Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, η πολιτική τύχη του οποίου δείχνει να κρέμεται από μία κλωστή, εξέφρασε σήμερα τη βούλησή του να «συνεχίσει να κυβερνά», παρά τα αιτήματα για την παραίτησή του από περισσότερους από 70 βουλευτές της παράταξής του των Εργατικών και ορισμένων υπουργών. Μάλιστα δύο υφυπουργοί παραιτήθηκαν σήμερα προκειμένου να τον ωθήσουν σε παραίτηση. Ακολουθούν όσα γνωρίζουμε μέχρι τώρα για την κατάσταση.
Ποιος θέλει την αποχώρησή του;
Οι πιέσεις στον ηγέτη του Εργατικού Κόμματος δεν έχουν πάψει να αυξάνονται μετά τη χθεσινή ομιλία του που αποσκοπούσε να δώσει νέα ώθηση στη θητεία του, ύστερα από τις καταστροφικές για τους Εργατικούς τοπικές εκλογές της περασμένης Πέμπτης. Σύμφωνα με καταμέτρηση των βρετανικών μέσων ενημέρωσης, τουλάχιστον 72 βουλευτές των Εργατικών τον καλούν να εγκαταλείψει τα καθήκοντά του ή να ορίσει ένα χρονοδιάγραμμα για την αποχώρησή του.
Ωστόσο ο Κιρ Στάρμερ το ξεκαθάρισε στους υπουργούς του κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού του συμβουλίου σήμερα: Θέλει να συνεχίσει να κυβερνά. «Το Εργατικό Κόμμα διαθέτει μια διαδικασία για την αμφισβήτηση της ηγεσίας του κόμματος, αλλά αυτή δεν έχει ενεργοποιηθεί», σημείωσε. Για να κινηθεί μια τέτοια διαδικασία απαιτείται όντως κάποιος να δηλώσει επισήμως υποψηφιότητα και να εξασφαλίσει την υποστήριξη 81 βουλευτών (το 20% της κοινοβουλευτικής ομάδας).
Ωστόσο η δυσπιστία στο πρόσωπο του Κιρ Στάρμερ έχει επεκταθεί ακόμη και στους κόλπους της κυβέρνησής του. Προτού ακόμη αρχίσει το σημερινό υπουργικό συμβούλιο, η υφυπουργός Στέγασης Μιάτα Φανμπουλέχ ανακοίνωσε την παραίτησή της, ενώ αργότερα ακολούθησε η παραίτηση της υφυπουργού για την Προστασία και την Αντιμετώπιση της Βίας κατά των Γυναικών και των Κοριτσιών Τζες Φίλιπς. Αιτήματα για την παραίτησή του ήρθαν επίσης από κορυφαία στελέχη της κυβέρνησής του, σύμφωνα με τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης. Μεταξύ αυτών, η υπουργός Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ, σύμφωνα με πολλά μέσα. Ακόμη και ο Ντάρεν Τζόουνς, στενός σύμμαχος του Κιρ Στάρμερ, φάνηκε ιδιαίτερα προσεκτικός: «Δεν πρόκειται να προκαταβάλω μια απόφαση που θα μπορούσε ή όχι να λάβει ο πρωθυπουργός», δήλωσε στο δίκτυο Sky News.
Τα επιχειρήματα υπέρ της παραμονής του
Οι υποστηρικτές του είναι πιο διακριτικοί, αλλά υπάρχουν πάντα. Ως εκ τούτου ο πρωθυπουργός μπορεί να υπολογίζει στην υποστήριξη του αντιπροέδρου της κυβέρνησής του και υπουργού Δικαιοσύνης Ντέιβιντ Λάμι, όπως και σε αυτήν του υπουργού του Εμπορίου Τζόναθαν Ρέινολντς, σύμφωνα με το Sky News. Επίσης και ο υπουργός Εργασίας Πατ Μακφάντεν τον ενθάρρυνε «να συνεχίσει να αγωνίζεται». «Το τελευταίο 48ωρο ήταν αποσταθεροποιητικό για την κυβέρνηση, πράγμα το οποίο έχει πραγματικό οικονομικό κόστος για τη χώρα μας και για τις οικογένειες», επιχειρηματολόγησε ο Κιρ Στάρμερ.
