιτότητα και τη διαθεσιμότητα της στέγης
Ηπράξη γιατην οικονομικά προσιτή στέγαση θεσπίζει, για πρώτη φορά, ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αξιολόγηση των μέτρων που σχετίζονται με τη στέγαση και επηρεάζουν την ενιαία αγορά. Η απόφαση για το αν θα αναληφθεί δράση και με ποια μέτρα επαφίεται στις αρμόδιες αρχές. Οι επιλογές στεγαστικής πολιτικής παραμένουν εθνικές, περιφερειακές και τοπικές.
Η πράξη αποσκοπεί στην παροχή νομικής σαφήνειας στις αρχές, όταν επιλέγουν να αναλάβουν δράση, σε περιοχές που αντιμετωπίζουν στεγαστικές πιέσεις, προφυλάσσοντας παράλληλα την ενιαία αγορά και με πλήρη σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας.
Οι νέοι κανόνες έχουν σχεδιαστεί για να βοηθούν τις αρμόδιες αρχές να εντοπίζουν «περιοχές υπό στεγαστική πίεση» βάσει μιας κοινής μεθοδολογίας. Όταν οι αρχές επιλέγουν να περιορίσουν τη χρήση κατοικιών, για παράδειγμα για βραχυχρόνια μίσθωση ή για κενές κατοικίες, πρέπει να αποδεικνύουν ότι αυτό συμβάλλει στις τοπικές πιέσεις στέγασης και να διασφαλίζουν ότι τυχόν μέτρα είναι στοχευμένα, αναγκαία και αναλογικά.
Όσον αφορά τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οποιοδήποτε μέτρο πρέπει να στοχεύει τις δραστηριότητες που μειώνουν το απόθεμα κατοικιών που είναι διαθέσιμα για μακροχρόνια χρήση, ιδίως όταν η κλίμακα, η συχνότητα ή ο εμπορικός χαρακτήρας τους επιδεινώνουν την πίεση στη στέγαση. Πριν από τη θέσπιση περιορισμών, οι αρχές πρέπει επίσης να αποδείξουν ότι η δραστηριότητα βραχυχρόνιας μίσθωσης είχε σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στην οικονομική προσιτότητα ή τη διαθεσιμότητα της στέγασης για τουλάχιστον τρία έτη και ότι λιγότερο περιοριστικά μέτρα δεν θα ήταν εξίσου αποτελεσματικά. Πρέπει να εφαρμόζουν και να επιβάλλουν τον κανονισμό της ΕΕ για τη βραχυχρόνια μίσθωση, και ιδίως τις απαιτήσεις καταχώρισης και αφαίρεσης ή απενεργοποίησης των καταχωρίσεων που δεν συμμορφώνονται με αυτές, και, εφόσον είναι διαθέσιμα, να χρησιμοποιούν τα δεδομένα που συλλέγονται δυνάμει του εν λόγω κανονισμού για την τεκμηρίωση της αξιολόγησής τους.
Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις δεν αποτελούν τη μόνη μορφή χρήσης κατοικιών για σκοπούς άλλους από την κύρια κατοικία που μπορεί να επιτείνει τις στεγαστικές πιέσεις. Οι αρχές λαμβάνουν επίσης μέτρα που επηρεάζουν την απόκτηση ή τη χρήση κατοικιών, π.χ. για να αντιμετωπίσουν τη δευτερεύουσα κατοικία ή την παρατεταμένη διατήρηση κενών κατοικιών. Η πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση παρέχει ένα σαφέστερο πλαίσιο και για τέτοιες δράσεις. Η πράξη προστατεύει την ασφάλεια δικαίου και τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη: οι όροι που συνδέονται με την απόκτηση δεν μπορεί να εφαρμόζονται αναδρομικά, πρέπει να προβλέπονται κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις, και τα μέτρα για την αντιμετώπιση της παρατεταμένης διατήρησης κενών κατοικιών θα πρέπει να προβλέπουν αιτιολογημένες περιόδους μη κατοίκησης.
Για τους κατοίκους περιοχών υπό πίεση, στόχος είναι τα μέτρα που λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο να είναι καλύτερα στοχευμένα, να είναι περισσότερο τεκμηριωμένα με αποδεικτικά στοιχεία και να επανεξετάζονται με την πάροδο του χρόνου, καθώς και να συνοδεύονται από μέτρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών. Οι επενδυτές και οι ιδιοκτήτες ακινήτων που δραστηριοποιούνται σε διάφορες τοπικές αγορές θα απολαμβάνουν μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά το νομικό πλαίσιο της ΕΕ.
Η πρόταση συνοδεύεται από σύσταση σχετικά με την οικονομική προσιτότητα και την προσφορά της στέγασης σε περιοχές που αντιμετωπίζουν προβλήματα στέγασης. Στηρίζει τις προσπάθειες των αρχών να αυξήσουν την προσφορά κατοικιών σε περιοχές που το χρειάζονται περισσότερο, μεταξύ άλλων με τον ταχύτερο σχεδιασμό και την ταχύτερη αδειοδότηση για νέες κατασκευές, ανακαινίσεις, και αναπροσαρμογές χρήσης των κτιρίων, και διευκολύνοντας παράλληλα τις επενδύσεις. Οι αρχές καλούνται επίσης να εστιάσουν τις προσπάθειες αυτές στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω σχεδίων επιτάχυνσης της στέγασης. Από κοινού, η νομοθετική πρόταση και η σύσταση βοηθούν τις αρχές να διατηρήσουν την οικονομική προσιτότητα και τη διαθεσιμότητα της στέγασης, αυξάνοντας παράλληλα την προσφορά στέγασης που χρειάζεται η ΕΕ. Η πράξη αποτελεί συνιστώσα του ευρωπαϊκού σχεδίου οικονομικά προσιτής στέγασης, παράλληλα με τους νέους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις όσον αφορά την οικονομικά προσιτή στέγασηκαι την ευρωπαϊκή στρατηγική για την κατασκευή κατοικιών. Η νομοθετική πρόταση θα υποβληθεί τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Παράλληλα, η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη και όλα τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη για την εφαρμογή του.
