Σε κρίσιμη φάση εισέρχεται η διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, καθώς πέντε άτυπες ψηφοφορίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας δεν έχουν οδηγήσει σε συναίνεση. Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν από την Κόστα Ρίκα διατηρεί το προβάδισμα, αλλά η αύξηση των αρνητικών ψήφων στην τελευταία ψηφοφορία δείχνει ότι η διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες παραμένει ανοιχτή. Παράλληλα, πρόσφατα δημοσιεύματα για τις επιφυλάξεις της Ουάσιγκτον απέναντι στους σημερινούς υποψηφίους ενισχύουν τη συζήτηση για πιθανή είσοδο νέων προσώπων στην κούρσα.
Έγχρωμα ψηφοδέλτια
Το επόμενο σημαντικό βήμα είναι η έκτη άτυπη ψηφοφορία την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου με αναμενόμενη χρήση ψηφοδελτίων διαφορετικού χρώματος (color-coded ballots). Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, η διαφοροποίηση θα επιτρέψει να διαπιστωθεί αν κάποιος υποψήφιος αντιμετωπίζει την αντίθεση ενός ή περισσότερων μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεν θα αποκαλυφθεί όμως ποιο συγκεκριμένο κράτος έδωσε κάθε ψήφο. Η διαδικασία εξελίσσεται υπό την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας για τον Οκτώβριο.
Η επιλογή δεν γίνεται με απλή κατάταξη των υποψηφίων. Ο Γενικός Γραμματέας διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση, ύστερα από σύσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Για τη σύσταση απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι στα 15 μέλη και καμία αρνητική ψήφος (δηλ. πρακτικά βέτο) από κάποιο εκ των πέντε μονίμων μελών: ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία. Επομένως, ακόμη και ένας υποψήφιος με το μεγαλύτερο αριθμό υποστηρικτών μπορεί να αποκλειστεί εάν έχει εναντίον του ένα μόνιμο μέλος.
Η διαδικασία άρχισε επισήμως τον Νοέμβριο του 2025 και περιέλαβε δημοσίους διαλόγους με τους υποψηφίους, παρουσίαση των προτάσεών τους και δημοσιοποίηση βιογραφικών και στοιχείων χρηματοδότησης των εκστρατειών τους. Ακολούθησαν οι μυστικές, άτυπες ψηφοφορίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Σε αυτές, κάθε μέλος αξιολογεί χωριστά κάθε υποψήφιο, επιλέγοντας «ενθάρρυνση», «αποθάρρυνση» ή «χωρίς γνώμη». Πρόκειται για δοκιμή της υποστήριξης των υποψηφιοτήτων και όχι για την τελική απόφαση διορισμού.
Στην κούρσα παραμένουν επτά πρόσωπα: η επικεφαλής της UNCTAD και πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας Ραφαέλ Μ. Γκρόσι από την Αργεντινή, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος και πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γουιάνας Κάρολιν Ροντρίγκες Μπιρκέτ, ο πρώην πρόεδρος της Σενεγάλης Μάκι Σαλ, η πρώην πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα από τον Ισημερινό και πρώην υπουργός Εξωτερικών και 'Αμυνας της χώρας, ο πρώην ειδικός αντιπρόσωπος του ΟΗΕ για τα παιδιά και τις ένοπλες συγκρούσεις Ολάρα Οτούνου από την Ουγκάντα και η πρώην πρέσβυς του Ισημερινού στην Ουάσιγκτον Ιβόν Α-Μπάκι. Η πρώην πρόεδρος της Χιλής Μισέλ Μπατσελέ αποχώρησε από την κούρσα τον Σεπτέμβριο.
Στην πέμπτη άτυπη ψηφοφορία, στις 7 Οκτωβρίου, η Γκρίνσπαν συγκέντρωσε εννέα ψήφους ενθάρρυνσης και έξι αποθάρρυνσης, έναντι δέκα και τριών αντιστοίχως στον προηγούμενο γύρο, όταν υπήρχαν και δύο ψήφοι «χωρίς γνώμη». Ο Γκρόσι πέρασε στη δεύτερη θέση με έξι ψήφους ενθάρρυνσης, επτά αποθάρρυνσης και δύο «χωρίς γνώμη». Η Ροντρίγκες Μπιρκέτ έλαβε πέντε, εννέα και μία αντιστοίχως. Σημειώνεται ότι τα αποτελέσματα αυτά έχουν δημοσιευθεί σε πλήθος μέσων βάσει διαρροών και δεν αποτελούν επίσημη δημόσια ανακοίνωση του Συμβουλίου.
