Η Ευρώπη πρέπει να καλύψει «πολλά κενά» στον τομέα των στρατιωτικών εξοπλισμών, κυρίως για να προσαρμοσθεί στις τεχνολογικές καινοτομίες που έχουν εμφανισθεί κατά την διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία τα τέσσερα τελευταία χρόνια, αναφέρεται σε έκθεση του International Institute for Strategic Studies (IISS) του Λονδίνου. Στην δημοσίευση της ετήσιας έκδοσης της έκθεσης Military Balance 2026 του IISS τονίζεται ότι η στρατηγική ασφαλείας της κυβέρνησης Τραμπ υποχρεώνει πολλές χώρες είτε στην Ευρώπη είτε στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού να αναθεωρήσουν την πολιτική Αμυνας.
Τα βασικά συμπεράσματα
Αύξηση στρατιωτικών δαπανών
Η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών συνεχίσθηκε «σε επίπεδα ρεκόρ» στην Ευρώπη τον περασμένο χρόνο, στα 562,9 δισεκατομμύρια δολάρια (ετήσια αύξηση 12,6%) με πρώτη την Γερμανία, την ώρα που υπό την πίεση της Ουάσινγκτον οι χώρες του ΝΑΤΟ δεσμεύθηκαν να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ τους μέχρι το 2035. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 2,5% στα 2.360 δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά με χαμηλότερο ρυθμό σε σχέση με τα πέντε τελευταία χρόνια. Αυτό εξηγείται εν μέρει από την συρρίκνωση του αμερικανικού προϋπολογισμού, που δεν αναμένεται να διαρκέσει, αφού προβλέπεται ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα ξεπεράσει για πρώτη φορά τα 1.000 δισεκατομμύρια δολάρια στον αμυντικό προϋπολογισμό του 2026. Σύμφωνα με την έκθεση, στην Ασία, οι ανησυχίες που αφορούν την επιρροή και τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Κίνας ενίσχυσαν τις προσπάθειες εκσυγχρονισμού των ενόπλων δυνάμεων σε ολόκληρη την περιοχή.
Ουκρανία: τέσσερα χρόνια πολέμου
Η έκθεση, που δημοσιεύθηκε ακριβώς τέσσερα χρόνια μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, τονίζει ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς σύντομο τερματισμό του πολέμου με το δεδομένο ότι «καμία πλευρά δεν φαίνεται έτοιμη να κάνει προσπάθειες για την μετακίνηση των θέσεών της». Χτυπημένη από τις κυρώσεις και παρά τις «1.000 ανθρώπινες απώλειες ημερησίως», η Ρωσία «κατάφερε να προσαρμοστεί, να ανανεωθεί και να διατηρήσει τις ικανότητές της», διαπιστώνεται στην έκθεση.
Όμως, η έκβαση του πολέμου θα εξαρτηθεί κυρίως από τις αποφάσεις που θα ληφθούν από τις χώρες που υποστηρίζουν την Μόσχα και το Κίεβο αντίστοιχα, καθώς Ουκρανία και Ρωσία είναι όλο και περισσότερο εξαρτημένες από την εξωτερική υλική βοήθεια. Εδώ και τέσσερα χρόνια, ο πόλεμος αυτός είναι πηγή «ταχείας και διαρκούς εξέλιξης των στρατιωτικών τεχνολογιών» και των τακτικών, κυρίως στον τομέα των drone και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το IISS παραθέτει το παράδειγμα της επιτυχίας της ουκρανικής επιχείρησης Spiderweb, επίθεση με drone κατά της ρωσικής αεροπορίας τον Ιούνιο 2025.
Το ΝΑΤΟ ενισχύεται ανατολικά
Το IISS σημειώνει τις προσπάθειες του ΝΑΤΟ για την ενίσχυση της ανατολικής του πτέρυγας απέναντι σε ενδεχόμενη απειλή, η οποία έχει ήδη υλοποιηθεί με την διείσδυση drone στην Πολωνία τον Σεπτέμβριο 2025. Η έκθεση αναφέρεται ειδικά στην Ανατολική Ασπίδα που αναπτύχθηκε στην Πολωνία και στην Βαλτική Αμυντική Γραμμή, αμυντικά προγράμματα στα σύνορα των χωρών που σχεδιάζουν, μαζί με την Φινλανδία, να προσφύγουν και πάλι στις νάρκες κατά προσωπικού. Η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ επιδιώκουν επίσης να καλύψουν το κενό στον τομέα των επιθετικών drone εφ' άπαξ χρήσης αναπτύσσοντας σειρά προγραμμάτων «τοίχων κατά drone». Οι ευρωπαϊκοί στρατοί αυτήν την στιγμή δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι απέναντι σε αυτού του τύπου μεγάλης κλίμακας επιθέσεις με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη η Ουκρανία, προειδοποιεί το Ινστιτούτο του Λονδίνου που αναφέρεται γενικότερα στην ανάγκη πλήρωσης πολλών κενών ως προς τις στρατιωτικές ικανότητες. Εξ ου και η έκκληση του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ τον περασμένο Ιούνιο για αύξηση κατά 400% των ενοποιημένων ικανοτήτων αντιαεροπορικής άμυνας της Συμμαχίας, επισημαίνεται στην έκθεση.
To Ιράν αποδυναμωμένο, η Κίνα επιβάλλει την παρουσία της
Στην Μέση Ανατολή, το Ιράν υπέστη σοβαρά πλήγματα στο πλαίσιο της σύρραξης ανάμεσα στο Ισραήλ και την Χαμάς, σημειώνεται στην έκθεση Military Balance, με τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα τον Ιούνιο 2025 που προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στις πυρηνικές και βαλλιστικές εγκαταστάσεις του Ιράν και με την αποδυνάμωση των συμμάχων της της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Αυτό, μαζί με τις απειλές για νέα αμερικανικά πλήγματα, «εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα του Ιράν να διατηρήσει (...) τον ρόλο του» στην περιοχή.
Ο αμυντικός προϋπολογισμός της Κίνας αντιπροσωπεύει το 44% των στρατιωτικών δαπανών ολόκληρης της ασιατικής ηπείρου το 2025 και οι κινεζικές φιλοδοξίες επιδείχτηκαν στην μεγάλη παρέλαση του Σεπτεμβρίου όταν το Πεκίνο επιβεβαίωσε ότι κατέχει την πυρηνική «τριάδα» (αεροπορικές, υποβρύχιες και χερσαίες πυρηνικές ικανότητες). Το πογκρόμ κατά της διαφθοράς στις τάξεις του κινεζικού στρατού δεν εμπόδισε το Πεκίνο να αυξήσει τις εναέριες διεισδύσεις ανοικτά της Ταϊβάν, με δεδομένη και την ένταση στις σχέσεις της Κίνας με την Ιαπωνία, αναφέρεται στην έκθεση που κάνει λόγο για έντονη ανησυχία εκ μέρους της Δύσης σχετικά με έναν ανοικτό πόλεμο με το Πεκίνο.
