Μια έκθεση που δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει με θόρυβο, αλλά να φωτίσει με ηρεμία και εσωτερικό παλμό, παρουσιάζει φέτος η Βιβή Βελαέτη στο καφέ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.
Η έκθεση «Χωρίς αποσκευές. Τελεία.» εγκαινιάζεται στις 14 Δεκεμβρίου 2025, από τις 11.00 έως τις 15.00, και θα διαρκέσει έως τις 10 Ιανουαρίου 2026. Την επιμέλεια υπογράφει η Νιόβη Κρητικού, ενώ τη διοργάνωση έχει αναλάβει η Αιμιλία Κουγιά.
Σε μια εποχή υπερπληροφόρησης, όπου η εικόνα συχνά καταλαμβάνει τον ρόλο κραυγής, η Βελαέτη επιλέγει το αντίθετο: την ήρεμη, ανεπαίσθητη φωνή.
Μια φωνή που –όπως η ίδια σημειώνει– «ξεγλιστρά κι ωστόσο παραμένει», ένα διακριτικό «είμαι εδώ» που δεν ζητά κατανόηση, αλλά παρουσία.
Η έκθεση προτείνει μια διαφορετική ανάγνωση της ανθρώπινης υπόστασης, μακριά από ενοχές, κοινωνικά βάρη και ρόλους που παραμορφώνουν την αυθεντικότητα.
Οι φιγούρες της Βελαέτη δεν ταξιδεύουν για να ανακαλύψουν τον κόσμο· ανακαλύπτουν τον εαυτό τους. Δεν είναι «τουρίστες ταυτότητας», αλλά άνθρωποι που κινούνται με τον ρυθμό του δικού τους μονοπατιού: στέκονται, λικνίζονται, υπόσχονται, κοιτούν ή σιωπούν, αποκαλύπτοντας κάθε φορά περισσότερα απ’ όσα δηλώνουν.
«Σώματα που παριστάνουν πως ξέρουν ποιοι είναι, μόνο για όσο τα κοιτάς», γράφει η δημιουργός, περιγράφοντας εύστοχα τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο φαίνεσθαι και το είναι, μια ισορροπία όπου γεννιέται και η συγκίνηση της θέασης.
Μέσα σε αυτή τη φράση όμως, συμπυκνώνεται και ένα καυστικό της σχόλιο πάνω στους κοινωνικούς ρόλους και στη μασκαράτα της καθημερινότητας που απαιτεί από τον καθένα να φορά την ταυτότητά του και να μεταμορφώνεται ανάλογα με το εκάστοτε πλαίσιο.
Τα έργα της αποτελούνται από πολλαπλά επίπεδα (layers) και συντίθενται από φωτογραφίες καθημερινών στιγμιοτύπων που, ενωμένες, σχηματίζουν ένα νέο, οργανικό σύνολο.
Είναι ένας τρόπος αναγέννησης: αποσπάσματα παρατήρησης, ψηφίδες μνήμης, κομμάτια μιας προσωπικής διαδρομής που γίνεται συλλογική. Άλλωστε, όπως υπενθυμίζει η Νιόβη Κρητικού, «κανείς δεν διανύει λίγα, αλλά χιλιάδες μονοπάτια ώσπου να σχηματίσει τον ορισμό που τον διέπει».
«Το έργο της Βιβής Βελαέτη δεν είναι διακοσμητικό ούτε αυτάρεσκο, είναι βαθιά βιωματικό και αληθινό. Ευάλωτο, όπως κάθε τίμιο βλέμμα. Μιλά για την αυτοολοκλήρωση που φέρνει η απλότητα, για την ανάγκη να σταθούμε χωρίς αποσκευές, απαλλαγμένοι από το βάρος των
ρόλων, και να αποδεχθούμε ότι η ταυτότητά μας δεν είναι κάτι δεδομένο, αλλά μια αέναη διαδικασία διαμόρφωσης και ένα ταξίδι χωρίς τελικό προορισμό. Όλα αιωρούνται, διαφανή και ευάλωτα, μέσα σε έναν χώρο όπου το εδώ και το επέκεινα συνυπάρχουν», συνεχίζει.
