Η Περιφέρεια Αττικής εξακολουθεί να βρίσκεται σταθερά στο πλευρό των επιχειρήσεων του Λεκανοπεδίου, αφουγκραζόμενη τις πραγματικές ανάγκες τους και σχεδιάζοντας παρεμβάσεις που απαντούν στις σύγχρονες οικονομικές προκλήσεις. Μέσω της συστηματικής καταγραφής των δεδομένων και τον διαρκή διάλογο με τους παραγωγικούς φορείς, επιδιώκει την ουσιαστική στήριξη τους. Στην κατεύθυνση αυτή εντάσσεται η δεύτερη θεματική μελέτη του Παρατηρητηρίου Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας της Περιφέρειας Αττικής «Athens Forward», με θέμα την «Πράσινη Οικονομία και Αειφόρο Ανάπτυξη».
Οπως σημειώνει η σχετική ανακοίνωση η μελέτη καταγράφει τον βαθμό στον οποίο έχουν προχωρήσει οι επιχειρήσεις της Αττικής στην πράσινη μετάβαση, τις πρακτικές που εφαρμόζουν και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν στην προσπάθειά τους να ενσωματώσουν τη βιωσιμότητα στη λειτουργία και στον σχεδιασμό τους. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Παρατηρητήριο σε συνεργασία με την Grant Thornton, με τη συμμετοχή 309 επιχειρήσεων του Λεκανοπεδίου, και ανέδειξε τις ανάγκες, τις δυσκολίες και τις προϋποθέσεις ενίσχυσης της πράσινης επιχειρηματικότητας στην Αττική.
Από την ανάλυση των στοιχείων της έρευνας προκύπτουν τέσσερα βασικά συμπεράσματα:
1. Οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν τη σημασία της πράσινης μετάβασης, αλλά δυσκολεύονται να περάσουν από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή
Πολλές επιχειρήσεις έχουν ήδη εντάξει την πράσινη μετάβαση στις προτεραιότητες και στον στρατηγικό τους σχεδιασμό. Αναγνωρίζουν ότι η εξοικονόμηση ενέργειας, η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και η υιοθέτηση πιο βιώσιμων πρακτικών μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της λειτουργίας και της ανταγωνιστικότητάς τους. Ωστόσο, η πρόθεση δεν μετατρέπεται πάντοτε εύκολα σε συγκεκριμένες επενδύσεις και παρεμβάσεις. Το κόστος, η έλλειψη εξειδικευμένης γνώσης, η αβεβαιότητα ως προς την απόδοση μιας επένδυσης και οι περιορισμένες οργανωτικές δυνατότητες λειτουργούν συχνά ανασταλτικά, ιδιαίτερα για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
2. Η χρηματοδότηση είναι απαραίτητη, αλλά από μόνη της δεν αρκεί
Η πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία αποτελεί βασική προϋπόθεση για την υλοποίηση επενδύσεων πράσινου μετασχηματισμού. Η έρευνα δείχνει, όμως, ότι οι επιχειρήσεις χρειάζονται ταυτόχρονα καθοδήγηση και πρακτική υποστήριξη, ώστε να μπορούν να επιλέγουν τις κατάλληλες παρεμβάσεις, να σχεδιάζουν ώριμα επενδυτικά σχέδια και να αξιοποιούν αποτελεσματικά τους διαθέσιμους πόρους.
Χωρίς σαφή πληροφόρηση, τεχνική συμβουλευτική και υποστήριξη κατά την προετοιμασία και την υλοποίηση των επενδύσεων, ακόμη και τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία ενδέχεται να μην αξιοποιούνται στον βαθμό που θα μπορούσαν.
3. Η γραφειοκρατία και τα διοικητικά εμπόδια επιβραδύνουν τις επενδύσεις
Οι διοικητικές διαδικασίες, η πολυπλοκότητα του κανονιστικού πλαισίου και η δυσκολία κατανόησης των απαιτήσεων αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων. Οι δυσκολίες αυτές αυξάνουν τον χρόνο και το κόστος προετοιμασίας μιας επένδυσης και δημιουργούν πρόσθετη αβεβαιότητα, ιδιαίτερα στις μικρότερες επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν εξειδικευμένα στελέχη ή οργανωμένες υπηρεσίες υποστήριξης.
Η απλούστευση των διαδικασιών, η συγκέντρωση της πληροφόρησης και η παροχή σαφών οδηγιών μπορούν να διευκολύνουν ουσιαστικά την επιχειρηματική κοινότητα και να επιταχύνουν την υλοποίηση πράσινων επενδύσεων.
4. Οι επιχειρήσεις ζητούν ένα ολοκληρωμένο και πρακτικό σύστημα στήριξης
Η πλειονότητα των επιχειρήσεων δεν αναζητά μία μόνο μορφή στήριξης, αλλά έναν συνδυασμό παρεμβάσεων. Η χρηματοδότηση πρέπει να συνοδεύεται από έγκυρη ενημέρωση, εξατομικευμένη καθοδήγηση, τεχνική υποστήριξη, ανάπτυξη δεξιοτήτων και βοήθεια κατά την εφαρμογή των σχεδίων.
