Μέτωπο 17 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις προτάσεις για περικοπές στις αγροτικές επιδοτήσεις και στα κονδύλια της Πολιτικής Συνοχής διαμορφώνεται ενόψει των κρίσιμων διαπραγματεύσεων για τον επόμενο επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, με την Ελλάδα να συμμετέχει στην πρωτοβουλία.
Οι 17 χώρες προειδοποιούν ότι η χρηματοδότηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και της Πολιτικής Συνοχής θα πρέπει να διατηρηθεί στα σημερινά επίπεδα στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), απορρίπτοντας ουσιαστικά τις πιέσεις για οριζόντιες περικοπές στις συγκεκριμένες πολιτικές.
Η κοινή επιστολή, που υπεγράφη την Παρασκευή από την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πολωνία και ακόμη 13 χώρες, ενισχύει την πίεση προς την ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, καθώς πλησιάζει η παρουσίαση του νέου σχεδίου προϋπολογισμού. Στόχος των χωρών είναι να αποτραπούν περικοπές σε δαπάνες συνολικού ύψους σχεδόν 900 δισ. ευρώ.
Η πρωτοβουλία προδιαγράφει μια δύσκολη διαπραγμάτευση με ένα διαφορετικό μπλοκ έξι χωρών, με επικεφαλής τη Γερμανία. Το Βερολίνο επανέφερε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα την πρότασή του για οριζόντιες περικοπές αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, εντείνοντας τις διαφωνίες για τις προτεραιότητες του νέου προϋπολογισμού.
«Πιστεύουμε, επομένως, ότι η συνολική χρηματοδότηση για την Πολιτική Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική πρέπει να διατηρηθεί στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο», αναφέρουν οι 17 χώρες στην επιστολή προς τον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μίχολ Μάρτιν, σύμφωνα με το Politico.
Στην ομάδα συμμετέχουν η Βουλγαρία, η Κροατία, η Κύπρος, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Ισπανία.
Την πρωτοβουλία συντόνισαν η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο πρόεδρος της Ρουμανίας Νικουσόρ Νταν. Οι δύο ηγέτες αναμένεται να φιλοξενήσουν άτυπη συνάντηση των 17 χωρών στο περιθώριο του επόμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις 15 και 16 Οκτωβρίου.
Η μάχη για τα κονδύλια της ΕΕ
Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο αποτελεί τον βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου χρηματοδοτείται ένα ευρύ φάσμα ευρωπαϊκών πολιτικών, από τις αγροτικές ενισχύσεις και την περιφερειακή ανάπτυξη έως την αναπτυξιακή βοήθεια. Η διαπραγμάτευσή του θεωρείται παραδοσιακά μία από τις πλέον δύσκολες και σύνθετες διαδικασίες στις Βρυξέλλες.
Για την περίοδο 2028-2034, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε το 2025 έναν προϋπολογισμό ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ. Η πρόταση προβλέπει σημαντική ανακατανομή πόρων, με εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ να μετακινούνται από την παραδοσιακή χρηματοδότηση της γεωργίας και της Πολιτικής Συνοχής προς νέες προτεραιότητες, μεταξύ των οποίων η άμυνα και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Οι 17 χώρες, που αποτελούν τον πυρήνα της ομάδας των λεγόμενων «Φίλων της Συνοχής», επιχειρούν να ανακόψουν αυτή την κατεύθυνση. Στην επιστολή τους προειδοποιούν ότι νέες περικοπές στη χρηματοδότηση της γεωργίας και της Πολιτικής Συνοχής «θα αποδυνάμωναν τον προϋπολογισμό και θα έθεταν σε κίνδυνο τη δημόσια στήριξη προς το ευρωπαϊκό εγχείρημα».
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η παρουσίαση του διαπραγματευτικού κειμένου της ιρλανδικής προεδρίας, του λεγόμενου «negobox». Το κείμενο θα αποτελέσει τη βάση για τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των 27 ηγετών της ΕΕ κατά τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες τον Οκτώβριο.
Οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών επιδιώκουν να καταλήξουν σε συμφωνία έως το τέλος του έτους. Ωστόσο, το χρονοδιάγραμμα περιπλέκεται από τις επερχόμενες εθνικές εκλογές στη Γαλλία, την Πολωνία και την Ιταλία, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις ισορροπίες και να δυσχεράνουν την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.
Στο επίκεντρο οι νέοι ευρωπαϊκοί φόροι
Ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια των διαπραγματεύσεων αφορά τη δημιουργία νέων πηγών εσόδων για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, τους λεγόμενους «ίδιους πόρους».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει πέντε νέες εισφορές, οι οποίες, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, θα μπορούσαν να αποφέρουν περίπου 66 δισ. ευρώ ετησίως και να δημιουργήσουν πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για τη χρηματοδότηση των νέων ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων.
Το πακέτο των νέων πόρων έχει τη στήριξη της Γαλλίας, ωστόσο ορισμένες από τις επιμέρους προτάσεις συναντούν αντιδράσεις από αρκετές εθνικές κυβερνήσεις. Ο βασικός προβληματισμός αφορά το ενδεχόμενο ορισμένα κράτη να επωμιστούν δυσανάλογο μέρος του κόστους.
Στην κοινή επιστολή τους, οι 17 χώρες θέτουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τους νέους ίδιους πόρους, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει να είναι «πραγματικοί, δίκαιοι, απλοί και να μην έχουν αναδρομικό χαρακτήρα».
Στο τραπέζι και η αποπληρωμή του χρέους της πανδημίας
Παράλληλα, οι 17 χώρες επαναφέρουν το αίτημα για αλλαγή του χρονοδιαγράμματος αποπληρωμής του χρέους που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής απάντησης στην πανδημία.
Η πρόταση προβλέπει ουσιαστικά τη χρονική μετάθεση των σχετικών αποπληρωμών, οι οποίες αναμένεται να ανέρχονται σε περίπου 25 δισ. ευρώ ετησίως, προκειμένου να δημιουργηθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Ταυτόχρονα, οι 17 χώρες τάσσονται κατά της διατήρησης των rebates, δηλαδή των εκπτώσεων στις εισφορές που καταβάλλουν στον κοινοτικό προϋπολογισμό ορισμένα από τα πλουσιότερα κράτη-μέλη.
Η σύγκρουση γύρω από το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο αναμένεται, επομένως, να εξελιχθεί σε μια ευρύτερη διαπραγμάτευση για το ποιοι θα είναι οι βασικοί αποδέκτες των ευρωπαϊκών πόρων την περίοδο 2028-2034. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι χώρες που ζητούν να προστατευθούν οι παραδοσιακές πολιτικές της γεωργίας και της συνοχής και, από την άλλη, οι κυβερνήσεις που πιέζουν για μεγαλύτερη χρηματοδότηση νέων προτεραιοτήτων, όπως η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα και η αντιμετώπιση των νέων γεωπολιτικών προκλήσεων.
