Ελάφρυνση της τάξης των 20 έως 25 ευρώ ανά μεγαβατώρα αναμένεται να προσφέρει στη βιομηχανία το νέο πακέτο στήριξης για το ενεργειακό κόστος, συνολικού ύψους 95 εκατ. ευρώ, που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΒ, έπειτα από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις.
Το ακριβές όφελος για κάθε επιχείρηση θα εξαρτηθεί από τους τελικούς όρους εφαρμογής του μηχανισμού, οι οποίοι δεν αποκλείεται να εξειδικευτούν ακόμη και σήμερα. Κυβερνητικές πηγές, αλλά και εκπρόσωποι της βιομηχανίας, εκτιμούν πάντως ότι η μείωση του κόστους θα κινηθεί στα επίπεδα των 20-25 ευρώ/MWh.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι η νέα παρέμβαση θα αφαιρέσει 95 εκατ. ευρώ από το ενεργειακό κόστος της ελληνικής βιομηχανίας, προειδοποιώντας παράλληλα ότι ο φετινός χειμώνας ενδέχεται να αποδειχθεί δυσκολότερος από τις αρχικές προβλέψεις.
Η στήριξη θα στηριχθεί στα ευρωπαϊκά εργαλεία CISAF και METSAF και θα αφορά δύο διαφορετικές κατηγορίες επιχειρήσεων: αφενός τις βιομηχανίες που βρίσκονται εκτός του υφιστάμενου μηχανισμού αντιστάθμισης του κόστους εκπομπών ρύπων και αφετέρου τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις που ήδη λαμβάνουν αντιστάθμιση, οι οποίες θα ενισχυθούν επιπλέον λόγω της επιδείνωσης των διεθνών ενεργειακών συνθηκών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε κλάδους όπως τα τσιμέντα, τα τρόφιμα, τα χαρτικά και τα πλαστικά, υπογραμμίζοντας ότι η κυβέρνηση αξιοποιεί τα περιθώρια που παρέχει το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων.
Πώς κατανέμονται τα 95 εκατ. ευρώ
Η πρώτη, ενδεικτική κατανομή που μεταφέρουν αρμόδιες πηγές, σύμφωνα με ρεπορτάζ του newmoney.gr, προβλέπει ότι περίπου τα δύο τρίτα του συνολικού ποσού, δηλαδή περί τα 63 εκατ. ευρώ, θα κατευθυνθούν στις βιομηχανίες που βρίσκονται ήδη εντός του μηχανισμού αντιστάθμισης.
Τα υπόλοιπα 32 εκατ. ευρώ, περίπου το ένα τρίτο του προϋπολογισμού, αναμένεται να διατεθούν σε επιχειρήσεις που βρίσκονται εκτός του μηχανισμού. Η τελική κατανομή, ωστόσο, θα αποσαφηνιστεί με την εξειδίκευση του μέτρου, καθώς τα συγκεκριμένα ποσά αποτελούν μέχρι στιγμής εκτιμήσεις και όχι οριστικοποιημένα κονδύλια ανά κατηγορία.
Στους δυνητικούς δικαιούχους περιλαμβάνονται και μεγάλοι βιομηχανικοί κλάδοι που σήμερα δεν εντάσσονται στην αντιστάθμιση, όπως τα τσιμέντα, παρά τις ιδιαίτερα υψηλές ανάγκες τους σε ηλεκτρική ενέργεια.
Ο μηχανισμός αντιστάθμισης αποζημιώνει τις επιλέξιμες ενεργοβόρες επιχειρήσεις για μέρος του κόστους των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂. Το συγκεκριμένο κόστος μετακυλίεται από τους ηλεκτροπαραγωγούς στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται σημαντικά το κόστος παραγωγής. Μέσω της αντιστάθμισης, το κράτος καλύπτει μέρος αυτής της επιβάρυνσης, με στόχο να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και να περιοριστεί ο κίνδυνος μεταφοράς παραγωγικής δραστηριότητας εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η διάκριση μεταξύ των δύο κατηγοριών δικαιούχων έχει άμεση επίπτωση και στην αναδρομικότητα της ενίσχυσης.
Για τις επιλέξιμες επιχειρήσεις που βρίσκονται εκτός αντιστάθμισης, με ετήσια κατανάλωση περίπου 1-1,5 TWh, κατηγορία στην οποία εντάσσεται μεγάλο μέρος της βιομηχανίας, ο σχεδιασμός προβλέπει αναδρομική εφαρμογή για ολόκληρο το 2026. Σύμφωνα με την ΕΒΙΚΕΝ, πρόκειται για περίπου 600 παροχές.
Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση των επιχειρήσεων που ήδη συμμετέχουν στον μηχανισμό αντιστάθμισης. Πρόκειται για περίπου 70 μετρητές, με συνολική ετήσια κατανάλωση της τάξης των 6,5-7 TWh, για τους οποίους η πρόσθετη ενίσχυση προβλέπεται να καλύπτει την περίοδο από τον Αύγουστο και μετά.
Κατά συνέπεια, το τελικό ποσό που θα λάβει κάθε επιχείρηση δεν θα είναι ίδιο για όλους. Θα εξαρτάται τόσο από την επιλέξιμη κατανάλωση όσο και από τη χρονική περίοδο που καλύπτεται. Γι' αυτό και η εκτίμηση των 20-25 ευρώ/MWh περιγράφει το αναμενόμενο επίπεδο ελάφρυνσης και όχι ένα ενιαίο, προκαθορισμένο ποσό επιδότησης.
