Την ώρα που οι ΗΠΑ είναι απασχολημένες με το Ιράν και ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η Ευρώπη έχει αρχίσει να διερωτάται αν έχει έρθει η ώρα να μιλήσει με τη Μόσχα. Πρέπει όμως πρώτα να συμφωνήσει στα θέματα για τα οποία θα συζητήσει και ποιος θα πάρει τον λόγο. Το ζήτημα βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη της συνόδου των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ που διεξάγεται σήμερα και αύριο, Παρασκευή, στην Κύπρο. «Προτού μιλήσουμε στους Ρώσους, πρέπει πρώτα να συμφωνήσουμε μεταξύ μας για τα θέματα για τα οποία θέλουμε να μιλήσουμε μαζί τους», υπενθύμισε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας.
Εξάλλου η ίδια εκτίμησε σήμερα ότι η ΕΕ δεν θα πρέπει να πέσει στη ρωσική παγίδα και να επικεντρώσει τη συζήτηση στο ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη σε τυχόν συνομιλίες με τη Μόσχα, υπογραμμίζοντας ότι οι διαπραγματεύσεις είναι ομαδική προσπάθεια. «Πιστεύω ότι πρόκειται για μια παγίδα στην οποία η Ρωσία θέλει να πέσουμε: να συζητάμε ποιος θα μιλήσει μαζί τους την ώρα που ήδη επιλέγουν ποιος είναι κατάλληλος και ποιος όχι», εκτίμησε η Κάλας προσερχόμενη στη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών. «Ας μην πέσουμε σε αυτή την παγίδα. Οι διαπραγματεύσεις είναι πάντα ομαδική προσπάθεια», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι «για τον λόγο αυτό ή ουσία είναι πολύ πιο σημαντική από το ποιος». Η συζήτηση για την επανεκκίνηση των επαφών με τη Μόσχα έχει ενταθεί καθώς οι μεσολαβητικές προσπάθειες των ΗΠΑ έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο και η προσοχή του Αμερικανού προέδρου Τραμπ μονοπωλείται από το Ιράν.
Από την πλευρά της η Ουκρανία πιέζει την Ευρώπη, η οποία μέχρι τώρα είχε υποβιβαστεί σε δεύτερο πλάνο από την Ουάσινγκτον, να παρέμβει και να αναλάβει πιο σημαντικό ρόλο. «Η Ευρώπη πρέπει να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις. Είναι σημαντικό να έχει ισχυρή φωνή και παρουσία σε αυτή τη διαδικασία και αξίζει να καθοριστεί με ακρίβεια ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη», δήλωσε πρόσφατα ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Από την πλευρά του ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν φάνηκε να είναι ανοικτός στο ενδεχόμενο, προτείνοντας μάλιστα η Ευρώπη να επιλέξει ως μεσολαβητή τον μακροχρόνιο σύμμαχό του, τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ. Μια προοπτική την οποία γρήγορα απέρριψαν οι χώρες της ΕΕ. Το πιο σημαντικό είναι να ασκηθεί πίεση στη Μόσχα για να την αναγκάσουν να καθίσει καλόπιστα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, τονίζεται από τις Βρυξέλλες.
«Τίποτα μονομερές»
Στην Κύπρο η συζήτηση θα επικεντρωθεί «σε αυτά που ζητάμε από τη Ρωσία», σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, όχι στις απαιτήσεις της, όπως συνέβαινε σε προηγούμενους γύρους διαπραγματεύσεων με επικεφαλής τις ΗΠΑ.
Η Κάγια Κάλας, πρώην πρωθυπουργός της Εσθονίας, ζητεί εδώ και μήνες να οριστούν οι κόκκινες γραμμές των Ευρωπαίων πριν ξεκινήσει ο οποιοσδήποτε διάλογος με τη Μόσχα. Μεταξύ αυτών είναι η απαίτηση για κατάπαυση του πυρός πριν από την έναρξη των συνομιλιών, η άρνηση αναγνώρισης του ρωσικού ελέγχου επί των ουκρανικών εδαφών που έχει καταλάβει η Ρωσία και εγγυήσεις ότι η Μόσχα θα λογοδοτήσει για τα εγκλήματά της. Αξιωματούχοι της ΕΕ ανέφεραν ότι ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών πρότεινε αυτόν τον μήνα η Ευρώπη να ξεκινήσει προσπαθώντας να διευκολύνει την αναστολή των επιθέσεων εναντίον βασικών υποδομών, όπως τα αεροδρόμια.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, οι συζητήσεις στην Κύπρο δεν αναμένεται να οδηγήσουν στην υιοθέτηση μιας οριστικής θέσης από την ΕΕ, ούτε στην επιλογή ενός ονόματος για να μιλήσει με τον Πούτιν. Το όνομα της πρώην Γερμανίδας καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ, μιας από τους αρχιτέκτονες μιας προηγούμενης, ατελούς ειρηνευτικής συμφωνίας με τον Πούτιν για την Ουκρανία, δεν φαίνεται πλέον επίκαιρο.
Ρωσικές «παγίδες»
Η Κάλας έχει εμμέσως προτείνει τον εαυτό της για αυτόν τον ρόλο, ισχυριζόμενη ότι θα μπορούσε να αποφύγει τις ρωσικές «παγίδες», αλλά ορισμένοι πιστεύουν ότι το Κρεμλίνο δεν θα τη δεχθεί. Εάν δεν μπορεί να επιλεγεί ένας εκπρόσωπος μεταξύ των υψηλόβαθμων αξιωματούχων της ΕΕ, τότε θα πρέπει να είναι ο αρχηγός κράτους ενός από τα 27 κράτη μέλη. Ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ, ο οποίος έχει δημιουργήσει καλές σχέσεις με τον Τραμπ, έχει εκφράσει ενδιαφέρον για τον ρόλο. Το γεγονός ότι ο Πούτιν «δεν βρίσκεται σε θέση» ισχύος αποτελεί «ευκαιρία» για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, εκτίμησε η Κάλας πριν από δύο εβδομάδες.
Έπειτα από τέσσερα χρόνια πολέμου η Μόσχα δεν έχει καταφέρει να θέσει πλήρως υπό τον έλεγχό της τη βιομηχανική περιοχή Ντονμπάς στην ανατολική Ουκρανία. Όμως παραμένουν οι αμφιβολίες αναφορικά με τη βούλησή του να διαπραγματευθεί καλή τη πίστει, παρά το γεγονός ότι τον Μάρτιο και τον Απρίλιο οι ρωσικές δυνάμεις έχασαν για πρώτη φορά από το καλοκαίρι του 2023 εδάφη στην Ουκρανία.
