Περιορισμένες εκτιμώνται οι επιπτώσεις των νέων αμερικανικών δασμών στις ελληνικές εξαγωγές, σύμφωνα με εκτίμηση του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της ελληνικής Πρεσβείας στην Ουάσιγκτον.
Στην σύνοψη της έκθεσης σχετικά με την εκτίμηση των συνεπειών των νέων δασμών από τις ΗΠΑ στις ελληνικές εξαγωγές με ημερομηνία 4 Μαΐου που υπογράφουν ο Διονύσης Πρωτοπαπάς, γεν. Σύμβουλος ΟΕΥ Β΄ και η Ζαφειρένια Προεστάκη, γραμματέας ΟΕΥ Β΄, αναφέρονται τα εξής:
- Το ισχύον από 24.02.2026 καθεστώς εισαγωγικών δασμών στις ΗΠΑ, με το οποίο επιβλήθηκε δασμός 10% συν τον δασμό MFN, είναι διαρκείας 150 ημερών. Εκπνέει στα τέλη Ιουλίου 2026.
- Μετά από τα τέλη Ιουλίου, αν δεν προβλεφθεί κάτι άλλο, θα επανέλθουμε στους γενικούς δασμούς βάσει της ρήτρας του πλέον ευνοούμενου κράτους (MFN) που προβλέπεται στο δασμολόγιο των ΗΠΑ. Πρόκειται για το καθεστώς που ίσχυε πριν από την έναρξη της 2ης θητείας της κυβέρνησης Τραμπ (Νοέμβριος 2025).
- Για τα προϊόντα χάλυβα, αλουμινίου και χαλκού, από 02.04.2026, ισχύει δασμός 50% και για τα παράγωγά τους 25%.
- Σε εξέλιξη βρίσκονται 6 διαδικασίες έρευνας (investigations) βάσει του 'Αρθρου 232 και 2 διαδικασίες βάσει του 'Αρθρου 301. Αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός των προσεχών μηνών και βάσει αυτών να επιβληθούν πρόσθετοι δασμοί σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων.
- Εκτιμούμε ότι αυτές οι 6 έρευνες βάσει του 'Αρθρου 232 αθροιστικά επηρεάζουν ελληνικές εξαγωγές που το 2025 αντιστοιχούσαν στο 0,49% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών στις ΗΠΑ. Σε ό,τι αφορά τις 2 διαδικασίες βάσει του 'Αρθρου 301, η μεν μία δεν μας επηρεάζει γιατί αφορά παραγωγή με αναγκαστική εργασία, ενώ η άλλη αφορά «πλεονάζουσα παραγωγή», περίπτωση που μάλλον δεν θα έχει εφαρμογή σε ελληνικά εξαγώγιμα προϊόντα.
- Συνεπώς, θεωρούμε ότι μετά από τα τέλη Ιουλίου, η δασμολογική αντιμετώπιση των ελληνικών εξαγωγών θα είναι παρόμοια με αυτή που ίσχυε πριν από την 2η θητεία Τραμπ (Νοέμβριος 2025), δηλαδή πριν από την επιβολή δασμών, με κύρια εξαίρεση τα προϊόντα χάλυβα, αλουμινίου και χαλκού και τα παράγωγά τους.
Tο ιστορικό
Στις 20.02.2026, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάνθηκε ότι ο Πρόεδρος Τραμπ δεν έχει εξουσία επιβολής ανταποδοτικών εισαγωγικών δασμών βάσει του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA). Συνεπώς, ακυρώθηκαν οι ανταποδοτικοί δασμοί που είχαν επιβληθεί βάσει IEEPA. Στην περίπτωση της ΕΕ, ο καταργηθείς δασμός ανερχόταν σε 15%.