Η Γκρίνσπαν, συνεπώς, παραμένει πρώτη, χωρίς όμως το προβάδισμά της να εξασφαλίζει την επιλογή της. Οι μέχρι τώρα ψηφοφορίες δεν ξεχώριζαν τις ψήφους των μόνιμων από εκείνες των εκλεγμένων μελών. Αυτό είναι το κενό που αναμένεται να καλύψουν τα έγχρωμα ψηφοδέλτια όπου μια αρνητική ψήφος μόνιμου μέλους θα αποτελεί ένδειξη πιθανού βέτο στην τελική διαδικασία, χωρίς όμως να συνιστά από μόνη της επίσημη άσκηση βέτο.
Η στάση των ΗΠΑ
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον και η στάση των ΗΠΑ. Σε ρεπορτάζ της 9ης Οκτωβρίου, το Politico ανέφερε, επικαλούμενο δύο πρόσωπα με γνώση των εσωτερικών συζητήσεων, ότι η κυβέρνηση Τραμπ αντιτίθεται σε όλους τους σημερινούς υποψηφίους, θεωρώντας ότι δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στην επιδίωξή της για δραστικές αλλαγές στον Οργανισμό.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, στην απάντησή του προς το μέσο, δεν τοποθετήθηκε για συγκεκριμένα πρόσωπα, αλλά φέρεται να δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα υποστηρίξουν μόνο υποψήφιο με σταθερή δέσμευση για ουσιαστική μεταρρύθμιση. Η Γκρίνσπαν πάντως φαίνεται να αντιμετωπίζει και επιφυλάξεις σε ρεπουμπλικανικούς κύκλους. Η Bild, μεταφέροντας το ρεπορτάζ του Politico στις 10 Οκτωβρίου, ανέφερε επικρίσεις για τη στάση της απέναντι στο Ισραήλ και την επιείκια της απεναντι στη Κίνα.
Ποιές χώρες εξετάζουν νέες υποψηφιότητες;
Η απουσία συναίνεσης αφήνει χώρο για νέες υποψηφιότητες. Σύμφωνα με ανοιχτές πηγές η Τουρκία εξετάζει την υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου, πρώην υπουργού Εξωτερικών και νυν Γενικού Γραμματέα του ΟΑΣΕ. Η προοπτική της υποψηφιότητας φέρεται να διερευνήθηκε στο περιθώριο της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει υποβληθεί επισήμως τουρκική υποψηφιότητα. Πηγές από τον ΟΗΕ αναφέρουν ότι ενδεχόμενη υποψηφιότητα Σινιρλίογλου θα αντιμετωπιζόταν αρνητικά από τη Γαλλία, αλλά και άλλες χώρες που ζητήματά τους απασχολούν τον ΟΗΕ, όπως το Ισραήλ.
Στο ρεπορτάζ του Politico εμφανίζονται επίσης ο πρόεδρος της FIFA Τζάνι Ινφαντίνο και ο Βούλγαρος διπλωμάτης Νικολάι Μλαντένοφ ως ενδεχόμενες εναλλακτικές. Κατά το δημοσίευμα, ο Τραμπ είχε αναφέρει νωρίτερα τον Ινφαντίνο ως πιθανή επιλογή, ενώ αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν απέκλεισε τον Μλαντένοφ. Παράλληλα, τα ΗΑΕ φαίνεται να προωθούν την υποψηφιότητα της πρώην Μονίμου Αντιπροσώπου τους στον ΟΗΕ και νυν υπουργού Επικρατείας με αρμοδιότητα την εξωτερική πολιτική Λάνα Νουσέιμπα, ενώ αρκετά έχει κυκλοφορήσει και το όνομα του νυν προέδρου του Καζακστάν Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ.
Ωστόσο, προς το παρόν τουλάχιστον, δεν έχει ανακοινωθεί καμία νέα υποψηφιότητα. Η ψηφοφορία της Παρασκευής αναμένεται επομένως να δείξει πιο καθαρά αν κάποιος από τους σημερινούς υποψηφίους μπορεί να προχωρήσει χωρίς αντίθεση από μόνιμο μέλος ή αν θα συνεχιστεί η αναζήτηση ευρύτερης συμφωνίας. Το χρονικό περιθώριο πάντως περιορίζεται, καθώς η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και ο διάδοχός του αναμένεται να αναλάβει καθήκοντα την 1η Ιανουαρίου 2027.
