Νέο κύκλο στρατιωτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή πυροδότησαν οι αεροπορικές επιδρομές που εξαπέλυσε τα ξημερώματα το Ισραήλ εναντίον στόχων στο Ιράν, ως απάντηση στην εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων από την Τεχεράνη κατά της ισραηλινής επικράτειας. Πρόκειται για το πρώτο άμεσο πλήγμα μεταξύ των δύο χωρών μετά την κατάπαυση του πυρός που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου, παρά τις εκκλήσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για αυτοσυγκράτηση.
Εκατό ημέρες μετά το ξέσπασμα του πολέμου και δύο μήνες μετά την εκεχειρία, η οποία ήδη δοκιμαζόταν, η περιοχή βρίσκεται εκ νέου αντιμέτωπη με τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης. Παρά την επιδείνωση της κατάστασης, ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε ότι οι τελευταίες εχθροπραξίες δεν πρόκειται να επηρεάσουν τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Η κρατική τηλεόραση του Ιράν (IRIB) μετέδωσε ότι ακούστηκαν «πολλαπλές εκρήξεις» στην Τεχεράνη, την Ταμπρίζ και την Ισφαχάν, την ώρα που ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωνε ότι έπληξε «στρατιωτικούς στόχους του ιρανικού τρομοκρατικού καθεστώτος στο δυτικό και στο κεντρικό Ιράν».
Λίγες ώρες νωρίτερα, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις είχαν χαρακτηρίσει την ιρανική επίθεση «σοβαρό σφάλμα» και είχαν προειδοποιήσει ότι θα απαντούσαν «με δύναμη» μόλις λάμβαναν την πολιτική έγκριση. Παράλληλα, διαβεβαίωσαν ότι όλοι οι ιρανικοί πύραυλοι αναχαιτίστηκαν επιτυχώς.
Το πρωί, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ακόμη την εκτόξευση πυραύλου από την Υεμένη, μεγάλο μέρος της οποίας βρίσκεται υπό τον έλεγχο των φιλοϊρανών ανταρτών Χούθι. Σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, δεν αναφέρθηκαν θύματα ή υλικές ζημιές.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη χαρακτήρισε τις χθεσινές πυραυλικές επιθέσεις «προειδοποίηση», υποστηρίζοντας ότι αποτελούν απάντηση στον ισραηλινό βομβαρδισμό των νότιων προαστίων της Βηρυτού. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα επίθεση κατά της λιβανικής πρωτεύουσας θα προκαλέσει «ισχυρότερη ανταπόδοση».
Στα νότια προάστια της Βηρυτού, προπύργιο της Χεζμπολάχ που διατηρεί στενούς δεσμούς με το Ιράν, τα ισραηλινά πλήγματα προκάλεσαν τον θάνατο δύο ανθρώπων και τον τραυματισμό άλλων είκοσι, παρά το γεγονός ότι τυπικά εξακολουθεί να ισχύει η κατάπαυση του πυρός.
Ενώ η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να διαχωρίσει το ζήτημα του Λιβάνου από τις συνομιλίες με την Τεχεράνη, το Ιράν επιμένει ότι η σύγκρουση αποτελεί ενιαίο μέτωπο και ότι οι εξελίξεις στον Λίβανο είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τη συνολική αντιπαράθεση στην περιοχή.
«Το τρομοκρατικό ιρανικό καθεστώς διέπραξε σοβαρό λάθος επιλέγοντας για ακόμη μία φορά τον δρόμο της τρομοκρατίας», δήλωσε ο εκπρόσωπος των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, ταξίαρχος Έφι Ντεφρίν, σε τηλεοπτικό μήνυμά του.
Υπό αμφισβήτηση η προοπτική συμφωνίας
Η χθεσινή πυραυλική επίθεση ήταν η πρώτη που εξαπέλυσε το Ιράν εναντίον του Ισραήλ μετά την εφαρμογή της εκεχειρίας της 8ης Απριλίου. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παραμένουν χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, ενώ τις τελευταίες ημέρες έχουν καταγραφεί επανειλημμένες ανταλλαγές πυρών στην περιοχή του Στενού του Ορμούζ.
Η προοπτική τερματισμού ενός πολέμου που έχει κοστίσει χιλιάδες ζωές και έχει προκαλέσει σοβαρούς κλυδωνισμούς στην παγκόσμια οικονομία μοιάζει σήμερα πιο αβέβαιη από ποτέ.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ζητώντας του να μην προχωρήσει σε αντίποινα που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν.
Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη επιβεβαίωση από τις δύο πλευρές.
«Είμαστε κοντά στην επίτευξη οριστικής συμφωνίας με το Ιράν. Θα είναι μια καλή συμφωνία και δεν θέλω να ναυαγήσει εξαιτίας όσων συμβαίνουν τώρα», φέρεται να δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο του Axios Μπαράκ Ραβίντ.