Η ανάγκη αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά έχουν περιορισμένους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους και δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τις συνεχείς αλλαγές στο θεσμικό, τεχνολογικό και χρηματοδοτικό περιβάλλον.
Τα βασικά συμπεράσματα και ευρήματα της μελέτης παρουσιάστηκαν στο δεύτερο θεματικό webinar του Παρατηρητηρίου Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας της Περιφέρειας Αττικής. Στη διαδικτυακή εκδήλωση συμμετείχαν εκπρόσωποι επιχειρήσεων, θεσμικών και παραγωγικών φορέων, καθώς και ειδικοί της αγοράς, οι οποίοι αντάλλαξαν απόψεις και εμπειρίες γύρω από τις προκλήσεις της πράσινης μετάβασης και τις δυνατότητες ενίσχυσης της βιώσιμης επιχειρηματικότητας στην Αττική.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης αναδείχθηκε η ανάγκη να δημιουργηθούν πιο σταθερές γέφυρες συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων, της Περιφέρειας, των επιμελητηρίων, της επιστημονικής και ερευνητικής κοινότητας και των φορέων που σχεδιάζουν ή υλοποιούν χρηματοδοτικές και αναπτυξιακές πολιτικές. Η δε ανταλλαγή εμπειριών με τους ανθρώπους της πραγματικής οικονομίας αποτελεί βασικό μέρος της λειτουργίας του Παρατηρητηρίου. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα ευρήματα των μελετών αξιοποιούνται ως βάση για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που μπορούν να έχουν ουσιαστικό και μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Η Περιφέρεια Αττικής ως θεσμικός καταλύτης της πράσινης μετάβασης
Στο θεματικό webinar αναδείχθηκε το γεγονός πως η Περιφέρεια Αττικής μπορεί να λειτουργήσει ως θεσμικός καταλύτης για την πράσινη μετάβαση των επιχειρήσεων. Ο ρόλος της δεν είναι να υποκαταστήσει τις εθνικές και κεντρικές αρχές που σχεδιάζουν και υλοποιούν τις δημόσιες πολιτικές, ούτε να δημιουργήσει ένα παράλληλο σύστημα δράσεων και χρηματοδοτικών εργαλείων. Η ουσιαστική συμβολή της βρίσκεται στη συμπλήρωση των υφιστάμενων πολιτικών, στον καλύτερο συντονισμό των διαθέσιμων μέσων και στη σύνδεσή τους με τις ιδιαίτερες ανάγκες των επιχειρήσεων της Αττικής.
Βασική στρατηγική κατεύθυνση είναι η επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης με τρόπο που θα περιορίζει το κόστος και το ρίσκο της προσαρμογής για τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, στόχος είναι να ενισχυθεί η δυνατότητά τους να σχεδιάζουν και να υλοποιούν επενδύσεις, να αναπτύσσουν νέες δεξιότητες και να μετατρέπουν την περιβαλλοντική προσαρμογή σε πηγή ανταγωνιστικότητας, παραγωγικότητας και ποιοτικής απασχόλησης.
- Σε συμπληρωματικό επίπεδο, η Περιφέρεια μπορεί να παρεμβαίνει σε πεδία στα οποία τα εθνικά εργαλεία δεν είναι επαρκώς εξειδικευμένα ή δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις τοπικές και κλαδικές ανάγκες. Η παρέμβαση αυτή δεν επαναλαμβάνει τις υφιστάμενες πολιτικές, αλλά καλύπτει συγκεκριμένα κενά και διευκολύνει την πρόσβαση περισσότερων επιχειρήσεων.
- Σε επιτελικό επίπεδο, η Περιφέρεια μπορεί να συνδέει τη χρηματοδότηση με την ενημέρωση, την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τη μείωση της αβεβαιότητας που συνοδεύει μια πράσινη επένδυση. Μπορεί επίσης να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση των νέων απαιτήσεων και να ενισχύσει τις επιχειρήσεις σε τομείς στους οποίους η εφαρμογή πράσινων πρακτικών παραμένει περιορισμένη.
- Σε καταλυτικό επίπεδο, η Περιφέρεια μπορεί να φέρει πιο κοντά τις επιχειρήσεις με τους παραγωγικούς φορείς, τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα, τους φορείς άσκησης πολιτικής και τους οργανισμούς που διαχειρίζονται χρηματοδοτικά προγράμματα. Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός περισσότερο λειτουργικού περιφερειακού οικοσυστήματος, στο οποίο η γνώση, η χρηματοδότηση και η τεχνική υποστήριξη θα συνδέονται αποτελεσματικότερα με τις ανάγκες της επιχειρηματικής κοινότητας.
1.044 επενδυτικά σχέδια μέσω του «Attiki On»
Η συστηματική καταγραφή των αναγκών των επιχειρήσεων συνοδεύεται από συγκεκριμένες χρηματοδοτικές παρεμβάσεις της Περιφέρειας Αττικής για την ενίσχυση της πραγματικής οικονομίας. Μέσω του προγράμματος «Attiki On», δράσης του ΕΣΠΑ για την ενίσχυση μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων στην Περιφέρεια Αττικής, εγκρίθηκαν συνολικά 1.044 επενδυτικά σχέδια, συνολικής χρηματοδότησης 95,5 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας Αττικής.
