Με περισσότερους από 30 ομιλητές, πέντε θεματικά panels, δύο fire chats και ένα κλείσιμο που δεν μοιάζει με κανένα συνέδριο, το 3ο Ετήσιο Συνέδριο Real Estate της Real Estate Committee ΣΑΕ|Ε πραγματοποιήθηκε, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας και του Δήμου Αθηναίων. Για τρίτη συνεχή χρονιά, η μεγαλύτερη διακλαδική συνάντηση της αγοράς ακινήτων στη χώρα επέλεξε να αντιμετωπίσει τα ζητήματα του κλάδου χωρίς στρογγυλέματα.
Στεγαστική κρίση: σύνθετο φαινόμενο, όχι εύκολες λύσεις
Ο Πρόεδρος του ΣΑΕ|Ε Σίμος Αναστασόπουλος έθεσε τον τόνο από την αρχή: «Οι εύκολες λύσεις δεν είχαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα». Ο ΣΑΕ|Ε, με εμπειρία άνω των 100 ετών, διαθέτει κατά τον ίδιο τη δυνατότητα να προσεγγίσει το ζήτημα πολυδιάστατα — και αυτό ακριβώς επιχείρησε το συνέδριο.
Ο καθηγητής Βύρωνας Κοτζαμάνης, Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών & Μελετών, ανέδειξε την αμφίδρομη σχέση δημογραφίας και στέγασης: οι δημογραφικές εξελίξεις — άνοδος μονομελών νοικοκυριών, αύξηση διαζυγίων, συγκέντρωση του πληθυσμού 25–40 ετών στα αστικά κέντρα — ενισχύουν τη ζήτηση, αλλά η κρίση δεν εξηγείται από αυτές μόνο. Πρόκειται για αποτέλεσμα δομικών ανισορροπιών.
Ο Πρόεδρος της Real Estate Committee ΣΑΕ|Ε και CEO της V² DEVELOPMENT Βαγγέλης Κτενιάδης εντόπισε τρεις κρίσιμες παραμέτρους: περίπου 200.000 κατοικίες σε βραχυχρόνια μίσθωση, πάνω από 250.000 κλειστά ακίνητα, και περιορισμένη πρόσβαση των νέων γενεών στην αγορά.
Ο Ηλίας Λεκκός, Επικεφαλής Οικονομικής Ανάλυσης του Ομίλου Τράπεζας Πειραιώς, τεκμηρίωσε τη διαρθρωτική έλλειψη προσφοράς και τη δραστική μείωση της οικοδομικής δραστηριότητας μετά το 2008.
Η Λίλα Πατεράκη, Chief Real Estate Services Officer της doValue Greece, διέψευσε την αντίληψη ότι οι servicers κρατούν σκόπιμα ακίνητα εκτός αγοράς, αναδεικνύοντας τα πολεοδομικά και ενεργειακά εμπόδια που καθυστερούν τη διάθεσή τους. Ο Ανδρέας Πρωτόπαππας, Γενικός Διευθυντής της FinTHESIS, κατέγραψε την ιστορική ρήξη στη χρηματοδότηση: σήμερα μόλις το 20% των αγοραπωλησιών γίνεται με δανεισμό. Ο Γενικός Γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής Κωνσταντίνος Γλούμης-Ατσαλάκης παρουσίασε τη στρατηγική της κυβέρνησης: 30.000 δικαιούχοι στεγαστικών προγραμμάτων, αξιοποίηση κλειστών στρατοπέδων, κατασκευή 2.000+ κατοικιών μέσω ευρωπαϊκών ταμείων, κοινωνική αντιπαροχή και φοιτητική στέγαση.
Η κοινή παραδοχή: καμία μεμονωμένη πολιτική δεν επαρκεί.