Καθοριστικό ρόλο στον υπολογισμό της ενίσχυσης θα διαδραματίσουν και οι περιορισμοί που θα ενσωματωθούν στον μηχανισμό.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τον σχεδιασμό, το κατώφλι τιμής (floor price) τοποθετείται στα 50 ευρώ/MWh. Το ποσό αυτό δεν αποτελεί εγγυημένο τιμολόγιο 50 ευρώ για το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνει μια επιχείρηση. Πρόκειται για το κατώτατο όριο στο οποίο μπορεί να διαμορφωθεί η τιμή μετά την εφαρμογή της ενίσχυσης για την επιλέξιμη κατανάλωση.
Παράλληλα, θα προβλέπεται και ανώτατο όριο στη συνολική ενίσχυση, ώστε η δημοσιονομική δαπάνη να παραμείνει εντός του διαθέσιμου προϋπολογισμού των 95 εκατ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και σε περίπτωση νέας έντασης στην αγορά ηλεκτρισμού ή σημαντικής αύξησης των ενεργειακών αναγκών, το συνολικό κονδύλι δεν θα αυξάνεται αυτόματα.
CISAF και METSAF οι δύο ευρωπαϊκοί «πυλώνες»
Η κυβέρνηση θα αξιοποιήσει τα δύο ευρωπαϊκά πλαίσια κρατικών ενισχύσεων για να ενεργοποιήσει την παρέμβαση.
Το CISAF αποτελεί το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την καθαρή βιομηχανία και επιτρέπει, μεταξύ άλλων, την επιδότηση του ηλεκτρικού κόστους ενεργοβόρων επιχειρήσεων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το πλαίσιο ισχύει έως το τέλος του 2030 και προβλέπει ενίσχυση που μπορεί να αντιστοιχεί σε μείωση έως και 50% της μέσης ετήσιας χονδρεμπορικής τιμής, για έως το 50% της ετήσιας κατανάλωσης του δικαιούχου.
Το METSAF, από την άλλη, αποτελεί έκτακτο πλαίσιο στήριξης που συνδέεται με την κρίση στη Μέση Ανατολή. Μεταξύ άλλων, δίνει τη δυνατότητα αύξησης του ανώτατου ποσοστού επιδότησης από 50% σε 70% της μέσης ετήσιας χονδρεμπορικής τιμής για την επιλέξιμη κατανάλωση, με τους υπόλοιπους περιορισμούς να παραμένουν σε ισχύ. Η προβλεπόμενη ισχύς του ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να έχει ανακοινώσει προοπτική επέκτασής του.
Η ελληνική πλευρά έχει ήδη ανοίξει τον διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ενεργοποίηση του μέτρου. Πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιβεβαιώνουν ότι η επικοινωνία έχει ξεκινήσει, χωρίς ωστόσο να διευκρινίζουν αν έχει ολοκληρωθεί επίσημη προκοινοποίηση ή να προσδιορίζουν συγκεκριμένη ημερομηνία υποβολής.
Κατά τις ίδιες πηγές, ο ελληνικός σχεδιασμός αξιοποιεί την εμπειρία αντίστοιχων σχημάτων που έχουν ήδη εγκριθεί σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες. Οι βασικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των εθνικών μοντέλων αφορούν κυρίως τα ανώτατα όρια ενίσχυσης και τη μεθοδολογία υπολογισμού της τιμής αναφοράς.
ΕΒΙΚΕΝ: «Θετικό πρώτο βήμα»
Θετική χαρακτηρίζει την κυβερνητική ανακοίνωση η ΕΒΙΚΕΝ, που εκπροσωπεί 27 ενεργοβόρες ελληνικές βιομηχανίες από κλάδους όπως το τσιμέντο, ο χάλυβας, τα μη σιδηρούχα μέταλλα, το χαρτί και τα λιπάσματα.
Η Ένωση σημειώνει ότι η εξαγγελία επιβεβαιώνει πως η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής και ελληνικής βιομηχανίας αναδεικνύεται πλέον σε κεντρική προτεραιότητα. Παράλληλα, συνδέει την ελληνική παρέμβαση με την πρόσφατη εξαγγελία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για συνέχιση και παράταση των εργαλείων στήριξης της βιομηχανίας, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη αναγνωρίζει την ανάγκη αντιμετώπισης του υψηλού ενεργειακού κόστους που εξακολουθεί να επιβαρύνει την παραγωγή.
Η ΕΒΙΚΕΝ θεωρεί επίσης σημαντικό ότι η Ελλάδα επιχειρεί να αξιοποιήσει τις δυνατότητες του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου, ακολουθώντας πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε άλλα κράτη-μέλη.
Ωστόσο, το κρίσιμο πλέον είναι η εξειδίκευση των μέτρων και των όρων εφαρμογής τους, προκειμένου να διαπιστωθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητά τους και αν το σύνολο των επιλέξιμων βιομηχανικών καταναλωτών θα μπορεί να έχει πρόσβαση στη στήριξη.
Για τη βιομηχανία, η μείωση του ενεργειακού κόστους και η διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες παραμένουν, όπως υπογραμμίζει η ΕΒΙΚΕΝ, βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση της παραγωγής, των επενδύσεων και των θέσεων εργασίας στην Ελλάδα.
