Συνεκτικό πλέγμα παρεμβάσεων για την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων παραγωγής λογισμικού παρουσίασε ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Τεχνητής Νοημοσύνης και Τεχνολογιών Πληροφορικής Ελλάδος (ΣΕΤΠΕ) κατά τη διάρκεια δύο θεσμικών συναντήσεων εργασίας που διεξήχθησαν με αφορμή τα εγκαίνια της 90ής Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης.
Η διοίκηση του ΣΕΤΠΕ και εκπρόσωποι επιχειρήσεων-μελών του, με επικεφαλής τον πρόεδρο του ΔΣ, Αναστάσιο Μάνο, συναντήθηκαν το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου με τον Ειδικό Γραμματέα Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, Βασίλειο Καρκατζούνη, και την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου με τον Γενικό Γραμματέα Έρευνας και Καινοτομίας, Δημήτριο Τερζή.
Κύρια στόχευση των συναντήσεων, οι οποίες φιλοξενήθηκαν στο Συνεδριακό Κέντρο «Νικόλαος Γερμανός» της ΔΕΘ-Helexpo, ήταν η ενίσχυση των προϋποθέσεων ώστε οι δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης, της έρευνας και της καινοτομίας να αξιοποιούνται για την παραγωγή ανταγωνιστικών προϊόντων που διατίθενται στην αγορά.
Στις δύο συναντήσεις επιδόθηκαν αντίστοιχα υπομνήματα με συγκροτημένες θεσμικές προτάσεις. Κοινός παρονομαστής τους είναι η ανάγκη τα εργαλεία πολιτικής, χρηματοδότησης και υποστήριξης της τεχνολογικής ανάπτυξης να λαμβάνουν ουσιαστικά υπόψη το μέγεθος και τις πραγματικές δυνατότητες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων παραγωγής λογισμικού και να διευκολύνουν τη διαδρομή από την ανάπτυξη τεχνολογικών λύσεων έως την εμπορική αξιοποίησή τους.
Στο υπόμνημα που επιδόθηκε στον κ. Καρκατζούνη, ο ΣΕΤΠΕ επισημαίνει ότι το ρυθμιστικό κόστος, η πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους και δεδομένα, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο το Δημόσιο προμηθεύεται λύσεις Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να υψώσουν σημαντικά εμπόδια για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η θέση του ΣΕΤΠΕ δεν συνεπάγεται έκπτωση στις απαιτήσεις ποιότητας ή ασφάλειας, αλλά προτάσσει τον σχεδιασμό θεσμικών εργαλείων που θα είναι λειτουργικά και για επιχειρήσεις μικρότερης κλίμακας.
Μεταξύ των βασικών προτάσεων περιλαμβάνεται η επίσπευση, εντός του 2026, της πρόσκλησης για το Ρυθμιστικό Δοκιμαστήριο Τεχνητής Νοημοσύνης, με ρητή πρόβλεψη για δωρεάν και κατά προτεραιότητα πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ο ΣΕΤΠΕ προτείνει επίσης την αξιοποίηση της συμμετοχής στο δοκιμαστήριο ως αποδεικτικού τεχνικής ικανότητας στις δημόσιες συμβάσεις Τεχνητής Νοημοσύνης και τη διασύνδεσή του με τον «Pharos» και τους Ευρωπαϊκούς Κόμβους Ψηφιακής Καινοτομίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόσβαση των ελληνικών επιχειρήσεων λογισμικού στον «Pharos», το ελληνικό AI Factory. Ο ΣΕΤΠΕ προτείνει να θεσπιστούν ρητή ποσόστωση υπολογιστικού χρόνου για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ταχεία διαδικασία αιτήσεων και πιλοτικός κύκλος είκοσι ελληνικών εταιριών, με προσδιορισμένες περιπτώσεις χρήσης και μετρήσιμα παραδοτέα.
Παράλληλα, ο ΣΕΤΠΕ εισηγείται να αντιμετωπιστούν τα δημόσια δεδομένα ως παραγωγική υποδομή, με σύνολα υψηλής αξίας σε μηχαναγνώσιμη μορφή, σταθερές διεπαφές, σαφείς όρους επαναχρησιμοποίησης και δημιουργία εθνικού προγράμματος ελληνόγλωσσων γλωσσικών πόρων.
