Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ κάλεσε τα κράτη «να αρθούν στο ύψος» των κλιματικών προκλήσεων κατά την σημερινή πρώτη ημέρα της φετινής ετήσιας διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα, της COP31, που διεξάγεται στην Τουρκία και χαρακτηρίζεται ήδη από μια μάχη για τη χρηματοδότηση, ενώ άρχισε με καθυστέρηση σχεδόν μιάμισης ώρας. «Έχουμε εισέλθει σε μια νέα εποχή ακραίων κλιματικών συνθηκών», υπενθύμισε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες. Οι ηγέτες που βρίσκονται παρόντες στην COP31 «οφείλουν να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων: μειώνοντας πιο γρήγορα τις εκπομπές, επιταχύνοντας μια δίκαιη μετάβαση για την έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα και παρέχοντας στις ευάλωτες χώρες τη χρηματοδότηση και την προστασία που χρειάζονται», τόνισε. Η ανακοίνωση με τις δηλώσεις αυτές του επικεφαλής του ΟΗΕ συνόδευε την πιο πρόσφατη έκθεση για την κατάσταση του κλίματος του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με την οποία το έτος 2026 εντάσσεται σε μια «μακρά σειρά παγκόσμιων ρεκόρ» τόσο όσον αφορά τη θερμοκρασία, όσο και το λιώσιμο των πάγων και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται επίσης από την άφιξη φαινομένου Ελ Νίνιο «πολύ έντονου που αναμένεται να αυξήσει κι άλλο τη ζέστη και να εντείνει τις ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες ως το 2027», προστίθεται στην έκθεση του παγκόσμιου οργανισμού.
Ο WMO επισημαίνει εξάλλου ότι τα 12 τελευταία χρόνια ήταν τα πιο ζεστά που έχουν καταγραφεί ποτέ, με τα τέσσερα τελευταία να καταλαμβάνουν τις τέσσερις πρώτες θέσεις στην κατάταξη.
Σύμφωνα με τον οργανισμό, η στάθμη της θάλασσας βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο που έχει καταγραφεί ποτέ και οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας έφτασαν σε μηνιαία ρεκόρ το 2026. Ταυτοχρόνως συνεχίζεται η μακροπρόθεσμη υποχώρηση των παγετώνων, ενώ τα αποθέματα γλυκού νερού φθίνουν από το 2014.
«Πολλαπλασιάζονται οι κίνδυνοι»
Επιπλέον μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου του 2026, η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια του πλανήτη ήταν υψηλότερη κατά περίπου 1,47 °C από τα μέσα προβιομηχανικά επίπεδα, με τη μέση αυτή θερμοκρασία να είναι συγκρίσιμη με αυτήν του 2025 (1,43 °C) και αυτήν του 2023 (1,46 °C), αλλά χαμηλότερη του ρεκόρ του 2024 (1,55 °C). «Ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί ως τα τέλη της χρονιάς υπό την επίδραση της ανόδου της θερμοκρασίας που συνδέεται με το Ελ Νίνιο, η ένταση του οποίου αυξάνεται από τον Αύγουστο και αναμένεται να καταρρίψει τον Δεκέμβριο το ρεκόρ του πιο έντονου φαινομένου», προβλέπει ο οργανισμός. Κατά γενικό κανόνα, το φαινόμενο αυτό προκαλεί άνοδο των παγκόσμιων ετήσιων μέσων θερμοκρασιών κατά περίπου 0,1 °C ως 0,2 °C και συνήθως το Ελ Νίνιο έχει συνήθως τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στις παγκόσμιες μέσες θερμοκρασίες τη χρονιά που έπεται της εμφάνισής του. «Το Ελ Νίνιο και ευρύτερα η παγκόσμια κατάσταση του κλίματος το 2026 επαναπροσδιορίζουν την έκφραση ‘πέραν του συνήθους’», προειδοποίησε η γενική γραμματέας του WMO Σελέστε Σάουλο, σημειώνοντας: «εμείς μεγεθύνουμε τις καιρικές συνθήκες και το Ελ Νίνιο θα πολλαπλασιάσει τους κινδύνους. Οι καύσωνες, οι τροπικοί κυκλώνες και οι καταιγίδες αποκτούν μεγαλύτερη ένταση γρηγορότερα από αυτό για το οποίο μας είχαν προετοιμάσει οι ιστορικές μας βάσεις αναφοράς».
