Η σημερινή ημέρα που εγκαινιάζουμε το Κέντρο Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος της Πολεμικής μας Αεροπορίας, είναι ένα πολύ ουσιαστικό βήμα στη μετάβαση των Ενόπλων Δυνάμεων στη νέα εποχή», τόνισε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, κατά την τελετή εγκαινίων της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος στην αεροπορική βάση Δεκέλειας, που πραγματοποιήθηκε σήμερα.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον διαμορφώνεται πλέον από τη συνδυασμένη δράση στα παραδοσιακά πεδία επιχειρήσεων, αλλά και στο διάστημα, τον κυβερνοχώρο και το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα.
«Το διάστημα είναι η κρίσιμη διάσταση της διεξαγωγής των στρατιωτικών επιχειρήσεων», ανέφερε, επισημαίνοντας την ανάγκη συστηματικής αξιοποίησης των δορυφορικών δυνατοτήτων από τις Ένοπλες Δυνάμεις. Παράλληλα, έθεσε ως στόχο την απόκτηση ελληνικής ιδιοκτησίας δορυφορικής πληροφορίας και αυτόνομων στρατιωτικών επικοινωνιών.
Κρίσιμες αρχές
Η παρουσίαση της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος ξεκινά από την παραδοχή ότι το διάστημα αποτελεί οριζόντιο πυλώνα ισχύος, με αντίκτυπο στο σύνολο των υπόλοιπων τομέων του σύγχρονου πολέμου. Πρόκειται για ένα διεθνές περιβάλλον, στο οποίο συγκρούονται τα συμφέροντα κρατικών και μη κρατικών δρώντων, ενώ οι διαστημικές δυνατότητες συμβάλλουν στην ανθεκτικότητα του ευρύτερου κρατικού μηχανισμού.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δυνατότητα αξιοποίησης των διαστημικών εφαρμογών για την αντιμετώπιση ορατών απειλών, όπως τα βαλλιστικά πλήγματα. Παράλληλα, οι στρατιωτικές δυνατότητες στο διάστημα μπορούν να ενισχύσουν την αποτροπή, εφόσον συνοδεύονται από την κατάλληλη στρατηγική επικοινωνία (STRATCOM). Η καινοτομία αποτελεί, επίσης, αναπόσπαστο στοιχείο της συγκεκριμένης δραστηριότητας.
Όραμα
Το όραμα πίσω από τη δημιουργία της Διοίκησης είναι η Ελλάδα να αποτελέσει σημαντικό δρώντα στον διαστημικό τομέα, διασφαλίζοντας τα εθνικά της συμφέροντα σε συνεργασία με συμμάχους και εταίρους, αλλά διατηρώντας παράλληλα την ελευθερία επιχειρησιακής δράσης.
Αποστολή
Αποστολή της Διοίκησης είναι η υποστήριξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων και ευρύτερα των δράσεων των Ενόπλων Δυνάμεων, με σημείο αναφοράς και πεδίο εφαρμογής το Διάστημα. Η λειτουργία της αποσκοπεί στην ενσωμάτωση των διαστημικών δυνατοτήτων στον επιχειρησιακό σχεδιασμό και στην αξιοποίησή τους προς υποστήριξη των στρατιωτικών δραστηριοτήτων.
Κύριες επιδιώξεις
Οι βασικές επιδιώξεις της νέας Διοίκησης κινούνται σε τρεις άξονες: την υποστήριξη των διεθνών συνεργασιών, τη συνεργασία με άλλους κρατικούς φορείς και, ταυτόχρονα, τη διεύρυνση, στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, της αυτονομίας των Ενόπλων Δυνάμεων στο διάστημα.
Δυνατότητες διαστήματος προς υποστήριξη
Η παρουσίαση προσδιορίζει έξι βασικές κατηγορίες διαστημικών δυνατοτήτων που μπορούν να υποστηρίξουν τις Ένοπλες Δυνάμεις:
• Space Situational Awareness (SSA): Επίγνωση της διαστημικής κατάστασης.
