Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε 47 στρατηγικά έργα για την εξόρυξη, επεξεργασία και ανακύκλωση σπάνιων γαιών και πρώτων υλών σε ευρωπαϊκό έδαφος, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από τρίτες χώρες και να διαφοροποιηθούν οι πηγές εφοδιασμού.
Τα 47 στρατηγικά έργα που εγκρίθηκαν βρίσκονται σε 13 κράτη μέλη της ΕΕ: Ελλάδα, Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία, Ισπανία, Εσθονία, Τσεχία, Σουηδία, Φινλανδία, Πορτογαλία, Πολωνία και Ρουμανία.
Τα έργα αυτά καλύπτουν 14 από τα 17 στρατηγικά μέταλλα, όπως το λίθιο, το νικέλιο, το κοβάλτιο, ο γραφίτης και το αλουμίνιο, που απαριθμούνται στον νόμο για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (CRMA) ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Μάιο του 2024. Σύμφωνα με αυτόν τον νόμο, ο στόχος είναι ότι η ΕΕ ως το 2030 θα πρέπει να είναι σε θέση να καλύψει τουλάχιστον το 10% των αναγκών εξόρυξης, το 40% των αναγκών επεξεργασίας και το 25% της ανακύκλωσης για καθένα από αυτά τα μέταλλα. Επιπλέον, στόχος είναι ότι ως το 2030 η ΕΕ δεν πρέπει να εξαρτάται από μια τρίτη χώρα για περισσότερο από το 65% των αναγκών της σε στρατηγικές πρώτες ύλες.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα 47 έργα επελέγησαν καθώς συμβάλλουν στον ασφαλή εφοδιασμό της ΕΕ σε στρατηγικές πρώτες ύλες, τηρούν περιβαλλοντικά, κοινωνικά κριτήρια και κριτήρια διακυβέρνησης και είναι τεχνικώς εφικτά.
Για να τεθούν σε λειτουργία, τα 47 στρατηγικά έργα έχουν αναμενόμενη συνολική επένδυση κεφαλαίου ύψους 22,5 δισ. ευρώ. Τα έργα αυτά θα είναι σε θέση να επωφεληθούν από συντονισμένη στήριξη από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για να τεθούν σε λειτουργία, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση σε χρηματοδότηση και τη στήριξη για τη σύνδεση με τους ενδιαφερόμενους φορείς. Θα επωφεληθούν επίσης από απλουστευμένες διαδικασίες αδειοδότησης. Σύμφωνα με τη CRMA, η διαδικασία αδειοδότησης δεν θα υπερβαίνει τους 27 μήνες για τα έργα εξόρυξης και τους 15 μήνες για άλλα έργα, τη στιγμή που σήμερα οι διαδικασίες αυτές διαρκούν πέντε με δέκα χρόνια.
«Η Ευρώπη εξαρτάται επί του παρόντος από τρίτες χώρες για πολλές από τις πρώτες ύλες που χρειάζεται περισσότερο. Πρέπει να αυξήσουμε τη δική μας παραγωγή, να διαφοροποιήσουμε τον εξωτερικό εφοδιασμό μας και να δημιουργήσουμε αποθέματα», δήλωσε ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Επιτροπής για τη βιομηχανική στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ. «Αυτή είναι μια στιγμή ορόσημο για την ευρωπαϊκή κυριαρχία ως βιομηχανική δύναμη», προσέθεσε.
Σημειώνεται, τέλος, ότι η Επιτροπή έχει λάβει αιτήσεις για «στρατηγικά έργα» που βρίσκονται σε τρίτες χώρες. Η απόφαση σχετικά με την πιθανή επιλογή αυτών των έργων θα εκδοθεί σε μεταγενέστερο στάδιο.
Ένα ελληνικό έργο στον κατάλογο της Επιτροπής
Ένα ελληνικό έργο περιλαμβάνεται στον κατάλογο της Επιτροπής. Υποβλήθηκε από την εταιρεία «Metlen Energy and Metals and European Bauxites» και αφορά την εξόρυξη και επεξεργασία βωξίτη, αλουμίνας και γάλλιου. Είναι το μοναδικό έργο, μεταξύ των 47 στην ΕΕ, που αφορά την εξόρυξη των συγκεκριμένων μετάλλων.
Η εμβληματική επένδυση της METLEN για την παραγωγή γαλλίου στο ιστορικό εργοστάσιο Αλουμίνιον της Ελλάδος αναγνωρίστηκε επίσημα ως Στρατηγικό Έργο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο του Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (CRMA).
Έπειτα από εκτενή τεχνική αξιολόγηση από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κρίσιμων Πρώτων Υλών συγκροτούμενο από τα 27 Κράτη-Μέλη με τη συμμετοχή και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εισηγήθηκε στην Επιτροπή το χαρακτηρισμό του έργου της METLΕN ως Στρατηγικής Σημασίας για την Ένωση.
Η απόφαση αυτή, σημειώνει η σχετική ανακοίνωση, που επικυρώθηκε στις 25 Μαρτίου 2025, αποτελεί ορόσημο για την ευρωπαϊκή μεταλλουργία και την ελληνική μεταλλευτική δραστηριότητα, καθώς είναι το μοναδικό έργο που ενισχύει καθοριστικά τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης στο βωξίτη, την αλουμίνα (και το αλουμίνιο) και το γάλλιο, όλα αναγνωρισμένα ως ‘κρίσιμες πρώτες ύλες’
Συνολικά, από τα 170 έργα που υποβλήθηκαν πανευρωπαϊκά, εγκρίθηκαν 47 έργα από 13 χώρες-μέλη της Ε.Ε. Η ένταξη του καθετοποιημένου έργου της METLΕN για την εξόρυξη βωξίτη, την επέκταση της μονάδας παραγωγής αλουμίνας και την παραγωγή 50 ΜΤ Γαλλίου στον κατάλογο των επιλεγμένων στρατηγικών έργων CRMA επιβεβαιώνει τη σημασία των κρίσιμων αυτών υλικών για την ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας στην Ευρώπη. Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο για ταχύτερες αδειοδοτικές διαδικασίες, πρόσβαση σε ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και ενισχυμένη στήριξη από την ΕΕ.
Με την αναγνώριση της επένδυσης της METLEΝ ως Στρατηγικής Σημασίας, ανοίγει ο δρόμος για την υλοποίηση, μετά από δεκαετίες, νέας εξορυκτικής δραστηριότητας σε βωξίτη, αύξηση της παραγωγής αλουμίνας που έχει δεχθεί βαρύτατο πλήγμα στην Ευρώπη και -ασφαλώς- την πλήρη υποκατάσταση των εισαγωγών γαλλίου, διασφαλίζοντας την παραγωγή καταλυτικού εξοπλισμού και τεχνολογίας για την ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση και την άμυνα.
Στο πλαίσιο αυτό, η METLEN έχει την τιμή να καλωσορίσει τον Αντιπρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Stéphane Séjourné σε επίσημη επίσκεψη του στο εργοστάσιο Αλουμίνιον της Ελλάδος στις 27 Μαρτίου 2025, όπου θα παρουσιαστεί το έργο και η συμβολή του στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.