Η δράση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες στοχευμένες παρεμβάσεις ενίσχυσης της μικρής και πολύ μικρής επιχειρηματικότητας στο Λεκανοπέδιο και δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να υλοποιήσουν επενδύσεις που διαφορετικά θα ήταν δύσκολο να προχωρήσουν. Η χρηματοδότηση καλύπτει παρεμβάσεις που αφορούν τον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό, την ενεργειακή αναβάθμιση των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού, την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και τη δημιουργία ή τη διατήρηση θέσεων εργασίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η υποστήριξη επενδύσεων που συμβάλλουν στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων. Οι επενδύσεις αυτές ενισχύουν την ανθεκτικότητά τους απέναντι στις μεταβολές των τιμών της ενέργειας και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια περισσότερο βιώσιμη και ανταγωνιστική λειτουργία. Το «Attiki On» αποτυπώνει στην πράξη τη σύνδεση ανάμεσα στην τεκμηρίωση των αναγκών και στην υλοποίηση συγκεκριμένων πολιτικών.
Όπως δηλώνει ο Περιφερειάρχης Αττικής, Νίκος Χαρδαλιάς:
«Η πράσινη μετάβαση επηρεάζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν, παράγουν και επενδύουν οι επιχειρήσεις. Συνδέεται με το ενεργειακό κόστος, την παραγωγικότητα, την πρόσβαση σε νέες αγορές, την ανταγωνιστικότητα και, τελικά, με την ίδια τη βιωσιμότητά τους. Δεν αποτελεί μια θεωρητική συζήτηση του μέλλοντος.
Η δεύτερη θεματική μελέτη του Παρατηρητηρίου μας δίνει μια καθαρή εικόνα για όσα απασχολούν σήμερα τον επιχειρηματικό κόσμο της Αττικής. Οι επιχειρήσεις κατανοούν τη σημασία της πράσινης μετάβασης και πολλές έχουν ήδη εντάξει τη βιωσιμότητα στον σχεδιασμό τους. Την ίδια στιγμή, όμως, αντιμετωπίζουν πραγματικές δυσκολίες: αυξημένο κόστος, γραφειοκρατία, έλλειψη εξειδικευμένης γνώσης και αβεβαιότητα ως προς τον τρόπο υλοποίησης μιας επένδυσης.
Το μήνυμα της έρευνας είναι σαφές. Η χρηματοδότηση είναι απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται αξιόπιστη ενημέρωση, πρακτική καθοδήγηση, τεχνική υποστήριξη και σαφείς διαδικασίες. Χρειάζονται ένα περιβάλλον που θα περιορίζει το ρίσκο και θα τους επιτρέπει να μετατρέπουν έναν σχεδιασμό σε πραγματική επένδυση.
Αυτόν τον ρόλο θέλουμε να αναλάβει η Μητροπολιτική Περιφέρεια Αττικής. Όχι υποκαθιστώντας την κεντρική διοίκηση ή δημιουργώντας ένα παράλληλο σύστημα πολιτικών, αλλά λειτουργώντας συμπληρωματικά, επιτελικά και καταλυτικά. Συνδέοντας με βέλτιστο τρόπο τις επιχειρήσεις με τη χρηματοδότηση, τη γνώση, την επιστημονική κοινότητα και τους παραγωγικούς φορείς. Ερχόμενη να καλύψει κενά και να διευκολύνει την υλοποίηση ώριμων και ουσιαστικών επενδύσεων».
Και προσθέτει:
«Δεν ζητάμε από τις επιχειρήσεις να πραγματοποιήσουν την πράσινη μετάβαση μόνες τους. Στεκόμαστε δίπλα τους με εργαλεία και συγκεκριμένες δράσεις. Μέσω του “Attiki On”, 1.044 επενδυτικά σχέδια μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων χρηματοδοτούνται με 95,5 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας. Υποστηρίζουμε επενδύσεις ενεργειακής αναβάθμισης, τεχνολογικού εκσυγχρονισμού και βελτίωσης της παραγωγικότητας.
Η πράσινη μετάβαση είναι μια επένδυση στην ανταγωνιστικότητα, στην ανθεκτικότητα και στο μέλλον των επιχειρήσεων της Αττικής. Είναι μια ευκαιρία να μειώσουμε το κόστος, να δημιουργήσουμε νέες δυνατότητες ανάπτυξης και να εξασφαλίσουμε περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας. Με σταθερό διάλογο με τα επιμελητήρια, τους παραγωγικούς φορείς, την επιστημονική κοινότητα και τις ίδιες τις επιχειρήσεις, μετατρέπουμε τη γνώση σε πολιτική και την πολιτική σε μετρήσιμο αποτέλεσμα. Ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος: μια Αττική πιο πράσινη, πιο παραγωγική, πιο ανταγωνιστική και πιο ανθεκτική».