• Early Warning: Έγκαιρη προειδοποίηση.
• Παρακολούθηση και επιτήρηση: Συλλογή εικόνας και πληροφοριών για την κατάσταση στην επιφάνεια.
• Δορυφορικές επικοινωνίες: Υποστήριξη ασφαλών και αξιόπιστων επικοινωνιών.
• PNT: Υπηρεσίες εντοπισμού, πλοήγησης και χρονισμού, μεταξύ άλλων για την καθοδήγηση όπλων.
• Διαστημικός καιρός: Παροχή δεδομένων για τις συνθήκες στο διαστημικό περιβάλλον.
Οι δυνατότητες των Ενόπλων Δυνάμεων σήμερα
Η υφιστάμενη διαστημική υποστήριξη των Ενόπλων Δυνάμεων οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς πυλώνες: SATCOM, ISR και SSA.
- Πυλώνας SATCOM
Στον τομέα των δορυφορικών επικοινωνιών, οι Ένοπλες Δυνάμεις αξιοποιούν επιχειρησιακά το φάσμα που τους έχει διατεθεί από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης στους δορυφόρους HELLAS SAT 3 και HELLAS SAT 4. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται οι επίγειοι κόμβοι (HUB) στην Τανάγρα και την Αταλάντη, καθώς και το ευρωπαϊκό σύστημα GOVSATCOM.
- Πυλώνας ISR
Η υποστήριξη στον τομέα της επιτήρησης, της αναγνώρισης και της συλλογής πληροφοριών παρέχεται από τη Μονάδα «1912». Βασίζεται στη λήψη δορυφορικών εικόνων μέσω της διμερούς Τεχνικής Διευθέτησης μεταξύ των υπουργείων Άμυνας Ελλάδας και Γαλλίας, με αξιοποίηση του γαλλικού δορυφορικού προγράμματος «Composante Spatial Optique – CSO». Επιπλέον, προβλέπεται η παροχή υπηρεσιών από ιδιωτική εταιρεία, καθώς και η διάθεση εικόνων SAR.
- Πυλώνας SSA
Η επίγνωση της διαστημικής κατάστασης υποστηρίζεται από το «HELLENIC SPACE TRACKING RADAR», το οποίο λειτουργεί υπό τον έλεγχο του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, παρέχοντας δεδομένα και εικόνα στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Το βλέμμα στο μέλλον
Ο μελλοντικός σχεδιασμός, τέλος, προβλέπει την ανάπτυξη μιας πλήρους αρχιτεκτονικής SATCOM και ISR, με στόχο την ενίσχυση τόσο των δορυφορικών επικοινωνιών όσο και των δυνατοτήτων επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών. Η παρουσίαση αποτυπώνει την επιδίωξη μετάβασης από τις επιμέρους υφιστάμενες δυνατότητες σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαστημικής υποστήριξης των Ενόπλων Δυνάμεων.
Συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση
Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα και πρωτοβουλίες. Ειδικότερα, η παρουσίαση αναφέρεται σε τρία προγράμματα:
• SPIDER: Αποσκοπεί στην ανάπτυξη αστερισμού δορυφόρων διαστημικής απεικόνισης (Space IMINT).
• ODIN’S EYE II: Αφορά την υποστήριξη και αξιοποίηση της λειτουργίας έγκαιρης προειδοποίησης (Early Warning).
• IRIS: Πρόκειται για πρωτοβουλία με στόχο την εξασφάλιση διαβαθμισμένου δικτύου επικοινωνιών.
Η ευρωπαϊκή συνεργασία εντάσσεται στην προσπάθεια ενίσχυσης των διαθέσιμων δυνατοτήτων, παράλληλα με την επιδίωξη μεγαλύτερης αυτονομίας των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στο διάστημα.
