Την ώρα που τα ενοίκια «καταπίνουν» πάνω από το ένα τρίτο του μηνιαίου εισοδήματος για τα μισά νοικοκυριά στη χώρα, χιλιάδες ακίνητα που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν παραμένουν για δεκαετίες εγκαταλειμμένα στα συρτάρια του Δημοσίου. Πρόκειται για περιουσίες που είτε έχουν περιέλθει στο κράτος μέσω σχολαζουσών κληρονομιών, είτε βρίσκονται σε καθεστώς εκκαθάρισης, χωρίς όμως να έχουν αποδοθεί προς χρήση. Ο επίσημος κατάλογος του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καταγράφει 6.500 τέτοιες εκκρεμείς υποθέσεις, με τις 4.500 να αφορούν σχολάζουσες κληρονομιές και τις υπόλοιπες 2.000 να τελούν υπό εκκαθάριση.
Μπροστά σε αυτήν την εικόνα ακινησίας, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να ξεμπλοκάρει τη διαδικασία με ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που θα δώσει προτεραιότητα στη στεγαστική αξιοποίηση των ακινήτων.
Το νομοσχέδιο με τίτλο «Πλαίσιο για δωρεές προς το Δημόσιο, σχολάζουσες κληρονομίες, ιδρύματα και κοινωφελείς περιουσίες» αναμένεται να βγει σύντομα σε δημόσια διαβούλευση και, στη συνέχεια, να κατατεθεί στη Βουλή. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα εργαλείο που θα ξεκαθαρίζει το ιδιοκτησιακό καθεστώς και θα επιτρέπει την ένταξη των περιουσιών σε προγράμματα στέγασης. Οι σχολάζουσες κληρονομίες είναι εκείνες που δεν έχουν ακόμα αποδοθεί στο Δημόσιο, είτε γιατί ο θανών δεν είχε κληρονόμους, είτε επειδή οι συγγενείς αρνήθηκαν να αποδεχθούν την περιουσία.
Παρά ταύτα, η εικόνα που επικρατεί σήμερα είναι θολή. Το Δημόσιο δεν διαθέτει σαφή αποτύπωση της οικονομικής αξίας των κληρονομιών ούτε ακριβή στοιχεία για το πλήθος των ακινήτων που ρημάζουν ανεκμετάλλευτα. Σε αρκετές περιπτώσεις η διαδικασία περιπλέκεται από πλαστές ιδιόγραφες διαθήκες, καθυστερώντας ακόμη περισσότερο την εκκαθάριση. Είναι χαρακτηριστικό ότι την τελευταία πενταετία κατέστη δυνατό να εκκαθαριστούν μόλις 100 ακίνητα, αριθμός που αποτυπώνει το μέγεθος της γραφειοκρατικής αγκύλωσης αλλά και της χαμένης ευκαιρίας για ενίσχυση της στεγαστικής πολιτικής.
Με τις νέες διατάξεις του νομοσχεδίου προβλέπεται:
-Διασύνδεση με το Εθνικό Μητρώο Πολιτών και τα συστήματα του υπουργείου Δικαιοσύνης, ώστε το Δημόσιο να ενημερώνεται αυτόματα για κληρονομικά δικαιώματα.
-Δημιουργία Μητρώου κηδεμόνων, εκκαθαριστών και ελεγκτών, ανοιχτού σε δικηγόρους, λογιστές και ελεγκτικές εταιρείες.
-Επιτάχυνση εκκαθαρίσεων με βάση την αξία της κληρονομιάς.
-Υποχρέωση όποιου τρίτου αμφισβητεί το δικαίωμα του Δημοσίου να προσφεύγει στο Μονομελές Πρωτοδικείο.
-Απόρριψη ιδιογράφων διαθηκών κατά του Δημοσίου.
-Αξιοποίηση κατάλληλων ακινήτων για την κρατική στεγαστική πολιτική μετά την εκκαθάριση.
Διαφάνεια και στα ιδρύματα
Σήμερα λειτουργούν περίπου 700 ιδρύματα με ακίνητη περιουσία αντικειμενικής αξίας 235 εκατ. ευρώ. Το νέο πλαίσιο εισάγει αυστηρούς κανόνες διαφάνειας:
=Υποχρεωτική δημοσίευση ελεγμένων οικονομικών καταστάσεων κάθε έτος, ανεξαρτήτως μεγέθους περιουσίας ή εισοδήματος.
=Δημόσια προκήρυξη για πωλήσεις και μισθώσεις ακινήτων, με κατάθεση προσφορών σε ηλεκτρονική πλατφόρμα.
=Διάκριση ενεργών και αδρανών ιδρυμάτων, ώστε να αξιοποιείται η περιουσία τους και να μην παραμένει ανενεργή.
Με το στεγαστικό πρόβλημα να πιέζει ασφυκτικά, η αξιοποίηση των «ξεχασμένων» ακινήτων του Δημοσίου εκτιμάται ότι μπορεί να προσφέρει χιλιάδες σπίτια και να ανακουφίσει την αγορά.
