Την εύθραυστη ισορροπία πάνω στην οποία στηρίζεται η συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή ανέδειξαν οι εξελίξεις των τελευταίων ωρών, καθώς η προγραμματισμένη πρώτη συνάντηση των δύο πλευρών στη Γενεύη, μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μασούντ Πεζεσκιάν, φαίνεται να αναβάλλεται επ' αόριστον.
Σύμφωνα με το λιβανέζικο δίκτυο Al Mayadeen, το οποίο διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Χεζμπολάχ, η ιρανική αντιπροσωπεία αποφάσισε να αναστείλει το ταξίδι της στην Ελβετία εξαιτίας της συνέχισης των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στον νότιο Λίβανο.
Όπως μετέδωσε το δίκτυο, η αποστολή της Τεχεράνης ήταν έτοιμη να αναχωρήσει για την έναρξη του πρώτου κύκλου διαπραγματεύσεων, ο οποίος προβλεπόταν να διαρκέσει 60 ημέρες. Ωστόσο, λίγο πριν από την αναχώρηση, ελήφθη η απόφαση αναβολής.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η ιρανική πλευρά είχε ήδη καταστήσει σαφές προς την Ουάσιγκτον και τους διεθνείς μεσολαβητές ότι οι εξελίξεις στον Λίβανο αποτελούν κρίσιμο στοιχείο της διαπραγμάτευσης. Η Τεχεράνη θεωρεί ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις, οι οποίες φέρεται να επεκτείνονται έως και 10 χιλιόμετρα εντός του λιβανικού εδάφους, παραβιάζουν θεμελιώδεις όρους του Μνημονίου Συνεννόησης και της συμφωνίας-πλαισίου που υπεγράφη μεταξύ των δύο πλευρών.
Αναβολή και από αμερικανικής πλευράς
Λίγες ώρες αργότερα, ενώ αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μετέδιδαν ότι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς ετοιμαζόταν να αναχωρήσει με το Air Force Two για τη Γενεύη, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την αναβολή του ταξιδιού.
Εκπρόσωπος της αμερικανικής προεδρίας απέδωσε την εξέλιξη σε «ανεπίλυτα ζητήματα logistics» που αφορούν την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων.
Όπως διευκρίνισε, τα σχέδια για τις τεχνικές συνομιλίες δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, παρά το γεγονός ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία βρίσκεται σε πλήρη ετοιμότητα να μεταβεί στην Ελβετία μόλις καθοριστούν οι τελικές λεπτομέρειες.
«Οι διαπραγματεύσεις αυτού του είδους δεν ήταν ποτέ απλές ούτε προβλέψιμες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο εκπρόσωπος, προσθέτοντας ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να επιδιώκει την έναρξη των τεχνικών συνομιλιών το συντομότερο δυνατό.
Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, ο Τζέι Ντι Βανς είχε δηλώσει ότι σχεδίαζε να παραστεί στη διαδικασία υπογραφής της συμφωνίας, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι οι τεχνικές διαπραγματεύσεις για την οριστικοποίηση του πλαισίου συνεργασίας αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα στο Σαββατοκύριακο, με τον ίδιο να αναλαμβάνει επικεφαλής της αμερικανικής διαπραγματευτικής ομάδας.
Οι αγορές προεξοφλούν αποκλιμάκωση
Παρά τις καθυστερήσεις στο διπλωματικό πεδίο, οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν θετικά στη συμφωνία Ουάσιγκτον – Τεχεράνης και στις ενδείξεις επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.
Οι ασιατικές αγορές κινήθηκαν ανοδικά την Παρασκευή, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι η αποκλιμάκωση της έντασης θα συμβάλει στην ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο και θα περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ο ιαπωνικός δείκτης Nikkei 225 ενισχύθηκε κατά 0,68%, ενώ ο νοτιοκορεατικός Kospi σημείωσε άνοδο 0,78%. Παράλληλα, ο ευρύτερος δείκτης MSCI Asia Pacific κινήθηκε υψηλότερα κατά περίπου 0,3%, προσεγγίζοντας ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Ανάλογη εικόνα καταγράφηκε και στις αγορές της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας, με τους επενδυτές να αποτιμούν θετικά τη μείωση του γεωπολιτικού κινδύνου.
