Η ανάλυση στις εκθέσεις ανά χώρα αντικατοπτρίζει την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2019 και επικεντρώνεται στην ανταγωνιστική βιωσιμότητα με στόχο την οικοδόμηση μιας οικονομίας που θα λειτουργεί προς όφελος των ανθρώπων και του πλανήτη. Η εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και οι επιδόσεις στον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων που τον συνοδεύει αξιολογούνται επίσης για κάθε κράτος μέλος. Οι εκθέσεις ανά χώρα επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους: περιβαλλοντική βιωσιμότητα, αύξηση της παραγωγικότητας, δικαιοσύνη και μακροοικονομική σταθερότητα.
Για πρώτη φορά, στις εκθέσεις αξιολογείται η πρόοδος των κρατών μελών ως προς τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών και υπογραμμίζονται οι μακροοικονομικές πολιτικές και οι πολιτικές απασχόληση που μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξή τους. Επίσης, αναλύονται οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες που συνεπάγεται η κλιματική και ενεργειακή μετάβαση για κάθε χώρα. Σε αυτό το πνεύμα, προσδιορίζονται οι προτεραιότητες που θα πρέπει να στηριχτούν από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης.
Ο κ. Βάλντις Ντομπρόβσκις, Εκτελεστικός αντιπρόεδρος για μια Οικονομία στην Υπηρεσία των Ανθρώπων, δήλωσε τα εξής: «Τα καλά νέα είναι ότι οι ανισορροπίες στην ΕΕ υποχωρούν. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αξιοποιήσουν αυτή τη θετική τάση. Πρέπει να συνεχίσουν τις μεταρρυθμίσεις ώστε να καταστήσουν την οικονομία μας ικανή να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις του μέλλοντος. Πρέπει να μειώσουν το χρέος, να τονώσουν την παραγωγικότητα και να πραγματοποιήσουν τις κατάλληλες επενδύσεις για την επίτευξη δίκαιης μετάβασης σε μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία. Σήμερα παρουσιάζουμε επίσης μια εξειδικευμένη ανάλυση των προκλήσεων που αφορούν την περιβαλλοντική βιωσιμότητα με σκοπό να βοηθήσουμε τα κράτη μέλη να στραφούν προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία».
Ο κ. Νικολά Σμιτ, Επίτροπος Απασχόλησης και Κοινωνικών Δικαιωμάτων, δήλωσε τα εξής: «Η απασχόληση βρίσκεται σε πρωτοφανή υψηλά επίπεδα στην Ευρώπη, αλλά εξακολουθούν να υφίστανται ανισότητες. Πρέπει να εντείνουμε τον αγώνα μας για περισσότερη ισότητα, ενισχύοντας την κοινωνική διάσταση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και υλοποιώντας πλήρως τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, μεταξύ άλλων προτείνοντας ένα πλαίσιο για δίκαιους κατώτατους μισθούς, ενισχύοντας το θεματολόγιο δεξιοτήτων και αναμορφώνοντας το πρόγραμμα «Εγγυήσεις για τη Νεολαία». Αυτό αποτελεί προαπαιτούμενο μιας επιτυχημένης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης που δεν θα αφήνει κανέναν και καμία στο περιθώριο.»
Ο κ. Πάολο Τζεντιλόνι, Επίτροπος Οικονομίας, δήλωσε τα εξής: «Σήμερα, πραγματοποιούμε το πρώτο βήμα στην προσπάθειά μας να θέσουμε τη βιωσιμότητα στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής και δράσης της ΕΕ. Στις εκθέσεις ανά χώρα του 2020 καταγράφεται η πρόοδος προς την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ και περιλαμβάνεται ειδική ενότητα για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Η προσπάθεια αυτή συμβαδίζει με την εστίαση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου στα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα και στη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Η μείωση των επιπέδων του δημόσιου και του ιδιωτικού χρέους προχωρεί με άνισους ρυθμούς – και, ενώ τα ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών έχουν ως επί το πλείστον διορθωθεί, τα υψηλά πλεονάσματα εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία.»
Κύρια πορίσματα των εκθέσεων ανά χώρα
Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία έχει ως στόχο να καταστήσει την Ευρώπη την πρώτη ήπειρο που θα επιτύχει κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Οι εκθέσεις περιλαμβάνουν ειδική ανάλυση των ζητημάτων περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Η ανάλυση που περιλαμβάνουν οι εκθέσεις ανά χώρα σχετικά τις μεταρρυθμίσεις και τις σημαντικότερες επενδυτικές ανάγκες σε τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές και τα κτίρια, μπορεί να κατευθύνει τις δράσεις πολιτικής των κρατών μελών σύμφωνα με την προτεραιότητα αυτή.