Οι δύο ηγέτες είχαν ήδη μια ιδιαίτερα τεταμένη συνομιλία τις προηγούμενες ημέρες, με τον Τραμπ να εμφανίζεται ενοχλημένος από την κλιμάκωση των ισραηλινών επιχειρήσεων στον Λίβανο.
Σε δηλώσεις του στους Financial Times, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι νέες συγκρούσεις «δεν θα έχουν καμία επίπτωση» στις συνομιλίες με την Τεχεράνη, προσθέτοντας με νόημα ότι «εγώ αποφασίζω, όχι εκείνος», αναφερόμενος στον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν έχει μέχρι στιγμής τοποθετηθεί δημόσια για την τελευταία κλιμάκωση.
Άνοδος στις τιμές του πετρελαίου και διεθνείς εκκλήσεις
Οι εξελίξεις προκάλεσαν αναταράξεις στις αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν άνοδο άνω του 2% στις ασιατικές συναλλαγές. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το Brent διαμορφώθηκαν πάνω από τα 95 δολάρια ανά βαρέλι.
Την ανησυχία της διεθνούς κοινότητας εξέφρασε η υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας Ιβέτ Κούπερ, η οποία μέσω ανάρτησής της στο Χ υπογράμμισε ότι «η επανέναρξη του πολέμου μεταξύ Ιράν και Ισραήλ δεν είναι προς το συμφέρον κανενός». Παράλληλα, κάλεσε τις δύο πλευρές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση, να αποκλιμακώσουν άμεσα την ένταση και να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις με στόχο μια διαρκή λύση.
Νωρίτερα, το Ιράν είχε απειλήσει ότι θα θέσει στο στόχαστρο αμερικανικά και ισραηλινά συμφέροντα στην περιοχή, ως απάντηση στους βομβαρδισμούς στη Βηρυτό.
Κλειστοί εναέριοι χώροι και μέτρα ασφαλείας
Η επιδείνωση της κατάστασης οδήγησε σε έκτακτα μέτρα ασφαλείας στην περιοχή. Οι ισραηλινές αρχές ανακοίνωσαν ότι τα σχολεία θα παραμείνουν κλειστά, ενώ το Ιράκ έκλεισε τον εναέριο χώρο του. Αντίστοιχα μέτρα έλαβε και η Συρία, αναστέλλοντας τη χρήση τμήματος του εναέριου χώρου της.
Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι έπληξαν «τρομοκρατικές οργανώσεις» στη Σουλεϊμανίγια του ιρακινού Κουρδιστάν, σύμφωνα με το επίσημο ιρανικό πρακτορείο IRNA.
Η Τεχεράνη προχώρησε επίσης στο κλείσιμο του εναέριου χώρου στο δυτικό τμήμα της χώρας, ενώ ανεστάλησαν μέχρι νεωτέρας όλες οι πτήσεις από και προς το διεθνές αεροδρόμιο Ιμάμης Χομεϊνί, ένα από τα δύο μεγαλύτερα αεροδρόμια που εξυπηρετούν την ιρανική πρωτεύουσα.
Σύμφωνα με το πρακτορείο MEHR, ο σύμβουλος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Αλί Σαφαρί υποστήριξε ότι οι πυραυλικές επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν «έπειτα από περισσότερο από έναν μήνα αυτοσυγκράτησης», παρά τις «επανειλημμένες παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός» από το Ισραήλ στον Λίβανο.
Σε συνέντευξή του στο Fox News, ο Ντόναλντ Τραμπ παραδέχθηκε ότι οι εκτοξεύσεις πυραύλων από το Ιράν «δεν βοηθούν τις διαπραγματεύσεις», επιμένοντας ωστόσο ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται «πολύ κοντά» σε συμφωνία.
Παρά τις δηλώσεις αισιοδοξίας, σημαντικά ζητήματα εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτά, μεταξύ των οποίων το καθεστώς του Στενού του Ορμούζ, το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου και η τύχη των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό λόγω των διεθνών κυρώσεων.
Ωστόσο, οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται. Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, ο υπουργός Εσωτερικών του Πακιστάν Μόχσιν Νάκβι, ο οποίος βρισκόταν στην Τεχεράνη, παρέδωσε στον ανώτατο ηγέτη της χώρας Μοτζταμπά Χαμενεΐ «ειδική επιστολή» με «πολύ σημαντικό μήνυμα», χωρίς να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενό της.
Παράλληλα, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί είχε σειρά επαφών με τους υπουργούς Εξωτερικών της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Τουρκίας και της Αιγύπτου, καθώς και με ανώτερους αξιωματούχους του Πακιστάν και τον πρωθυπουργό του Κατάρ, με αντικείμενο τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης της κρίσης.
