Το Ελληνικό σφουγγάρι είναι ευρέως αναγνωρισμένο ως το καλύτερο στη παγκόσμια αγορά ωστόσο η υπεραλίευση και μία μεγάλη ασθένεια το 1986, οδήγησαν στη δραματική μείωση του στη Μεσόγειο.
Στην πρόσφατη νίκη της Cleopatra’s Sponges στον ελληνικό τελικό του φοιτητικού διαγωνισμού Global Student Entrepreneur Awards (GSEA) του Entrepreneur’s Organization -θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στο Παγκόσμιο Τελικό του GSΕA 2018 στο Τορόντο του Καναδά τον Απρίλιο- κρύβεται η ελπίδα της αναβίωσης του ιστορικού κλάδου του εμπορίου του φυσικού σφουγγαριού.
Όλα ξεκίνησαν από τη μεγάλη αγάπη του φοιτητή του Πανεπιστημίου του Πειραιά, Ανάργυρου Κουτρούμπα, για τη θάλασσα και ο σεβασμός που τρέφει για το περιβάλλον. Αυτά μπόλιασαν την επιχειρηματική ιδέα του που είναι να δημιουργήσει την πρώτη εμπορική σπογγοκαλλιέργεια στην Ελλάδα, του είδους Spongia Officinalis ή Φίνο. Το πλάνο θέλει τα σφουγγάρια να παράγονται και να συσκευάζονται στην Ελλάδα και αμέσως να προωθούνται στο εξωτερικό. Κοινώς η ελπίδα της αναγέννησης της συγκεκριμένης δραστηριότητας που έχει γράψει ένδοξες σελίδες στην Ελλάδα και έχει άρρηκτη σχέση με τα Δωδεκάνησα, με την σπογγαλιεία να ευθύνεται λίγες δεκαετίες πιο πίσω για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη των νησιών, είναι υπαρκτή. Και μαζί η άκρως σημαντική βελτίωση του θαλάσσιου οικοσυστήματος αφού το σφουγγάρι φιλτράρει μέχρι και 20.000 φορές τον όγκο του σε νερό, «παγιδεύοντας» το 90% των βακτηρίων που περιέχει.
Το όραμα του Ανάργυρου έχει γίνει δεκτό με μεγάλο ενθουσιασμό όπου έχει παρουσιαστεί και μάλιστα η Action Finance Initiative (AFI) συνέβαλε στη δημιουργία των πρώτων δειγμάτων του προϊόντος για την προώθησή τους στην αγορά. Ο ίδιος βρήκε χρόνο ανάμεσα στα ταξίδια και τις συνεχείς επαφές να μας μιλήσει για το φιλόδοξο σχέδιό του που σίγουρα θα έκανε κάθε Καλυμνιώτη να συγκινηθεί.
Μίλησέ μας για την ιδέα της Cleopatra’s Sponges και πως την εμπνεύστηκες. Τι σου έδωσε κίνητρο για να προχωρήσεις στην υλοποίησή της;
Σκοπός της Cleopatra’s Sponges είναι η δημιουργία της πρώτης εμπορικής υδατοκαλλιέργειας σφουγγαριών στη χώρα. Στην Ελλάδα βγαίνει η καλύτερη ποιότητα σπόγγων παγκοσμίως. Δυστυχώς, το 1986, μια επιδημία έπληξε την νοτιοανατολική λεκάνη της μεσογείου και σκότωσε το 90% των σπόγγων. Το αποτέλεσμα αυτής της οικολογικής καταστροφής ήταν να χαθούν περίπου 20.000 θέσεις εργασίας και περισσότερα από 150.000.000€ σε εξαγωγές. Εμείς, χάρη στην αποκλειστική μας τεχνογνωσία, μπορούμε να το αλλάξουμε αυτό.
Πηγή έμπνευσης μου για την δημιουργία της Cleopatra’s Sponges ήταν ο συνδυασμός της αγάπης μου για την Ελλάδα, τη θάλασσα και την επιχειρηματικότητα. Είμαι δύτης και ενθουσιώδης λάτρης της θάλασσας. Ξεκίνησα με το σκεπτικό να βρω τρόπο να μεταφράσω το χόμπι μου σε επάγγελμα, όσο όμως διάβαζα περισσότερα και μάθαινα τους θρύλους των σφουγγαράδων της Καλύμνου και της Σύμης, ερωτεύτηκα τον κλάδο και πλέον δεν υπήρχε επιστροφή.
Σε ποιες περιοχές θα δραστηριοποιηθεί η εταιρεία; Που θα καλλιεργήσετε τα σφουγγάρια, που θα στήσετε την επιχείρηση για την συσκευασία τους;
Η παραγωγή θα γίνει στην Κρήτη. Εκεί έχουμε εντοπίσει θαλάσσιες εκτάσεις που παράγουν κορυφαίας ποιότητας σφουγγάρια. Πρόθεση της εταιρίας μας είναι να διατηρήσουμε τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας και συσκευασίας στο νησί, ώστε να μεγιστοποιηθεί το όφελος της τοπικής κοινωνίας από την δραστηριότητα μας. Η θάλασσα της Κρήτης μας δίνει τα σφουγγάρια, οπότε είναι δίκαιο όλη η αξία να μένει στη Κρήτη.