Ιδιαίτερη θέση έχει η πρόταση για την κατάρτιση πρότυπου τεύχους διακήρυξης στις δημόσιες συμβάσεις με συνιστώσα Τεχνητής Νοημοσύνης, ώστε οι τεχνικές προδιαγραφές και το συνολικό κόστος να είναι σαφή και συγκρίσιμα και το Δημόσιο να μπορεί να προμηθεύεται ώριμα προϊόντα λογισμικού και όχι μόνο λύσεις ανάπτυξης κατά παραγγελία.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο ΣΕΤΠΕ προτείνει τη σύσταση Μόνιμης Ομάδας Εργασίας της Ειδικής Γραμματείας Τεχνητής Νοημοσύνης με τη συμμετοχή εκπροσώπων του, προκειμένου να καθιερωθεί σταθερός δίαυλος επικοινωνίας και να μεταφέρονται συστηματικά στην Πολιτεία πραγματικά προβλήματα και περιπτώσεις εφαρμογής από τις επιχειρήσεις. Η σχετική πρόταση προβλέπει τακτικές συνεδριάσεις και σαφή ατζέντα, την ώρα που τόσο η τεχνολογία όσο και το κανονιστικό πλαίσιο εξελίσσονται ταχύτερα από τους συνήθεις κύκλους θεσμικής διαβούλευσης.
Η μετουσίωση της έρευνας
Κατά τη συνάντηση με τον κ. Τερζή η διοίκηση του ΣΕΤΠΕ εστίασε σε διαφορετικό, αλλά ευθέως συνδεόμενο ζήτημα: Το κενό ανάμεσα στην παραγωγή ερευνητικής γνώσης και τη μετατροπή της σε προϊόντα που φτάνουν στην αγορά.
Ο ΣΕΤΠΕ προτείνει, μεταξύ άλλων, να αξιολογείται συστηματικά το πραγματικό αποτέλεσμα των δημόσιων χρηματοδοτήσεων, με απολογισμό του «Ερευνώ – Καινοτομώ 2021-2027» και καταγραφή των έργων που κατέληξαν σε εμπορικά διαθέσιμα προϊόντα ή υπηρεσίες. Παράλληλα, εισηγείται να λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση το τεκμηριωμένο εμπορικό αποτέλεσμα προηγούμενων χρηματοδοτήσεων. Η λογική της πρότασης είναι να μετατοπιστεί το βάρος από την απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων στο πραγματικό αποτέλεσμα που παράγεται για την οικονομία.
Στο ίδιο πλαίσιο ο ΣΕΤΠΕ θεωρεί αναγκαίο να θεσπιστεί αυτοτελής δράση αποκλειστικά για μικρές επιχειρήσεις τεχνολογίας, με μικρότερους προϋπολογισμούς ανά έργο, «ελαφρύτερο» φάκελο υποβολής, ταχύτερη αξιολόγηση και μεγαλύτερη διάθεση πόρων σε παρεμβάσεις που απευθύνονται απευθείας σε παραγωγικές επιχειρήσεις.
Κομβική είναι επίσης η πρόταση για την καθιέρωση νέου εργαλείου που θα καλύπτει τα στάδια τεχνολογικής ωριμότητας 7 έως 9, δηλαδή την πρώτη εμπορική εγκατάσταση, την πιστοποίηση, την τεκμηρίωση και τη βιομηχανοποίηση του ερευνητικού αποτελέσματος, ώστε έργα που ολοκληρώνονται επιτυχώς να μη σταματούν, πριν καταλήξουν στον πελάτη.
Επιπλέον, ο ΣΕΤΠΕ επαναφέρει το αίτημα για κατάργηση του επανελέγχου του ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής των επιχειρήσεων κατά την τελική πιστοποίηση συνεργατικών έργων και της σχετικής ρήτρας αποζημίωσης του άρθρου 8Α του Συμφωνητικού Συνεργασίας ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων, ενώ ζητά να θεσπιστεί προκαθορισμένο πλαίσιο για τα δικαιώματα εμπορικής εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων συνεργατικών ερευνητικών έργων.
Οι κ.κ. Καρκατζούνης και Τερζής άκουσαν με ιδιαίτερη προσοχή τις προτάσεις του ΣΕΤΠΕ, επισημαίνοντας ότι θα τις μελετήσουν, σε συνεργασία με τα επιτελεία τους, και θα τις λάβουν σοβαρά υπόψη κατά το στάδιο της περαιτέρω θεσμικής και νομοθετικής επεξεργασίας των σχετικών ζητημάτων.
Συνοψίζοντας τις θέσεις του ΣΕΤΠΕ, ο πρόεδρος του ΔΣ, Αναστάσιος Μάνος, δήλωσε μετά τις συναντήσεις: «Η ελληνική Πολιτεία θα πρέπει να διαμορφώσει τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις παραγωγής λογισμικού να μπορούν να αναπτύσσουν, να δοκιμάζουν, να τεκμηριώνουν, να διαθέτουν και να εξάγουν δικά τους προϊόντα. Η δημόσια επένδυση στην έρευνα αποδίδει, όταν καταλήγει σε λύσεις και υπηρεσίες που πωλούνται, συντηρούνται και διατίθενται σε άλλες χώρες. Η ενίσχυση αυτής της παραγωγικής βάσης αποτελεί προϋπόθεση για την τεχνολογική αυτονομία, την εξωστρέφεια και τη διατήρηση υψηλής εξειδίκευσης και προστιθέμενης αξίας στην ελληνική οικονομία».
