Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) καταδίκασε σήμερα τη Ρωσία για «απάνθρωπη μεταχείριση» και «παράνομη κράτηση» του αντιπολιτευόμενου Αλεξέι Ναβάλνι κατά την επιστροφή του στη χώρα το 2021, όπου έμελλε να πεθάνει τρία χρόνια αργότερα. Χαρισματικός ακτιβιστής κατά της διαφθοράς, ο Αλεξέι Ναβάλνι είχε συλληφθεί κατά την άφιξή του στο ρωσικό έδαφος, τον Ιανουάριο του 2021. Επέστρεφε από τη Γερμανία όπου είχε νοσηλευθεί έπειτα από φερόμενη δηλητηρίασή του τον Αύγουστο του 2020. Πέθανε τον Φεβρουάριο του 2024 υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες σε μια σωφρονιστική αποικία στη ρωσική Αρκτική.
Στην ομόφωνη απόφασή του, το Δικαστήριο υπογραμμίζει πως η σύλληψη και η κράτηση του αντιπολιτευόμενου αποφασίστηκαν στη βάση της «ανάκλησης αναστολής εκτέλεσης» ποινής για εμπορική απάτη και ξέπλυμα χρήματος που του είχε επιβληθεί το 2014, την οποία είχε ήδη καταδικάσει το ΕΔΔΑ για παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Στη διάρκεια της κράτησής του, ο Ναβάλνι υποβλήθηκε «ταυτόχρονα σε πολλές μορφές κακομεταχείρισης» που «αν ληφθούν συνολικά υπόψη, αντιπροσωπεύουν συστηματική περιφρόνηση για την υγεία του, την ευημερία και την αξιοπρέπειά του, και αναλύονται σε απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση», κατέληξαν οι Ευρωπαίοι δικαστές. Ο αντιπολιτευόμενος είχε καταγγείλει κυρίως ότι του ξύρισαν το κεφάλι και ότι είχε υποβληθεί σε μόνιμη επιτήρηση μέσω βίντεο, «σε στερήσεις ύπνου μέσω ελέγχων ασφαλείας κάθε ώρα και κάθε δύο ώρες».
Είχε προσφύγει στο ΕΔΔΑ λίγο αφότου τέθηκε υπό κράτηση στις 20 Ιανουαρίου 2021. Μετά τον θάνατό του, το Δικαστήριο επέτρεψε στη χήρα του, τη Γιούλια Ναβάλναγια, να συνεχίσει τη διαδικασία εξ ονόματός του. Το Δικαστήριο --που από τον Φεβρουάριο του 2021 είχε ζητήσει χωρίς να εισακουσθεί από τη Μόσχα να "απελευθερώσει αμέσως" τον αντιπολιτευόμενο-- κατέληξε ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 2 (δικαίωμα στη ζωή) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, του άρθρου 5 (δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια) και του άρθρου 3 (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης). Η Ρωσία καταδικάστηκε να καταβάλει 26.000 ευρώ στον ενάγοντα για ηθική βλάβη. Όμως η Μόσχα δεν θεωρεί πλέον τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ υποχρεωτικές σε ό,τι την αφορά και αρνείται να καταβάλει τα πρόστιμα. Η Ρωσία, που αποκλείστηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης, στο οποίο ανήκει το ΕΔΔΑ, το 2022, μετά την εισβολή της στην Ουκρανία, εξακολουθεί θεωρητικά να θεωρείται υπεύθυνη για παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που διαπράχθηκαν πριν από το έτος αυτό.
