Ο 56χρονος Μοτζταμπά Χαμενεΐ, δευτερότοκος γιος του Αλί Χαμενεΐ, φέρεται να αναλαμβάνει το ανώτατο θρησκευτικό αξίωμα στο Ιράν, σε μια εξέλιξη με έντονο πολιτικό και γεωστρατηγικό αποτύπωμα. Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι ορίστηκε νέος ανώτατος ηγέτης από τη Συνέλευση των Ειδικών, το όργανο που είναι αρμόδιο για την ανάδειξη και εποπτεία του ανώτατου ηγέτη.
Η διαδικασία, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, πραγματοποιήθηκε υπό δραματικές συνθήκες, καθώς το κτίριο όπου επρόκειτο να συνεδριάσει το 88μελές συμβούλιο έγινε στόχος ισραηλινής επίθεσης την Τρίτη και ισοπεδώθηκε. Οι κληρικοί, ωστόσο, δεν βρίσκονταν στον χώρο, καθώς φέρεται να συμμετείχαν και να ψήφιζαν εξ αποστάσεως μέσω ειδικής πλατφόρμας.
Επικράτηση των σκληροπυρηνικών
Η ανάδειξη του Μοτζταμπά Χαμενεΐ θεωρείται νίκη της σκληροπυρηνικής πτέρυγας του ιρανικού καθεστώτος. Ο ίδιος φέρεται να ήταν ο «εκλεκτός» των Φρουροί της Επανάστασης, με τους οποίους διατηρεί στενούς δεσμούς εδώ και δεκαετίες.
Γεννημένος το 1969 στη Μασχάντ, εντάχθηκε γύρω στο 1987 στους Φρουρούς της Επανάστασης, μετά την ολοκλήρωση των σχολικών του σπουδών, και υπηρέτησε στα τελευταία χρόνια του πολέμου Ιράν–Ιράκ (1980-1988). Το 1989, ο πατέρας του διαδέχθηκε τον Ρουχολάχ Χομεϊνί στην ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ σπούδασε θεολογία στην Κομ, κοντά σε επιφανείς κληρικούς, και δίδαξε σε θρησκευτική σχολή, οικοδομώντας ισχυρές σχέσεις με τη θρησκευτική ελίτ. Αν και για χρόνια διατηρούσε χαμηλό δημόσιο προφίλ, θεωρείται ότι διαδραμάτιζε ενεργό ρόλο στο γραφείο του ανώτατου ηγέτη, κινούμενος κυρίως στο παρασκήνιο.
Το 2005, μετά την εκλογή του συντηρητικού Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ στην προεδρία, μεταρρυθμιστές τον κατηγόρησαν ότι συνέβαλε στην ανάδειξή του, σε συνεργασία με θρησκευτικούς κύκλους και τους Φρουρούς της Επανάστασης. Ο μεταρρυθμιστής Μεχντί Καρουμπί είχε τότε καταγγείλει «τον γιο ενός αφέντη» για παρέμβαση στις εκλογές, με τον Αλί Χαμενεΐ να υπερασπίζεται δημόσια τον γιο του.
Το 2024, η Συνέλευση των Ειδικών είχε συνεδριάσει για να εξετάσει ζητήματα διαδοχής, με τον Αλί Χαμενεΐ να δηλώνει τότε ότι ο γιος του θα έπρεπε να αποκλειστεί από τη διαδικασία. Η σημερινή εξέλιξη, ωστόσο, φαίνεται να ανατρέπει εκείνες τις δηλώσεις.
Κίνδυνος νέων αντιδράσεων
Η ανάληψη της ηγεσίας από τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ ενδέχεται να πυροδοτήσει νέο κύμα αντιδράσεων στο εσωτερικό, εκτιμούν αναλυτές, ιδίως σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής και πολιτικής έντασης. Ταυτόχρονα, η επιλογή του ερμηνεύεται ως μήνυμα συνέχειας: οι σκληροπυρηνικοί κύκλοι που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης παραμένουν κυρίαρχοι, γεγονός που υποδηλώνει ότι δεν αναμένονται άμεσες αλλαγές στην κατεύθυνση της ιρανικής πολιτικής.
Την ίδια στιγμή, η οικογένεια Χαμενεΐ βρέθηκε στο στόχαστρο των πρόσφατων ισραηλινών πληγμάτων. Σύμφωνα με πληροφορίες, η σύζυγος του Μοτζταμπά, Ζάχρα Αντέλ, η μητέρα του, Μανσουρέ Χοτζαστέχ Μπαγκερζαντέχ, και ένας από τους γιους του σκοτώθηκαν μαζί με τον Αλί Χαμενεΐ στα πλήγματα του Σαββάτου.
Απειλές από το Ισραήλ και νέες επιδρομές
Σε ιδιαίτερα σκληρό τόνο, ο ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ προειδοποίησε ότι οποιοσδήποτε διάδοχος του Αλί Χαμενεΐ θα αποτελέσει στόχο. «Οποιοσδήποτε ηγέτης διορισθεί από το ιρανικό τρομοκρατικό καθεστώς θα είναι αναμφίβολα στόχος για εξόντωση», δήλωσε, προσθέτοντας ότι ο ίδιος και ο πρωθυπουργός έδωσαν εντολή στον στρατό να προετοιμαστεί «να δράσει με όλα τα μέσα».
Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης έπληξαν «δεκάδες» στόχους στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένων κέντρων διοίκησης στην Τεχεράνη. Σε ανακοίνωσή τους αναφέρουν ότι η ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία, κατόπιν πληροφοριών των μυστικών υπηρεσιών, ολοκλήρωσε νέο κύμα πληγμάτων κατά «κέντρων διοίκησης του τρομοκρατικού ιρανικού καθεστώτος».
Οι τελετές και η κηδεία
Ο 86χρονος Αλί Χαμενεΐ αναμένεται να κηδευτεί στη γενέτειρά του, τη Μασχάντ, χωρίς να έχει ανακοινωθεί ακόμη η ημερομηνία. Προηγουμένως, οι Ιρανοί θα τον αποχαιρετήσουν σε τριήμερη τελετή που ξεκινά σήμερα, Τετάρτη, στις 22:00 (τοπική ώρα) στην Τεχεράνη, στον χώρο προσευχής Ιμάμης Χομεϊνί. Η πομπή της κηδείας θα ανακοινωθεί μετά την ολοκλήρωση των τελετών.
Οι εξελίξεις σηματοδοτούν μια κρίσιμη καμπή για την Ισλαμική Δημοκρατία, σε μια συγκυρία όπου η εσωτερική διαδοχή διασταυρώνεται με την ανοιχτή σύγκρουση με το Ισραήλ, εντείνοντας την αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή.
