Η πόλη Λόινα στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι ένας από τους μεγαλύτερους κόμβους της γερμανικής χημικής βιομηχανίας, με περισσότερες από 100 επιχειρήσεις. Ανάμεσά τους και το νέο βιοδιυλιστήριο του φινλανδικού ομίλου UPM, που παράγει χημικά προϊόντα με βάση το ξύλο. Το εργοστάσιο αναζητεί προσωπικό, ακόμα και για 12ωρες βάρδιες.
Πώς γίνεται αυτό, όταν ο γερμανικός νόμος προβλέπει κατά κανόνα έως οκτώ ώρες εργασίας ημερησίως; Το ωράριο μπορεί να φθάσει τις δέκα ώρες υπό προϋποθέσεις και με αντίστοιχη αναπλήρωση του χρόνου ανάπαυσης. Μεταξύ δύο βαρδιών προβλέπονται επίσης τουλάχιστον έντεκα ώρες ανάπαυσης.
Υπάρχουν όμως εξαιρέσεις. Σε τομείς όπως οι υπηρεσίες διάσωσης και υγείας, η ασφάλεια, τα διυλιστήρια, οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας και η χημική βιομηχανία μπορούν υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις να εφαρμοστούν ακόμα και 12ωρες βάρδιες.
Ο Μερτς και το μοντέλο της Λόινα
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς διαπίστωσε το παράδειγμα αυτό από κοντά, όταν επισκέφθηκε τον Σεπτέμβριο το εργοστάσιο της UPM στη Λόινα. Όπως υπογράμμισε αργότερα στην Ημέρα των Γερμανών Εργοδοτών, εξεπλάγη όταν πληροφορήθηκε ότι λειτουργεί σύστημα συνεχόμενων 12ωρων βαρδιών με τη συγκατάθεση του συμβουλίου εργαζομένων.
Σύμφωνα με τον υπεύθυνο βάρδιας, το μοντέλο προβλέπει τρεις εργάσιμες ημέρες την εβδομάδα, αφήνοντας περισσότερο ελεύθερο χρόνο για την οικογένεια.
Για τον Μερτς, αυτό αποτελεί επιχείρημα υπέρ μιας γενικότερης χαλάρωσης του νόμου.Η εργασία πέραν των οκτώ ωρών, υποστήριξε, δεν συνιστά αυτομάτως εκμετάλλευση, αλλά μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στους εργαζομένους.
Εβδομαδιαίο αντί ημερήσιο όριο;
Η Χριστιανική Ένωση και οι εργοδοτικές ενώσεις ζητούν εδώ και χρόνια μεγαλύτερη ευελιξία. Επικαλούνται και την ευρωπαϊκή οδηγία, η οποία προβλέπει ανώτατο εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας 48 ωρών. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η συμφωνία του κυβερνητικού συνασπισμού: αντί για ημερήσιο προβλέπεται η δυνατότητα θέσπισης εβδομαδιαίου ανώτατου ορίου.
Εδώ όμως αρχίζουν οι διαφωνίες με το SPD. Το πρώτο σχέδιο του Υπουργείου Εργασίας προέβλεπε ότι η αλλαγή θα εφαρμόζεται μόνο βάσει συλλογικών συμβάσεων, με μέτρα προστασίας της υγείας και ηλεκτρονική καταγραφή του χρόνου εργασίας.
Οι εργοδότες και η Χριστιανική Ένωση αντέδρασαν. Ο πρόεδρος της Ένωσης Εργοδοτών, Ράινερ Ντούλγκερ, ζήτησε την πλήρη αναθεώρηση του σχεδίου, υποστηρίζοντας ότι χαρακτηρίζεται από δυσπιστία απέναντι στις επιχειρήσεις.
SPD και συνδικάτα βάζουν φρένο
Τα συνδικάτα προειδοποιούν ότι σημαντικά μεγαλύτερες εργάσιμες ημέρες μπορούν να επιβαρύνουν την υγεία και να δυσκολέψουν ιδιαίτερα όσους έχουν παιδιά ή άλλες υποχρεώσεις. Φοβούνται επίσης ότι οι εργαζόμενοι μπορεί να πιεστούν να δεχθούν πολύωρες βάρδιες παρά τη θέλησή τους.
Το SPD επιμένει ότι η ευελιξία πρέπει να λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις. Σε νέο κείμενο θέσεων το κόμμα ζητά εργοδότες και εργαζόμενοι να αποφασίζουν από κοινού για την οργάνωση του χρόνου εργασίας.
Ο Μερτς δηλώνει αποφασισμένος να προχωρήσει γρήγορα τη μεταρρύθμιση. Ωστόσο η αντιπαράθεση έχει πλέον ξεπεράσει το ζήτημα του 8ώρου ή του 12ώρου. Αφορά κατά κύριο λόγο το πόση ευελιξία χρειάζεται η σύγχρονη αγορά εργασίας και πόση προστασία χρειάζονται οι εργαζόμενοι.