Στο πλαίσιο αυτό, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός υπογραμμίζει στην έκθεσή του τη σημασία των προβλέψεων που στηρίζονται σε συνεχείς παρατηρήσεις που προέρχονται από όλες τις περιοχές του κόσμου. «Η καλή είδηση είναι ότι ο αριθμός των χωρών που δηλώνουν ότι διαθέτουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για πολλαπλούς κινδύνους αυξήθηκε από 56 το 2015 σε 136 το 2025», καταλήγει.
Έναρξη με καθυστέρηση
Η τελετή έναρξης αυτών των δύο εβδομάδων της COP31, που προαναγγέλλονται δύσκολες σε διπλωματικό επίπεδο, ξεκίνησε με καθυστέρηση σχεδόν μιάμισης ώρας, για την οποία δεν υπήρξε επίσημη αιτιολόγηση, με τις πρώτες ανταλλαγές ανάμεσα στους διαπραγματευτές να δείχνουν διαφωνίες ανάμεσα στις ανεπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες χώρες όσον αφορά τη χρηματοδότηση για το κλίμα. «Ό,τι και να κάνουμε, δεν θα πρέπει ποτέ να χάσουμε τις ηθικές μας αρχές», σημείωσε, σημαίνοντας την έναρξη της τελετής ο πρόεδρος της προηγούμενης COP, ο Βραζιλιάνος Αντρέ Κορέα ντο Λάγκο, ο οποίος παρέδωσε στον Τούρκο ομόλογό του Μουράτ Κουρούμ, τον υπουργό Περιβάλλοντος της Τουρκίας, το σφυρί για τις αποφάσεις της διάσκεψης.
Μέχρι αργά χθες, Κυριακή, οι αντιπροσωπείες δυσκολεύονταν ακόμη να καταλήξουν σε συμφωνία για την ατζέντα των συζητήσεων που θα διεξαχθούν στη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων, ιδίως όσον αφορά τη χρηματοδότηση που οι ανεπτυγμένες χώρες, παραδοσιακά υπεύθυνες για το μεγαλύτερο μέρος των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου, δεσμεύονται να καταβάλουν στις αναπτυσσόμενες χώρες για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των κλιματικών αλλαγών. «Η COP31 ξεκινά με δυσκολίες», σχολίασε ο Τζάσπερ Ινβέντορ επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Greenpeace σε μήνυμά του προς το AFP. Σύμφωνα με αυτόν, οι Ευρωπαίοι αρνούνταν κυρίως να συμπεριληφθούν στην ημερήσια διάταξη ορισμένα στοιχεία για τη χρηματοδότηση.
Ωστόσο ένας μηχανισμός που επιτρέπει να συζητηθεί η χρηματοδότηση και αποφασίστηκε το 2025, θα βρίσκεται εντέλει στην ημερήσια διάταξη, δήλωσαν δύο πηγές προσκείμενες στις διαπραγματεύσεις. «Ο κόσμος περιμένει από εμας να εξασφαλίσουμε κανόνες, δικαιοσύνη, λύσεις, πάρα πολλά πράγματα», πρόσθεσε ο πρόεδρος της προηγούμενης COP Αντρέ Κορέα ντο Λάγκο, καθώς στο τεράστιο εκθεσιακό πάρκο της Αττάλειας η ατμόσφαιρα χαρακτηριζόταν λιγότερο από ευφορία και περισσότερο από ρεαλισμό, ενώ πολλοί περιέγραφαν την COP31 ως μια προσπάθεια κυρίως να μεταφραστούν σε συγκεκριμένη δράση δεσμεύσεις προηγούμενων συνόδων.