Στέγη και πολιτική: η Υπουργός παρουσίασε το σχέδιο — με αριθμούς και χρονοδιάγραμμα
Στο fire chat που ακολούθησε, η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου παρουσίασε για πρώτη φορά σε επιχειρηματικό κοινό το πλήρες πλαίσιο του κυβερνητικού σχεδίου: 43 στοχευμένα μέτρα ύψους 7 δισεκατομμυρίων ευρώ, με δύο κεντρικούς πυλώνες. Ο πρώτος είναι η Κοινωνική Αντιπαροχή, όπου τουλάχιστον το 30% των κατοικιών θα διατίθεται με ελεγχόμενο χαμηλό μίσθωμα. Ο δεύτερος είναι η αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων σε Αθήνα (Χαϊδάρι), Θεσσαλονίκη (Ζιάκα) και Πάτρα, με στόχο 2.300 νέες κατοικίες — από τις οποίες 1.500 για κοινωνική στέγαση — και πρώτες παραδόσεις έως το 2029.
«Η κατοικία δεν είναι ένα πολυτελές δικαίωμα — είναι ένα κοινό, ανθρώπινο δικαίωμα», σημείωσε η Υπουργός, προσθέτοντας αυτό που η αίθουσα ήξερε αλλά σπάνια ακούει να λέγεται τόσο ξεκάθαρα: η κοινωνία αναγνωρίζει τη χρησιμότητα της κοινωνικής κατοικίας — αλλά όχι στη δική της περιοχή.
Golden Visa: «Δεν έχουμε την πολυτέλεια να διώχνουμε επενδυτές»
Το πάνελ για το Golden Visa ανέδειξε μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα: το πρόγραμμα παραμένει ένας από τους ισχυρότερους επενδυτικούς μαγνήτες που έχει δημιουργήσει ποτέ η Ελλάδα. Νομικοί, επενδυτές και κτηματομεσίτες αποτύπωσαν την αλλαγή του επενδυτικού προφίλ, τις επιπτώσεις των νέων ορίων και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από Πορτογαλία, Κύπρο και Ντουμπάι.
Η θέση της Real Estate Committee ΣΑΕ|Ε διατυπώθηκε με σαφήνεια από τον Βαγγέλη Κτενιάδη: «Το πρόγραμμα της Golden Visa είναι ένα από τα πιο επιτυχημένα επενδυτικά εργαλεία που έχει βγάλει ποτέ η Ελλάδα. Φέρνει κεφάλαιο, φέρνει ανθρώπους που επιλέγουν να δέσουν το μέλλον τους με αυτή τη χώρα. Η συζήτηση για κατάργηση ή περιορισμό δεν στηρίζεται σε δεδομένα — στηρίζεται σε εντυπώσεις. Και η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να διώχνει επενδυτές για λόγους που δεν αντέχουν σε έλεγχο.»
Η Ελλάδα ως επενδυτικός προορισμός: πλεονεκτήματα και εκκρεμότητες
Το panel για τη θέση της Ελλάδας ως regional hub — με τη συμμετοχή του Υφυπουργού Εξωτερικών Χάρη Θεοχάρη, αρμόδιου για την οικονομική διπλωματία — ανέδειξε τη δομική ελκυστικότητα της χώρας για διεθνή κεφάλαια, αλλά και τα εμπόδια που εξακολουθούν να κρατούν επενδυτές μακριά. Funds, family offices και διεθνείς developers συγκλίνουν: η Ελλάδα έχει τα στοιχεία να γίνει ισχυρός περιφερειακός κόμβος, αλλά η γραφειοκρατία, οι χρόνοι αδειοδότησης και η αστάθεια του φορολογικού πλαισίου παραμένουν ανασχετικοί παράγοντες που δεν αντιμετωπίζονται με τον ρυθμό που απαιτεί ο διεθνής ανταγωνισμός.
Το fire chat για τη φορολογία ακινήτων, με τον Διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργο Πιτσιλή και τον Στέφανο Μήτσιο, COO EY και Πρόεδρο της Φορολογικής Επιτροπής ΣΑΕ|Ε, έθεσε ευθέως το ερώτημα: ποιο φορολογικό πλαίσιο χρειάζεται η Ελλάδα για να παραμείνει ανταγωνιστική — και ανέδειξε τις αντιφάσεις ενός συστήματος που ταυτόχρονα επιδιώκει να προσελκύσει επενδύσεις και να αυξήσει τα φορολογικά έσοδα.
