Η πρώην χώρα της κρίσης βρίσκεται και πάλι σε καλή κατάσταση: ο τουρισμός ανθεί, η σκηνή των start-up ανθίζει και το χρέος μειώνεται αναφέρει σε δημοσίευμα της η γερμανική FAZ. Ωστόσο, η κυβέρνηση φοβάται για την επανεκλογή της.
Η νέα ζωντάνια γίνεται αισθητή στην Αθήνα. Τα τραπέζια είναι γεμάτα μπροστά από τα εστιατόρια στη μοντέρνα οδό Κολοκοτρώνη στο κέντρο της πόλης. Τα ενδιάμεσα καταστήματα δεν είναι μόνο ανοιχτά μέχρι αργά το βράδυ λόγω των τουριστών. Το δύσκολο παρελθόν της Ελλάδας με κρίση χρέους και σκληρά προγράμματα λιτότητας φαίνεται να έχει τελειώσει. Τα δημόσια οικονομικά ανακάμπτουν: το εθνικό χρέος μειώθηκε από 205 τοις εκατό στο 170 τοις εκατό του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ). Πέρυσι, μετά τη διακοπή της ανάκαμψης από την πανδημία, υπήρξε και πάλι το λεγόμενο πρωτογενές πλεόνασμα στον κρατικό προϋπολογισμό. Έτσι η κυβέρνηση τα κατάφερε με τέτοιο τρόπο που, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις πληρωμές τόκων, μπήκαν περισσότερα χρήματα παρά έβγαιναν.
Ακόμη και αν συμπεριλάβουμε το κόστος του χρέους, το δημοσιονομικό έλλειμμα το 2022 ήταν μόνο 2,8 τοις εκατό του ΑΕΠ - μια τιμή που κάνει πολλές άλλες χώρες της ΕΕ να ωχριούν εν όψει του πολέμου στην Ουκρανία και της ενεργειακής κρίσης. Όσον αφορά την οικονομική ισχύ, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει τα υψηλότερα χρέη στην ΕΕ. Όμως η αναδιάρθρωση του χρέους μετά την υπαρξιακή κρίση πριν από δέκα χρόνια ήταν τόσο γενναιόδωρη που το ελληνικό κράτος πληρώνει επί του παρόντος μόνο ένα μέσο επιτόκιο 1,4%. Και η μέση διάρκεια των ομολόγων και των δανείων είναι σχεδόν είκοσι χρόνια.
Μεγάλο μέρος της ανάκαμψης πηγαίνει πίσω στη φιλελεύθερη-συντηρητική κυβέρνηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Περήφανος γι' αυτό ο επικεφαλής οικονομικός σύμβουλός της, Άλεξ Πατέλης, υποδέχεται τους επισκέπτες του στη νεοκλασική Βίλα Μάξιμος, την έδρα του αρχηγού της κυβέρνησης. "Καμία άλλη χώρα στον κόσμο δεν μείωσε περισσότερο το χρέος τον περασμένο χρόνο. Φέτος το επίπεδο του χρέους πέφτει κάτω από το επίπεδο του έτους κρίσης 2012 και σύμφωνα με ορισμένες προβλέψεις μπορεί να είναι κάτω από το επίπεδο της Ιταλίας το 2026", αναφέρει ο Πατέλης. Οι αποδόσεις των δεκαετών κρατικών ομολόγων και στις δύο χώρες βρίσκονται ήδη στα ίδια επίπεδα. Η ανάκαμψη δεν οφείλεται μόνο στον πληθωρισμό, ο οποίος φυσικά τρώει σημαντικά ποσά χρέους, αλλά και στην ανάπτυξη που τροφοδοτείται από τον τουρισμό, ξένων επενδύσεων και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης. Η κυβέρνηση έχει κρατήσει υπό έλεγχο τις δημόσιες δαπάνες παρά τις ενεργειακές επιδοτήσεις και άλλα οφέλη για τους χαμηλού εισοδήματος.
Ο οικονομικός σύμβουλος Πατέλης σπούδασε κάποτε στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον υπό τον Μπεν Μπερνάνκι, ο οποίος αργότερα έγινε πρόεδρος της Fed, και στη συνέχεια εργάστηκε ως επενδυτικός τραπεζίτης στη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο. Σύμφωνα με τη δική του δήλωση, επέστρεψε στην πατρίδα του γιατί αυτό που θεωρούσε ως καταστροφική πολιτική της αριστερής κυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα δεν του άφησε άλλη επιλογή. Το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα Μητσοτάκη τον έπεισε.
Ο Βαρουφάκης ζωγραφίζει μια ζοφερή εικόνα
Ένας λόγος για την επιστροφή του Πατέλη στην Ελλάδα είναι ότι μένει μόλις τρία χιλιόμετρα μακριά σε ένα κτίριο γραφείων κοντά στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης έχει εδώ και καιρό διαφωνήσει με τον πρώην πρωθυπουργό του Τσίπρα και τώρα ηγείται του αριστερού κόμματος MέΡΑ25.
Σε αντίθεση με τους ανθρώπους του Μητσοτάκη, ο οικονομολόγος και πολιτικός της αντιπολίτευσης παρουσιάζει μια ζοφερή εικόνα της χώρας του. Το ΑΕΠ είναι κάτω από τα επίπεδα του 2010, ενώ το δημόσιο χρέος είναι πολύ υψηλότερο. Και τα δύο είναι σωστά. "Το παράδοξο είναι ότι όλοι ζητωκραυγάζουν την Ελλάδα. Η κατάσταση είναι χειρότερη από το 2010, όταν χρεοκοπούσαμε", λέει ο Βαρουφάκης. Σε τελική ανάλυση, αυτό οφείλεται μόνο στην ΕΚΤ, η οποία προστατεύει τα δημόσια οικονομικά της Ελλάδας και έτσι προσφέρει στους επενδυτές υψηλές αποδόσεις με χαμηλό ρίσκο. Οι Έλληνες βγαίνουν ελάχιστα από αυτό, λέει ο Βαρουφάκης: Χρηματοοικονομικοί καρχαρίες από το εξωτερικό αγόρασαν μη εξυπηρετούμενα δάνεια από τις ελληνικές τράπεζες και κατέλαβαν τα ακίνητα των πολιτών σε τιμές σκουπίδια. Ο πληθυσμός υποφέρει από τις υψηλές τιμές των τροφίμων, οι οποίες τροφοδοτούνται από ΦΠΑ 24%. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις πλήρωναν πολύ υψηλούς φόρους.
Ωστόσο, αυτή η περιγραφή αυτή τη στιγμή έχει μικρή απήχηση στην Ελλάδα. Η προβολή του Βαρουφάκη στο εξωτερικό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το γεγονός ότι είναι μόνο μια περιθωριακή φιγούρα στο εσωτερικό. Ακόμη και στο αριστερό στρατόπεδο, μερικές φορές τον μισούν περισσότερο παρά τον αγαπούν.