Ωστόσο, παρέμειναν σε ισχύ δασμοί που επιβάλλονται βάσει άλλων νόμων, όπως το 'Αρθρο 232 (εθνική ασφάλεια) ή το 'Αρθρο 301 (αθέμιτες εμπορικές πρακτικές). Αυθημερόν κατά την έκδοση της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ο Πρόεδρος Τραμπ επικαλέσθηκε το 'Αρθρο 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974, για την επιβολή ενός νέου καθολικού δασμού, ύψους 10% συν τον δασμό του Μάλλον Ευνοούμενου Κράτους (MFN), με ισχύ 150 ημερών, από 24.02.2026 έως τέλη Ιουλίου 2026, με δυνατότητα παράτασης, κατόπιν απόφασης του Κογκρέσου.
Εν όψει της λήξης ισχύος του καθολικού δασμού 10% στα τέλη Ιουλίου, η κυβέρνηση των ΗΠΑ επεξεργάζεται τρόπους επέκτασης των δασμών βάσει των 'Αρθρων 232 και 301. Για τον σκοπό αυτό έχει ξεκινήσει έξι και δύο διαδικασίες έρευνας και δημόσιας διαβούλευσης, αντιστοίχως. Θεωρείται, δε, βέβαιο ότι οι διαδικασίες αυτές θα καταλήξουν στην επιβολή νέων δασμών. Το αποτέλεσμά τους αναμένεται να ανακοινωθεί κατά το διάστημα Ιουλίου - Σεπτεμβρίου 2026.
Οι συνέπειες για τις ελληνικές εξαγωγές:
- Βάσει του 'Αρθρου 122, από 24/2, ο πρόσθετος δασμός για προϊόντα προέλευσης ΕΕ ανέρχεται σε 10% συν τον προϋπάρχοντα δασμό MFN.
- Βάσει του 'Αρθρου 232, παραμένουν σε ισχύ οι δασμοί ύψους 50% που έχουν επιβληθεί σε προϊόντα χάλυβα, αλουμινίου και χαλκού και 25% στα παράγωγά τους. Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για σημαντικές εξαγωγικές κατηγορίες της Ελλάδας, οι εξαγωγές μας έχουν ανοδική πορεία λόγω της παράλληλης αύξησης της αμερικανικής ζήτησης, ως αποτέλεσμα της ανεπαρκούς αμερικανικής παραγωγής.
- Όσον αφορά τις νέες έρευνες, βάσει του 'Αρθρου 232, εκτιμούμε ότι μπορεί να επηρεασθούν ελληνικές εξαγωγές αξίας περίπου 12 εκ. ευρώ που αντιστοιχούν μόλις στο 0,5% του συνόλου.
- Η έρευνα, βάσει του 'Αρθρου 301, περί απαγόρευσης εισαγωγής αγαθών που έχουν παραχθεί με αναγκαστική εργασία, δεν αναμένεται να επηρεάσει τις ελληνικές εξαγωγές, καθώς η χώρα μας δεν αντιμετωπίζει τέτοιο πρόβλημα.
- Η έρευνα, βάσει του άρθρου 301, περί Διαρθρωτικής Πλεονάζουσας Δυναμικότητας και Παραγωγής στους Τομείς της Μεταποίησης, αποτελεί πιθανή πηγή μελλοντικής επιβάρυνσης των ελληνικών εξαγωγών, διότι το πεδίο της έρευνας είναι ιδιαιτέρως ευρύ και η Ελλάδα θα αποτελέσει αποδέκτη οποιουδήποτε μέτρου υιοθετηθεί κατά άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, εκτιμούμε ότι η κατηγορία των τροφίμων-ποτών που αποτελεί το 1/3 του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών, όπως και η κατηγορία των υδρογονανθράκων που αντιστοιχεί σε άλλο 1/3, δεν θα επηρεασθεί. Επίσης, τα προϊόντα χαλκού, σιδήρου, αλουμινίου και τα παράγωγά τους ήδη επιβαρύνονται με δασμό 50% και 25% αντιστοίχως. Συνεπώς, τυχόν επιπτώσεις εξαρτώνται από τις λοιπές κατηγορίες προϊόντων στις οποίες θα αφορά.
