Η ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος με το Ιράν βρίσκει πολλές δυτικοευρωπαϊκές οικονομίες με ήδη επιβαρυμένα δημόσια οικονομικά, περιορίζοντας την ικανότητά τους να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις απέναντι στο σοκ από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, τον αυξημένο πληθωρισμό και την ασθενέστερη ανάπτυξη.
Όπως σχολιάζει η Fitch Ratings, η δημοσιονομική ικανότητα των κρατών της Δυτικής Ευρώπης να ανταποκριθούν σε μια νέα ενεργειακή κρίση που προκαλείται από τη σύγκρουση με το Ιράν διαφέρει σημαντικά, με το Βέλγιο, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο να διαθέτουν το μικρότερο περιθώριο ευελιξίας. Πολλά κράτη της Δυτικής Ευρώπης βρίσκονταν ήδη σε ευάλωτη δημοσιονομική θέση, με τον πόλεμο στο Ιράν να εντείνει αυτές τις πιέσεις μέσω υψηλότερου ενεργειακού κόστους, αυξανόμενου πληθωρισμού, ασθενέστερης ανάπτυξης και αυστηρότερων χρηματοδοτικών συνθηκών.
Εντός της ΕΕ, οι χώρες που διατήρησαν ισχυρό ιστορικό δημοσιονομικής σύνεσης στις πρόσφατες κρίσεις, όπως οι Κύπρος, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ολλανδία, Πορτογαλία και οι περισσότερες σκανδιναβικές χώρες, διαθέτουν θεωρητικά τον μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο για να αντιδράσουν, αν και με κάποια μετριοπάθεια ώστε να αποτραπεί απότομη επιδείνωση του χρέους και των ελλειμμάτων.
Οι «μεγάλοι» της Ευρώπης
Οι χώρες που κατέγραψαν ελλείμματα κοντά στο 3% τα τελευταία χρόνια, όπως η Γερμανία και η Ισπανία, έχουν περιθώριο να αυξήσουν τις δαπάνες χωρίς να επηρεαστεί σημαντικά η πορεία του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, προκειμένου να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η Ισπανία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή τέτοιων προσπαθειών, ανακοινώνοντας μέτρα συνολικού ύψους 0,3% του ΑΕΠ.
Στη Γερμανία, περαιτέρω δημοσιονομικά μέτρα θα αυξήσουν τις πιέσεις στο έλλειμμα, αλλά πιθανότατα θα αντισταθμιστούν από εξοικονομήσεις σε άλλους τομείς, καθώς τέτοιες δαπάνες πιθανότατα θα υπαχθούν στους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ και στο εγχώριο «φρένο χρέους». Ο οίκος εκτιμά ότι οι προκλήσεις για τη Γερμανία σχετίζονται περισσότερο με την ανάπτυξη και με το πώς το τελευταίο ενεργειακό σοκ θα επηρεάσει την οικονομία.
Τα ελλείμματα της Ιταλίας έχουν υποχωρήσει και βρίσκονται κοντά στο 3% του ΑΕΠ, αλλά, σε αντίθεση με τη Γερμανία ή την Ισπανία, το υψηλό χρέος και το κόστος χρηματοδότησης είναι πιθανό να περιορίσουν την ικανότητά της να παράσχει στήριξη. Η ισχυρή δέσμευση της κυβέρνησης Μελόνι στη δημοσιονομική πειθαρχία ενισχύει επίσης αυτή την εκτίμηση. Όπως και στη Γερμανία, η βασική πρόκληση από τον πόλεμο θα είναι οι αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία, ιδιαίτερα λόγω της βιομηχανικής εξάρτησης από το φυσικό αέριο και της μεγαλύτερης αναμενόμενης επίδρασης στον πληθωρισμό. Το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι στοχευμένα μέτρα με αντισταθμιστικούς μηχανισμούς.
Το Βέλγιο, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν υψηλά ελλείμματα και χρέος άνω του 100% του ΑΕΠ. Οι χώρες αυτές διαθέτουν τον μικρότερο χώρο για την υιοθέτηση πρόσθετων μέτρων και οι αυξανόμενες χρηματοοικονομικές πιέσεις ενδέχεται να λειτουργήσουν ως σημαντικός περιοριστικός παράγοντας, ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ως εκ τούτου, στις χώρες αυτές η Fitch αναμένει περιορισμένα προγράμματα στήριξης σε συνδυασμό με αντισταθμιστικά μέτρα.