Στις εκθέσεις ανά χώρα επισημαίνεται ότι τα επίπεδα ανεργίας εξακολουθούν να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, ενώ η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός συνεχίζουν να υποχωρούν χάρη στις καλές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, η υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων θα είναι καίριας σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τόσο η κλιματική όσο και η ψηφιακή μετάβαση θα είναι δίκαιες και κοινωνικά εξισορροπημένες.
Η αύξηση της παραγωγικότητας παραμένει ζητούμενο, και μάλιστα ενόψει των δημογραφικών εξελίξεων. Οι ανεπαρκείς επενδύσεις, η γήρανση του εργατικού δυναμικού και οι ελλείψεις ή αναντιστοιχίες δεξιοτήτων συνιστούν τροχοπέδη για τη δυνητική ανάπτυξη.
Τα κράτη μέλη εξακολουθούν να έχουν πολύ διαφορετικές θέσεις όσον αφορά τις προκλήσεις σχετικά με το χρέος και τη βιωσιμότητα. Τα δημοσιονομικά ελλείμματα στην ΕΕ έχουν, κατά μέσο όρο, αρχίσει να αυξάνονται εκ νέου, αντιστρέφοντας την πτωτική τάση των τελευταίων ετών. Τα παρατηρούμενα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους αποτελούν πηγή ευπάθειας σε ορισμένα κράτη μέλη.
Ενσωμάτωση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ
Ένα από τα νέα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου είναι η ενσωμάτωση των ΣΒΑ. Κάθε έκθεση ανά χώρα περιλαμβάνει τώρα συνοπτική αξιολόγηση της προόδου των κρατών μελών όσον αφορά την επίτευξη των ΣΒΑ, καθώς και ειδικό παράρτημα στο οποίο παρουσιάζονται οι επιδόσεις των επιμέρους κρατών μελών ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ, αλλά και η τάση των τελευταίων πέντε ετών. Συνολικά, σημειώθηκε πρόοδος προς την κατεύθυνση της επίτευξης σχεδόν και των 17 ΣΒΑ.
Τα προσεχή έτη θα συνεχιστούν οι εργασίες για την περαιτέρω εμβάθυνση της ανάλυσης ώστε να παρακολουθείται η εφαρμογή των ΣΒΑ και να αποτυπώνεται η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη και αποδοτική ως προς τους πόρους οικονομία.
Προσδιορισμός προτεραιοτήτων για το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης
Η μετάβαση σε μια βιώσιμη και κλιματικά ουδέτερη οικονομία πρέπει να είναι δίκαιη και κοινωνικά εξισορροπημένη. Οι εκθέσεις ανά χώρα εστιάζουν σε εκείνες τις περιφέρειες και τους τομείς που επηρεάζονται περισσότερο από τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Περιλαμβάνουν ανάλυση των προκλήσεων που ενέχει η μετάβαση και παρουσιάζουν τις προτεραιότητες που θα πρέπει να στηριχτούν από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, ώστε κανείς να μη μείνει στο περιθώριο στις προσπάθειες που καταβάλλει η ΕΕ για να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα.
Πρόοδος των μεταρρυθμίσεων
Το κλίμα αβεβαιότητας ως προς τις οικονομικές προοπτικές καταδεικνύει τη σημασία των μεταρρυθμίσεων για την ενίσχυση της δυνητικής ανάπτυξης. Οι εκθέσεις ανά χώρα αξιολογούν την πρόοδο των κρατών μελών στην εφαρμογή των συστάσεων ανά χώρα (ΣΑΧ), δηλαδή της καθοδήγησης σε θέματα πολιτικής που παρέχει η Επιτροπή σε κάθε κράτος μέλος χωριστά κάθε έτος.
Οι εκθέσεις ανά χώρα διαπιστώνουν ότι η εφαρμογή των συστάσεων που εκδόθηκαν το 2019 υπήρξε πολύ ικανοποιητική στους τομείς των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας. Η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα σε τομείς όπως ο ανταγωνισμός στον τομέα των υπηρεσιών και η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών.
Συνολικά, τα κράτη μέλη έχουν σημειώσει τουλάχιστον κάποια πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των δύο τρίτων περίπου των συστάσεων αφότου καθιερώθηκε το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο το 2011.
Κατά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, τα κράτη μέλη επικουρούνται από το Πρόγραμμα Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (ΠΣΔΜ). Σήμερα, η Επιτροπή εγκρίνει το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας του ΠΣΔΜ για το 2020, το οποίο θα παρέχει για πρώτη φορά στήριξη και στα 27 κράτη μέλη για την υλοποίηση περισσότερων από 240 μεταρρυθμιστικών έργων.
Αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών
Η διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών αποσκοπεί στον εντοπισμό, την πρόληψη και την αντιμετώπιση της εμφάνισης δυνητικά επιβλαβών μακροοικονομικών ανισορροπιών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την οικονομική σταθερότητα ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους, της ζώνης του ευρώ ή της ΕΕ συνολικά.
Στην έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης για το 2020 που δημοσιεύθηκε πέρυσι τον Δεκέμβριο προσδιορίστηκαν 13 κράτη μέλη για εμπεριστατωμένη επισκόπηση προκειμένου να εκτιμηθεί κατά πόσον επηρεάζονται ή κινδυνεύουν να επηρεαστούν από ανισορροπίες. Η ανάλυση εξετάζει τη σοβαρότητα των ανισορροπιών, την εξέλιξή τους και τις πολιτικές απαντήσεις σε αυτές.
Τα αποτελέσματα αυτών των εμπεριστατωμένων επισκοπήσεων, που περιλαμβάνονται στις εκθέσεις ανά χώρα για τα οικεία κράτη μέλη, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι:
- Η Ελλάδα, η Ιταλία και η Κύπρος εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υπερβολικές ανισορροπίες·
- Η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Ισπανία, οι Κάτω Χώρες, η Γαλλία, η Κροατία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και η Σουηδία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ανισορροπίες·
- Η Βουλγαρία δεν αντιμετωπίζει πλέον ανισορροπίες.
Επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση
Η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση για την επικαιροποίηση των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση, οι οποίες παρουσιάζουν τις κοινές προτεραιότητες για τις εθνικές πολιτικές απασχόλησης. Δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον στόχο της επίτευξης βιώσιμης κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, η πρόταση ευθυγραμμίζει τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση με τις τέσσερις παραμέτρους της ετήσιας στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη και με την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Μια ισχυρή κοινωνική Ευρώπη για δίκαιες μεταβάσεις». Ενσωματώνει επίσης τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ. Οι επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές εισάγουν αναφορές σε δίκαιες, διαφανείς και προβλέψιμες συνθήκες εργασίας, στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες, στην ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων, καθώς και στην ανάγκη να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή στις ομάδες χαμηλότερου και μέσου εισοδήματος όσον αφορά δίκαιους μισθούς που εξασφαλίζουν αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.
Έκθεση ενισχυμένης εποπτείας για την Ελλάδα
Η Επιτροπή εξέδωσε την πέμπτη έκθεση ενισχυμένης εποπτείας για την Ελλάδα.
Η εν λόγω έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο όσον αφορά την υλοποίηση των ειδικών μεταρρυθμιστικών δεσμεύσεών της για τα τέλη του 2019. Τα συμπληρωματικά μέτρα που εφαρμόζονται ή εξαγγέλλονται από την κυβέρνηση αναμένεται να επιτρέψουν την έγκαιρη ολοκλήρωσή τους για την έκτη έκθεση ενισχυμένης εποπτείας, που έχει προγραμματιστεί τον Μάιο του 2020. Τούτο απαιτεί διαρκείς προσπάθειες από μέρους των ελληνικών αρχών, ιδίως στον χρηματοπιστωτικό τομέα, όπου χρειάζεται να αναληφθεί σημαντική περαιτέρω δράση. Η έκθεση θα συζητηθεί τώρα από την Ευρωομάδα, αλλά δεν θα οδηγήσει σε μέτρα σχετικά με το χρέος.
Επόμενα βήματα
Το Συμβούλιο αναμένεται να συζητήσει τις εκθέσεις ανά χώρα μαζί με τα αποτελέσματα των εμπεριστατωμένων επισκοπήσεων. Η Επιτροπή θα συζητήσει με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τα συνοπτικά ευρήματα των εκθέσεων ανά χώρα. Τους επόμενους μήνες, η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει επαφές με τα κράτη μέλη για να πληροφορηθεί τις απόψεις των εθνικών κοινοβουλίων, των κυβερνήσεων, των κοινωνικών εταίρων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με την ανάλυση και τα συμπεράσματα των εκθέσεων ανά χώρα.
Τον Απρίλιο, τα κράτη μέλη αναμένεται να παρουσιάσουν τα οικεία εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων, στα οποία θα περιγράφονται λεπτομερώς οι προτεραιότητές τους στον τομέα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, καθώς και τα οικεία προγράμματα σταθερότητας (για τις χώρες της ζώνης του ευρώ) ή τα προγράμματα σύγκλισης (για τις χώρες εκτός της ζώνης του ευρώ), στα οποία θα καθορίζονται οι πολυετείς δημοσιονομικές στρατηγικές τους.
Η Επιτροπή θα υποβάλει τις προτάσεις της για μια νέα δέσμη συστάσεων ανά χώρα την άνοιξη του 2020.
