Μετά τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα, οι συζητήσεις στράφηκαν γύρω από το ζήτημα των εδαφικών παραχωρήσεων, όπως αποκάλυψε ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ. Σε δηλώσεις του στο CNN, ο Γουίτκοφ ανέφερε ότι η Μόσχα φαίνεται να προχώρησε σε «ορισμένες παραχωρήσεις» που αφορούν πέντε ουκρανικές περιοχές, οι οποίες αποτελούν το επίκεντρο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας.
Οι περιοχές αυτές είναι η Κριμαία, το Λουχάνσκ, το Ντονέτσκ, η Ζαπορίζια και η Χερσώνα. Η Κριμαία προσαρτήθηκε ήδη από το 2014 από τη Ρωσία, ενώ οι άλλες τέσσερις περιοχές εντάχθηκαν το 2022, έπειτα από δημοψηφίσματα τα οποία η διεθνής κοινότητα χαρακτήρισε προσχηματικά και μη νομιμοποιημένα.
Το Ντονμπάς, δηλαδή η βιομηχανική περιοχή της ανατολικής Ουκρανίας που περιλαμβάνει το Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ, αναδεικνύεται σε κομβικό σημείο των διαπραγματεύσεων. Πρόκειται για μια κατά πλειονότητα ρωσόφωνη ζώνη, όπου η Ρωσία ενίσχυσε φιλορωσικές δυνάμεις αμέσως μετά την προσάρτηση της Κριμαίας. Το 2022 μάλιστα προχώρησε στη μονομερή αναγνώριση της «ανεξαρτησίας» και των δύο περιοχών, εντείνοντας την ένταση.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των Financial Times, του Bloomberg και του Reuters, ο Πούτιν φέρεται να πρότεινε στον Τραμπ ένα είδος «παγώματος» της γραμμής του μετώπου, υπό την προϋπόθεση ότι το Κίεβο θα παραδώσει τον πλήρη έλεγχο του Ντονμπάς στη Μόσχα. Στην πρόταση εντάσσονται επίσης η Ζαπορίζια, η Χερσώνα και η Κριμαία, περιοχές που θεωρούνται στρατηγικής σημασίας για τα ρωσικά σχέδια.
Ο Γουίτκοφ σημείωσε ότι «οι Ρώσοι έκαναν κάποιες παραχωρήσεις για τις πέντε περιοχές», διευκρινίζοντας ότι το Ντονέτσκ εξακολουθεί να αποτελεί το πιο «ευαίσθητο ζήτημα» και θα συζητηθεί άμεσα. Εξέφρασε μάλιστα την αισιοδοξία του ότι οι συνομιλίες μπορεί να οδηγήσουν σε «αποφάσεις επιτόπου». Οι δηλώσεις του ενίσχυσαν τα σενάρια για μια ανεπίσημη «συμφωνία ανταλλαγής», η οποία θα μπορούσε να προσφέρει προσωρινή εκεχειρία, χωρίς ωστόσο να δίνει ουσιαστική λύση στις θεμελιώδεις διαφορές ανάμεσα στο Κίεβο και τη Μόσχα.
Η ευρωπαϊκή πλευρά αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό την προοπτική παραχωρήσεων, φοβούμενη ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμούσε με έμμεση αναγνώριση ρωσικών κεκτημένων εδαφών. Οι ηγέτες της Ε.Ε. αναμένεται να θέσουν αυστηρές «κόκκινες γραμμές» στις συνομιλίες με τον Τραμπ, διεκδικώντας ξεκάθαρες εγγυήσεις υπέρ της Ουκρανίας.
Από την πλευρά του, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επανέλαβε ότι η χώρα του είναι ανοικτή σε διάλογο, αλλά αποκλείει την παραχώρηση εδαφών που δεν βρίσκονται ήδη υπό ρωσικό έλεγχο. «Χρειαζόμαστε πραγματικές διαπραγματεύσεις στη γραμμή επαφής», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι το ουκρανικό Σύνταγμα απαγορεύει ρητά την ανταλλαγή εδαφών.