Αυτό το πλαίσιο πολιτικής αβεβαιότητας έχει συγκεκριμένες συνέπειες: τα επιτόκια των κρατικών ομολόγων ανήλθαν σήμερα σε νέο υψηλό επίπεδο, στο 5,797%, ξεπερνώντας αυτό της περασμένης εβδομάδας και έφτασαν σε πρωτοφανή επίπεδα από το 1998. Πολλοί αξιωματούχοι των Εργατικών θέλουν να αποφευχθεί μια κατάσταση όπως αυτή το 2022, όταν οι Συντηρητικοί είχαν αλλάξει τρεις πρωθυπουργούς μέσα σε τέσσερις μόνο μήνες.
Πώς φτάσαμε εδώ;
Η δημοτικότητα του 63χρονου ηγέτη των Εργατικών έχει καταρρεύσει μετά την άνοδό του στην εξουσία ύστερα από τη μεγάλη νίκη του Εργατικού του Κόμματος στις βουλευτικές εκλογές του 2024, η οποία έφερε το τέλος στη διακυβέρνηση της χώρας από τους Συντηρητικούς επί 14 χρόνια. Οι επικριτές του το αποδίδουν στα πολλά λάθος βήματά του, τα ολισθήματά του και τις πολεμικές –κυρίως το σκάνδαλο γύρω από τον διορισμό ως πρεσβευτού της Βρετανίας στην Ουάσινγκτον του Πίτερ Μάντελσον, αμφισβητούμενης φυσιογνωμίας των Εργατικών λόγω των σχέσεών του με τον καταδικασθέντα για σεξουαλικά εγκλήματα Τζέφρι Έπστιν.
Η δυσαρέσκεια στους κόλπους του κόμματός του ενισχύθηκε περαιτέρω μετά τις τοπικές εκλογές της περασμένης Πέμπτης. Το Εργατικό Κόμμα έχασε έδαφος από το αντιμεταναστευτικό κόμμα Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ, ακόμη και στα προπύργιά του στη βόρεια Αγγλία και στην Ουαλία. Οι Πράσινοι επίσης, οι οποίοι βρίσκονται πιο αριστερά από τους Εργατικούς, αφαίρεσαν ψήφους από το κόμμα στο Λονδίνο. Αυτή η πολιτική θύελλα έρχεται σε ένα πλαίσιο οξυμένων διεθνών αναταράξεων από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και σε εθνικό επίπεδο σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη στιγμή, παραμονή της ομιλίας του βασιλιά Καρόλου ενώπιον του κοινοβουλίου στην οποία θα παρουσιάσει το πρόγραμμα της κυβέρνησης για τη νέα κοινοβουλευτική περίοδο.
Ποιος θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον Στάρμερ;
Ενδεχόμενη αποχώρηση του Κιρ Στάρμερ δεν θα οδηγούσε σε βουλευτικές εκλογές, αλλά στην αντικατάστασή του από άλλο στέλεχος των Εργατικών. Τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν αρκετά ονόματα εδώ και εβδομάδες. Αυτό του Γουες Στρίτινγκ, του υπουργού Υγείας, εμφανίζεται ως η απλούστερη επιλογή. Ο 43χρονος Στρίτινγκ είναι εκλεγμένο μέλος της Βουλής των Κοινοτήτων, κάτι το οποίο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσει κάποιος να γίνει πρωθυπουργός.
Επίσης πολλές πιθανότητες θα είχε μια υποψηφιότητα του 56χρονου Άντι Μπέρναμ, του δημάρχου της ευρύτερης περιφέρειας του Μάντσεστερ και πιο δημοφιλούς πολιτικού προσώπου των Εργατικών, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Ωστόσο δεν μπορεί να είναι υποψήφιος καθώς δεν έχει έδρα στο κοινοβούλιο. Η διοργάνωση μιας εκλογής θα μπορούσε να πάρει αρκετούς μήνες και θα προϋπέθετε ένας βουλευτής μιας «σίγουρης» εκλογικής περιφέρειας να παραιτηθεί για να του αφήσει τη θέση του. Το όνομα της 46χρονης πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης Άντζελα Ρέινερ αναφέρεται επίσης συχνά στον Τύπο.