Στα πλάνα σου να υποθέσουμε πως κυρίαρχο ρόλο έχουν οι εξαγωγές;
Σωστά. Έχουμε διαπιστώσει έντονο ενδιαφέρον σε αρκετές αγορές του εξωτερικού. Πιστεύω ότι στην παρούσα οικονομική συγκυρία είναι ευθύνη των επιχειρήσεων να στραφούν στις εξαγωγές, ώστε να λειτουργήσουν ως μοχλός ανάπτυξης της εθνικής μας οικονομίας. Ωστόσο υπάρχουν προοπτικές και στην Ελληνική αγορά, λόγω του τουρισμού.
Ποια είναι η πρώτη αντίδραση όταν ακούν για το εγχείρημά σου;
Μάλλον ξαφνιάζονται. Ζώντας στην εποχή των «εφαρμογών», το τελευταίο που περιμένει να ακούσει κάποιος στους κύκλους του start-up οικοσυστήματος της Ελλάδας είναι μια ιδέα καλλιέργειας σφουγγαριών. Κατά τη γνώμη μου είναι κρίμα, γιατί πρόκειται για μια κατεξοχήν Ελληνική βιομηχανία με αξεπέραστο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα την παγκόσμια αγορά. Έχουμε την ευλογία να ζούμε σε μια χώρα με τόσους αναξιοποίητους θησαυρούς. Δεν χρειάζεται να καταφεύγουμε μόνο στην ψηφιακή οικονομία για να παράξουμε αξία.
Έχεις έρθει καθόλου σε επαφή με το επίσημο κράτος;
Ναι και για την ώρα οι αρμόδιοι θεσμοί στέκονται αρωγοί στην προσπάθεια μας. Ασφαλώς υπάρχουν προβλήματα, όπως σε κάθε χώρα, αλλά με καλή θέληση και διάθεση για συνεννόηση, για κάθε πρόβλημα υπάρχει και μια λύση. Πιστεύω πως όταν είσαι θετικός βγάζεις το καλύτερο στους ανθρώπους γύρω σου.
Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετώπισες μέχρι σήμερα;
Δύσκολη ερώτηση. Ο δρόμος της επιχειρηματικότητας είναι στρωμένος σχεδόν αποκλειστικά με (μεγάλες) δυσκολίες, αλλά αυτό είναι που τον κάνει τόσο συναρπαστικό. Όταν τελικά καταφέρεις να δημιουργήσεις αυτό που οραματίστηκες, παρά τα εμπόδια, το συναίσθημα που νιώθεις είναι ο ορισμός της απόλυτης ευτυχίας.
Το συγκεκριμένο concept μοιράζεται ανάμεσα στην οικολογική και την επιχειρηματική του πλευρά. Πόσο εύκολο είναι να ισορροπήσεις ανάμεσα στα δύο και να πετύχεις το στόχο σου;
Πολύ εύκολο. Το σφουγγάρι είναι ο πνεύμονας των θαλασσών. Μέσω του πολλαπλασιασμού του φυσικού πληθυσμού που πετυχαίνουμε με την καλλιέργεια, συμβάλλουμε τόσο στη διάσωση των υπό εξαφάνιση μεσογειακών ειδών σπόγγων όσο και στον καθαρισμό της θάλασσας. Είναι μια από τις εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις που ο καπιταλισμός και η Φύση δουλεύουν χέρι-χέρι.
Ποιοι είναι οι κανόνες που θα πρέπει να ακολουθεί μία εταιρεία για να φροντίζει πραγματικά το θαλάσσιο οικοσύστημα;
Αρχικά πρέπει να θέλει να το φροντίσει. Εφόσον το θέλει, πάντα υπάρχει τρόπος. Η ζωή ξεκίνησε από τη θάλασσα και μάλιστα το σφουγγάρι είναι ένας από τους αρχαιότερους οργανισμούς που εμφανίστηκαν στον πλανήτη. Έχουμε μόνο έναν πλανήτη και το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε, είναι να τον προστατέψουμε.
Σε τι φάση βρίσκεται το ελληνικό σφουγγάρι και το εμπόριό του; Ελπίζεις η Cleopatra’s Sponges να συμβάλλει στην αναβίωση του ιστορικού κλάδου;
Η μεγάλη έλλειψη παραγωγής που ακολούθησε την επιδημία των σπόγγων στη Μεσόγειο οδήγησε στη δραματική συρρίκνωση του κλάδου. Εκτός των οικολογικών επιπτώσεων, χάσαμε χιλιάδες θέσεις εργασίας. Η αποστολή μας είναι να ξαναχτίσουμε την ιστορική αυτή βιομηχανία της χώρας μας και να διαφυλάξουμε την πολιτιστική παράδοση των σφουγγαράδων.
Τι σημαίνει για σένα η πρώτη θέση στο φοιτητικό διαγωνισμό GSEA;
Είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να περάσουμε ένα ηχηρό μήνυμα στους συνομήλικους μας, ότι αξίζει να μείνουμε και να προσπαθήσουμε στη χώρα μας. Πάντα υπάρχουν ευκαιρίες, αρκεί να έχεις όρεξη για δουλειά. Οι Έλληνες πάντα δημιουργούσαμε στις πιο δύσκολες συνθήκες. Έχουμε περάσει πιο δύσκολα. Θα τα καταφέρουμε και τώρα.
Πέτρος Αντωνάκης
