Το Κοινοβούλιο θέλει ο επόμενος μηχανισμός της ΕΕ για την πρόληψη και αντιμετώπιση κρίσεων να λειτουργεί πιο έγκαιρα και να στηρίζει αποτελεσματικότερα τις προσπάθειες ανάκαμψης.
Την Πέμπτη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη θέση του σχετικά με την νέα μορφή του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Πρόκειται για το βασικό εργαλείο της ΕΕ για την παροχή βοήθειας σε χώρες που πλήττονται από καταστροφές, όπως δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες ή σεισμούς, μέσω εθελοντικών συνεισφορών και πόρων που προκύπτουν από κοινές προμήθειες.
Οι ευρωβουλευτές προτείνουν αύξηση χρηματοδότησης σε 12,42 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές (11 δισ. σε σταθερές τιμές του 2025), έναντι των 10,68 δισ. που προτείνει η Επιτροπή, καθώς και την διάθεση των κονδυλίων ως εξής: 40% για την πολιτική προστασία, 40% για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και 20% ως ποσό ευελιξίας.
Παρακολούθηση κρίσεων και ετοιμότητα
Το Κοινοβούλιο επιθυμεί να ενισχυθεί το έργο παρακολούθησης και ετοιμότητας του μηχανισμού μέσω χαρτογράφησης τρωτότητας και σεναρίων μελλοντικών κλιματικών εξελίξεων, ώστε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και οι τοπικοί φορείς να μπορούν να προετοιμάζονται καλύτερα πριν εκδηλωθούν οι κρίσεις. Οι ευρωβουλευτές προτείνουν ένα ειδικό πλαίσιο για τον συντονισμό της πολιτικής και στρατιωτικής συνεργασίας στην αντιμετώπιση κρίσεων και ζητούν ισχυρότερο ρόλο για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Επιθυμούν επίσης να χρησιμοποιηθούν οι διαστημικές υποδομές της ΕΕ στην ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.
Κοινή αντίδραση της ΕΕ
Οι ευρωβουλευτές συμφωνούν ότι το νέο πρόγραμμα θα πρέπει να ενισχύσει την κοινή ικανότητα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης (rescEU), μεταξύ άλλων με την δημιουργία εναέριου στόλου για την καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών, ο οποίος θα είναι διαθέσιμος από το 2028. Προτείνουν επίσης ένα πλαίσιο ετοιμότητας για την ανάκαμψη, ώστε να διασφαλιστεί ότι όλες οι χώρες της ΕΕ διαθέτουν σαφείς εντολές για στα διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης, καθώς και τα κατάλληλα μέσα, για τον συντονισμό της διαδικασίας ανάκαμψης. Υπογραμμίζοντας την σημασία των εθελοντών, το Κοινοβούλιο θέλει να διασφαλίσει ότι διαθέτουν ειδικό νομικό καθεστώς που θα προβλέπει σαφή ασφαλιστική κάλυψη, αναγνώριση των προσόντων και εξαιρέσεις από περιορισμούς που σχετίζονται με την απασχόληση.
Αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας
Το νέο πρόγραμμα θα βοηθήσει επίσης τις χώρες της ΕΕ να καταπολεμήσουν σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία αποθεμάτων ιατρικών αντιμέτρων (όπως μέσα ατομικής προστασίας και δραστικές φαρμακευτικές ουσίες) και την ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης. Το ΕΚ θέλει να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της στήριξης της ΕΕ ώστε να περιλαμβάνει διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ εξειδικευμένων κέντρων περίθαλψης, διασυνοριακών ιατρικών ομάδων, ικανότητας ιατρικού κύματος (όπως ανάλυση της τρέχουσας ικανότητας μονάδας εντατικής θεραπείας) και μεταφοράς ασθενών μεταξύ κρατών μελών σε καταστάσεις υπερφόρτωσης.
Δηλώσεις
Η εισηγήτρια Leire Pajín (Σοσιαλιστές, Ισπανία) δήλωσε: «Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας είναι το καλύτερο παράδειγμα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Πρέπει να βελτιώσουμε την ικανότητα πρόβλεψης κρίσεων, να αναπτύξουμε μια πραγματική νοοτροπία ετοιμότητας και να πετύχουμε καλύτερο συντονισμό μεταξύ των διαφόρων φορέων. Πρέπει ακόμη να εξηγήσουμε στους πολίτες ποιος είναι ο ρόλος τους και τι πρέπει να κάνουν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, καθώς και να καταπολεμήσουμε την παραπληροφόρηση. Για όλα αυτά, χρειαζόμαστε περισσότερους πόρους. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζει σθεναρά έναν μηχανισμό που προστατεύει ζωές και προλαμβάνει κρίσεις.»
Ο εισηγητής Aurelijus Veryga (Συντηρητικοί, Λιθουανία) δήλωσε: «Στην Ευρώπη, πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο στην προετοιμασία των κοινωνιών μας προτού μας βρουν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Η πανδημία COVID-19 μάς κατέδειξε γιατί η ετοιμότητα στον τομέα της υγείας πρέπει να καταστεί σαφώς καθορισμένο τμήμα της πολιτικής προστασίας της ΕΕ. Ταυτόχρονα, οι κλιματικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης απειλούν ζωές και καταστρέφουν υποδομές, ενώ η ανατολική πτέρυγα της ΕΕ αντιμετωπίζει ιδιαίτερες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων των υβριδικών απειλών. Δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτές τις προκλήσεις χωρίς επαρκή χρηματοδότηση. Το κόστος της ετοιμότητας μπορεί να φαίνεται υψηλό, αλλά το κόστος της μη προετοιμασίας είναι πάντα πολύ υψηλότερο».
Επόμενα βήματα
Η διαπραγματευτική θέση του ΕΚ εγκρίθηκε με 424 ψήφους υπέρ, 105 κατά και 83 αποχές. Το Κοινοβούλιο είναι πλέον έτοιμο για συνομιλίες με το Συμβούλιο σχετικά με την τελική μορφή της νομοθεσίας.
