Τα υποβρύχια καλώδια δεδομένων αποτελούν τον αφανή αλλά κρίσιμο σκελετό της παγκόσμιας ψηφιακής οικονομίας, μεταφέροντας το 99% της διηπειρωτικής διαδικτυακής κίνησης. Απέναντι σε μια πραγματικότητα αυξανόμενων κινδύνων, σκόπιμων ζημιών και γεωπολιτικών απειλών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε μια συνολική παρέμβαση για την ενίσχυση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των υποβρύχιων καλωδίων, κινητοποιώντας επενδύσεις ύψους 347 εκατ. ευρώ και θεσπίζοντας ένα νέο σύνολο εργαλείων στρατηγικής σημασίας.
Κεντρικός πυλώνας της πρωτοβουλίας είναι η νέα Εργαλειοθήκη για την Ασφάλεια των Καλωδίων, η οποία βασίζεται στην εκτίμηση κινδύνου της ΕΕ που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2025. Η εκτίμηση αυτή χαρτογράφησε σενάρια κινδύνου, απειλές, τρωτά σημεία και κρίσιμες εξαρτήσεις, αποτυπώνοντας το εύρος της έκθεσης των υποδομών σε εχθρικές ενέργειες. Η εργαλειοθήκη περιλαμβάνει έξι στρατηγικά και τέσσερα τεχνικά και υποστηρικτικά μέτρα, με στόχο την πρόληψη, την ανίχνευση και την ταχεία αποκατάσταση βλαβών στα υποβρύχια καλώδια.
Η Επιτροπή παρουσίασε τον κατάλογο των έργων καλωδίων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (CPEI), ο οποίος ορίζει 13 τομείς προτεραιότητας για δημόσια χρηματοδότηση. Ο σχεδιασμός προβλέπει τρία πενταετή στάδια έως το 2040, δημιουργώντας έναν μακροπρόθεσμο οδικό χάρτη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών υποβρύχιων δικτύων. Οι τομείς CPEI θα αποτελέσουν τη βάση για τις επόμενες προσκλήσεις του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» στον ψηφιακό τομέα, αλλά και για τον σχεδιασμό του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Σε χρηματοδοτικό επίπεδο, το πρόγραμμα εργασίας του ΜΣΕ – Ψηφιακός Τομέας τροποποιείται ώστε να διατεθούν 347 εκατ. ευρώ αποκλειστικά για στρατηγικά έργα υποβρύχιων καλωδίων. Στο πλαίσιο αυτό, ανοίγει άμεσα πρόσκληση ύψους 20 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία προσαρμόσιμων μονάδων επισκευής, οι οποίες θα σταθμεύουν σε λιμένες ή ναυπηγεία, επιτρέποντας την ταχεία αποκατάσταση των υπηρεσιών σε περίπτωση βλάβης. Πρόκειται για την πρώτη φάση μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας που θα καλύψει όλες τις μεγάλες θαλάσσιες λεκάνες της ΕΕ – από τη Βαλτική έως τη Μεσόγειο και τον Ατλαντικό.
Νέες προσκλήσεις
Το 2026 προβλέπονται επιπλέον δύο προσκλήσεις ύψους 60 εκατ. ευρώ για μονάδες επισκευής, καθώς και ξεχωριστή πρόσκληση 20 εκατ. ευρώ για εξοπλισμό καλωδιακών συστημάτων SMART. Οι τεχνολογίες αυτές ενσωματώνουν αισθητήρες και εξαρτήματα παρακολούθησης, επιτρέποντας τη συλλογή ωκεάνιων και σεισμικών δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και ενισχύοντας την έγκαιρη ανίχνευση απειλών. Παράλληλα, θα διατεθούν 267 εκατ. ευρώ για έργα CPEI την περίοδο 2026-2027.
Συνολικά, στο τρέχον πολυετές πρόγραμμα 2024-2027 έχουν δεσμευθεί 533 εκατ. ευρώ για έργα υποβρύχιων καλωδίων, εκ των οποίων 186 εκατ. ευρώ έχουν ήδη χορηγηθεί σε 25 έργα. Η στρατηγική αυτή συνέχεια σηματοδοτεί τη μετάβαση της ΕΕ από την αποσπασματική προστασία σε μια συστηματική, μακροπρόθεσμη θωράκιση των ψηφιακών της αρτηριών. Σε έναν κόσμο όπου οι αόρατες υποδομές γίνονται ολοένα και πιο ευάλωτες, η ασφάλεια των υποβρύχιων καλωδίων αναδεικνύεται σε ζήτημα ψηφιακής κυριαρχίας και ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας.