Πιστοποίηση μεσιτών: μια εκκρεμότητα που δεν αντέχει άλλη αναβολή
Για πρώτη φορά σε συνέδριο της αγοράς, το ζήτημα της επαγγελματικής πιστοποίησης του κτηματομεσίτη αντιμετωπίστηκε ως εκκρεμότητα με συνέπειες — όχι ως αφηρημένη συζήτηση. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Μεσιτικών Συλλόγων CERA/CEPI Κοσμάς Θεοδωρίδης κατέστησε σαφές: σε κάθε χώρα όπου εφαρμόστηκε πιστοποίηση, η αγορά κέρδισε διαφάνεια και ο επαγγελματίας κέρδισε αξιοπιστία. Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Αθηνών-Αττικής Λευτέρης Ποταμιάνος και ο Επίτιμος Πρόεδρος Ιωάννης Ρεβύθης τεκμηρίωσαν τις επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες ρύθμισης και κατέθεσαν συγκεκριμένη πρόταση για νομοθετική παρέμβαση.
Ξενοδοχεία και real estate: το επόμενο κεφάλαιο
Branded residences, hotel conversions, resort developments: η διασταύρωση τουρισμού και επένδυσης σε ακίνητα είναι ένα από τα πιο δυναμικά πεδία της αγοράς. Στελέχη από την ξενοδοχειακή βιομηχανία και τη συμβουλευτική συνέκλιναν σε ένα συμπέρασμα: το κεφάλαιο υπάρχει, η ζήτηση υπάρχει — αυτό που λείπει είναι ταχύτητα αδειοδότησης και ρυθμιστικό πλαίσιο που δεν αντιμετωπίζει το ξενοδοχειακό real estate ως ύποπτη δραστηριότητα.
Η Αθήνα που χάθηκε — και μια πρόταση που δεν ήταν στο πρόγραμμα
Αν υπήρχε μια στιγμή στο συνέδριο που η αίθουσα σταμάτησε να σκέφτεται σε τετραγωνικά μέτρα, ήταν το closing session. Τρεις άνθρωποι — ο ηθοποιός Αιμίλιος Χειλάκης, ο σεφ Λευτέρης Λαζάρου και ο δημοσιογράφος-εκδότης Κίμων Φραγκάκης — μίλησαν για την Αθήνα με τον τρόπο που μιλάς για ανθρώπους που έχεις χάσει: με νοσταλγία που δεν είναι αδυναμία, αλλά μέτρο σύγκρισης.
Κυριάρχησε η Αθήνα που είχε χρώμα και ανθρωπιά — και κυρίως είχε στέκια. Γειτονιές που δεν ήταν απλώς κατοικήσιμες, αλλά βιωμένες. Καφενεία, αυλές, γωνίες που ανήκαν σε κάποιον. Η συζήτηση ανέδειξε αυτό που τα δεδομένα δεν μετράνε: ότι η στεγαστική κρίση δεν είναι μόνο κρίση τιμών — είναι κρίση ανθρώπινης κλίμακας.
Και τότε ο Αιμίλιος Χειλάκης έκανε μια πρόταση που κανείς δεν περίμενε: να φτιάξουμε ένα νέο στέκι. Ένα μέρος που να ανήκει στην πόλη, όχι στην αγορά. Ο Λευτέρης Λαζάρου αποδέχτηκε αμέσως — και πρόσφερε στέγη και κέρασμα. Η αίθουσα γέλασε. Αλλά ήταν από αυτά τα γέλια που έχουν μέσα τους κάτι αληθινό. Ήταν το καλύτερο κλείσιμο που θα μπορούσε να έχει ένα συνέδριο για ακίνητα.
Συμπεράσματα
Το 3ο Ετήσιο Συνέδριο Real Estate κατέληξε σε μια κοινή διαπίστωση που διέτρεχε όλες τις θεματικές: η Ελλάδα διαθέτει αγορά ακινήτων με πραγματικά πλεονεκτήματα και πραγματική δυναμική — αλλά εξακολουθεί να λειτουργεί με θεσμικές καθυστερήσεις, γραφειοκρατικά εμπόδια και φορολογική αβεβαιότητα που δεν αντέχουν σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό.
Η Real Estate Committee ΣΑΕ|Ε καταθέτει τα συμπεράσματα της ημέρας ως πρόταση πολιτικής και δεσμεύεται να επανέλθει με συγκεκριμένο κείμενο προτάσεων προς τους αρμόδιους φορείς.