Χρησιμοποιώντας ψηφιακά μέσα και εκτυπώσεις σε plexiglass, δημιουργεί ένα σύγχρονο μωσαϊκό που ακροβατεί ανάμεσα στο αέρινο και στο στιβαρό.
Η διαφάνεια άλλοτε αποκαλύπτει κι άλλοτε αποκρύπτει, σαν τις μικρές αντιφάσεις της ζωής. Οι μορφές εμφανίζονται και χάνονται μέσα στην πολλαπλότητα της πληροφορίας, σε έναν ωκεανό εικόνων που καθρεφτίζει τις πιθανές πραγματικότητες και τις επιλογές της ύπαρξης.
Έτσι γεννιέται μια αίσθηση του «εδώ και τώρα», που όμως συνδέεται αβίαστα με το υπερβατικό.
Σε αυτό το σύμπαν, η ελαφρότητα δεν είναι επιφανειακή· είναι κατακτημένη. Η Βελαέτη μοιάζει να απελευθερώνει ένα άρρητο βάρος, προσφέροντας έργα που λειτουργούν σχεδόν εξομολογητικά, χωρίς περίσσιες διακοσμήσεις. Είναι μια εσωτερική χειρονομία που αποτυπώνει σκέψεις, μνήμες, επιθυμίες και τον τρόπο που η ίδια στέκεται στη ζωή: χωρίς κρατούμενα, χωρίς αποσκευές, με διάθεση για μια νέα ιστορία.
«Το κεφάλι μου είναι καλύτερα τώρα που έβγαλα μερικές λέξεις έξω…» έγραφε η Βιρτζίνια Γουλφ, περιγράφοντας την ανακούφιση της απελευθέρωσης. Αυτήν ακριβώς την ανάγκη –την ανάγκη να εκπνεύσεις τις συσσωρευμένες ανάσες της ψυχής– συναντούμε και στο έργο της Βελαέτη. Μια δημιουργία χωρίς πρόγραμμα, χωρίς χρονικές αγκυλώσεις, μια πορεία που βρίσκει πάντοτε τον δικό της αποδέκτη. Γιατί, όπως γράφει η δημοσιογράφος Τόνια Μανιατέα, «το γόνιμο έδαφος της τέχνης σου ξέρει πού θα απευθυνθεί».
»Η έκθεση «Χωρίς αποσκευές. Τελεία.» λειτουργεί σαν ένας σπόρος αχαρτογράφητος, μια αμφιβολία που γεννά νέες ματιές, νέες ερμηνείες, νέα συναισθήματα. Κι ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη αξία της να βρίσκεται στην ήσυχη υπενθύμιση ότι, μέσα σε όλη την αβεβαιότητα, εμείς απλώς είμαστε εδώ. Ίσως για τη Βιβή να είναι μια τελεία πάνω στη μακρόσυρτη πρόταση του κόσμου. Ίσως για εμάς, ένα ερωτηματικό έτοιμο να απαντηθεί μέσα στην τέχνη».
»Έτσι είναι, βλέπεις, η τέχνη. Οι σιωπές, οι κοφτές ανάσες σου, η αποσκευή σου, τα μύχια σου γίνονται έργο σπουδαίο, ακριβό κι αυτό με έναν τρόπο θαυμαστό ανιχνεύει και βρίσκει μόνο του αποδέκτες, που γοητεύονται προσπαθώντας να το ερμηνεύσουν. Και κοίτα... άσε κι έναν σπόρο αχαρτογράφητο στη γη. Όταν σπείρεις μία αμφιβολία, πολλές μήτρες φυτρώνουν. Γιατί, γόνιμο το έδαφος της τέχνης σου...».
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, καφέ: Πατησίως 44, τηλ. 213 214 4800, 213 214 4856
Έκθεση: Βιβή Βελαέτη «Χωρίς αποσκευές. Τελεία»
Διάρκεια: 14 Δεκεμβρίου 2025 – 10 Ιανουαρίου 2026
