Έπειτα από έξι χρόνια, ο Παναμάς -το όνομα του οποίου συνδέθηκε διεθνώς με τη φοροαποφυγή λόγω των «Panama Papers»- εξήλθε από τη «μαύρη λίστα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους φορολογικούς παραδείσους. Στη συνεδρίασή του στο Λουξεμβούργο, το Συμβούλιο ECOFIN αποφάσισε τη διαγραφή τόσο του Παναμά όσο και του Βιετνάμ από το Παράρτημα Ι (μη συνεργάσιμες φορολογικές δικαιοδοσίες) και τη μεταφορά τους στο Παράρτημα ΙΙ («γκρίζα λίστα»), εν αναμονή νέας αξιολόγησης από το Παγκόσμιο Φόρουμ του ΟΟΣΑ για τη διαφάνεια και την ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών. Με την απόφαση αυτή, ο αριθμός των χωρών της «μαύρης λίστας» μειώνεται από δέκα σε οκτώ.
Η έξοδος του Παναμά ακολούθησε τη μεταρρύθμιση του καθεστώτος απαλλαγής εισοδήματος αλλοδαπής προέλευσης, το οποίο οι Βρυξέλλες θεωρούσαν επιβλαβές. Η αλλαγή αυτή έχει ουσιαστικές συνέπειες, καθώς οι χώρες του Παραρτήματος Ι υπόκεινται σε αμυντικά φορολογικά μέτρα (όπως η μη αναγνώριση δαπανών ή η αυξημένη παρακράτηση φόρου). Η μετάβαση στη «γκρίζα λίστα» ελαφρύνει το πλαίσιο συναλλαγών για τις ευρωπαϊκές και ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εκεί, ιδιαίτερα στον τομέα της ναυτιλίας, όπου ο Παναμάς διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα νηολόγια παγκοσμίως.
Από την πλευρά του, το Βιετνάμ σημείωσε ταχεία προσαρμογή. Ενώ βρισκόταν στη γκρίζα λίστα από το 2017, υποβιβάστηκε στη μαύρη τον περασμένο Φεβρουάριο λόγω αρνητικής αξιολόγησης από τον ΟΟΣΑ. Μέσα σε οκτώ μήνες υλοποίησε τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις και επανήλθε στο Παράρτημα ΙΙ. Η άμεση αυτή αντίδραση του Ανόι, που συνδέεται με την ΕΕ μέσω Συμφωνίας Ελεύθερων Συναλλαγών από το 2020, αποδεικνύει ότι η λίστα λειτουργεί ως αποτελεσματικός μοχλός πίεσης για κράτη με ισχυρά εμπορικά συμφέροντα στην ευρωπαϊκή αγορά.
Στη νέα σύνθεση της «μαύρης λίστας» παραμένουν οκτώ δικαιοδοσίες: Αμερικανική Σαμόα, Ανγκουίλα, Γκουάμ, Παλάου, Ρωσία (από το 2023), Νήσοι Τερκς & Κάικος (από τον Φεβρουάριο), Αμερικανικές Παρθένοι Νήσοι και Βανουάτου. Πολιτικά αξιοσημείωτο είναι ότι πέντε από αυτές αποτελούν αμερικανικά ή βρετανικά υπερπόντια εδάφη. Οργανώσεις για τη φορολογική δικαιοσύνη επικρίνουν συχνά τη λίστα, υποστηρίζοντας ότι εστιάζει κυρίως σε μικρές νησιωτικές οικονομίες και εξαιρεί κατασκευαστικά τα ίδια τα κράτη μέλη της ΕΕ, των οποίων οι πρακτικές εξετάζονται μόνο εσωτερικά.
Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα και την Κύπρο παρουσιάζει η παραμονή της Τουρκίας στη «γκρίζα λίστα», εξαιτίας της άρνησής της να εφαρμόσει την αυτόματη ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών με τη Λευκωσία. Αντίθετα, το Μπελίζ διαγράφηκε πλήρως από το Παράρτημα ΙΙ, μετά από θετική αξιολόγηση των συστημάτων του από το Παγκόσμιο Φόρουμ.