Το θετικό κλίμα μεταφέρθηκε και στη Wall Street, η οποία ανέκτησε το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών της προηγούμενης συνεδρίασης.
Ο Dow Jones έκλεισε με άνοδο 0,14% στις 51.564 μονάδες, ο S&P 500 ενισχύθηκε κατά 1,08% φτάνοντας τις 7.500 μονάδες, ενώ ο Nasdaq κατέγραψε τη μεγαλύτερη άνοδο, +1,91%, τερματίζοντας στις 26.517 μονάδες.
Οι αμερικανικές αγορές παρέμειναν κλειστές την Παρασκευή λόγω της αργίας Juneteenth, ενώ η συνεδρίαση της Πέμπτης χαρακτηρίστηκε από αυξημένη συναλλακτική δραστηριότητα εξαιτίας της λήξης παραγώγων συμβολαίων συνολικής ονομαστικής αξίας 8,3 τρισ. δολαρίων, σύμφωνα με στοιχεία της Citadel Securities.
Σε εβδομαδιαία βάση, και οι τρεις βασικοί δείκτες ολοκλήρωσαν την τετραήμερη χρηματιστηριακή εβδομάδα με θετικό πρόσημο. Ο Dow Jones και ο S&P 500 σημείωσαν κέρδη περίπου 0,8%, ενώ ο Nasdaq κατέγραψε άνοδο 2%.
Οι επενδυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν περιορίζει σημαντικά τον κίνδυνο διαταραχών στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα ενέργειας, γεγονός που στηρίζει τις μετοχικές αγορές και μειώνει τη ζήτηση για επενδυτικά καταφύγια.
Ισχυρές πιέσεις στο πετρέλαιο
Ακόμη πιο έντονη ήταν η αντίδραση στην αγορά ενέργειας.
Το Brent υποχώρησε στα 79,63 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI διαμορφώθηκε στα 76,05 δολάρια, καταγράφοντας νέες απώλειες.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι το πετρέλαιο οδεύει προς εβδομαδιαία πτώση περίπου 9%, καθώς η επαναφορά της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ περιορίζει τους φόβους για προβλήματα στην παγκόσμια προσφορά.
Οι τιμές βρίσκονται πλέον στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών μηνών, μετά την προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Η σημασία του Ορμούζ παραμένει καθοριστική για τη διεθνή αγορά ενέργειας, καθώς από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, καθώς και σημαντικό ποσοστό των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Κατά τη διάρκεια της κρίσης, εκατοντάδες δεξαμενόπλοια παρέμεναν ακινητοποιημένα ή απέφευγαν τη διέλευση από την περιοχή. Αν και η συμφωνία προβλέπει την επανέναρξη της κυκλοφορίας, οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα απαιτηθούν αρκετές εβδομάδες μέχρι να αποκατασταθούν πλήρως οι εμπορικές ροές και να επανέλθει η αγορά στα προ της κρίσης επίπεδα.
Ήδη, πάντως, τα πρώτα δεξαμενόπλοια έχουν ξεκινήσει να διέρχονται κανονικά από τα Στενά, ενισχύοντας τις προσδοκίες για σταδιακή σταθεροποίηση της αγοράς.
Στο επίκεντρο οι τεχνικές διαπραγματεύσεις
Παρά την αναβολή της συνάντησης στη Γενεύη, οι αγορές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τη συμφωνία ως θετική εξέλιξη. Ωστόσο, η τελευταία εμπλοκή υπενθύμισε ότι η διαδικασία παραμένει σε προκαταρκτικό στάδιο και ότι αρκετά κρίσιμα ζητήματα εξακολουθούν να βρίσκονται στο τραπέζι.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις τεχνικές συνομιλίες που αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα στο Σαββατοκύριακο. Από την έκβασή τους θα εξαρτηθούν κομβικά ζητήματα, όπως η άρση των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης, οι δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το μακροπρόθεσμο καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, που αποτελούν βασικό πυλώνα της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας.
