Τον κίνδυνο να χαθεί μια κρίσιμη ευκαιρία για ουσιαστική μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, που θα μπορούσε να φτάσει έως και το 35%, εάν το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας υιοθετήσει οριζόντιους αποκλεισμούς περιοχών, επισημαίνει με έμφαση η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ).
Η προειδοποίηση έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς –εκτός απροόπτου– εντός Φεβρουαρίου αναμένεται να ολοκληρωθεί και να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, το οποίο θα αντικαταστήσει το ισχύον πλαίσιο του 2008. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΛΕΤΑΕΝ έχει ήδη υποβάλει στην κυβέρνηση αναλυτικό κείμενο πολιτικής, στο οποίο καταγράφει τις βασικές της θέσεις και προτάσεις.
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο θα αποτελέσει τον βασικό «οδικό χάρτη» για τον χωρικό σχεδιασμό των έργων καθαρής ενέργειας, καθορίζοντας πού και υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούν να χωροθετούνται εγκαταστάσεις όπως χερσαία και θαλάσσια αιολικά πάρκα, φωτοβολταϊκά έργα και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας.
Στο υπόμνημα που κατέθεσε η Ένωση, τονίζεται ότι «ο αποκλεισμός περιοχών με υψηλό αιολικό δυναμικό οδηγεί σε αύξηση του κόστους ενέργειας και πλήττει άμεσα τόσο το εισόδημα των νοικοκυριών όσο και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας». Σύμφωνα με την ΕΛΕΤΑΕΝ, η επιλογή γενικευμένων απαγορεύσεων αντί για τεκμηριωμένη αξιολόγηση ανά έργο εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την ενεργειακή μετάβαση της χώρας.
Όπως επισημαίνεται, οι οριζόντιοι αποκλεισμοί σε μεγάλες γεωγραφικές ζώνες –όπως ορεινοί όγκοι, νησιωτικές περιοχές ή Ζώνες Ειδικής Προστασίας– σημαίνουν ότι δεν μπορεί καν να εξεταστεί η δυνατότητα εγκατάστασης ενός έργου ΑΠΕ, ώστε να αξιολογηθεί με βάση τα προβλεπόμενα από τη νομοθεσία κριτήρια. Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος στερεί από τον εαυτό του τη δυνατότητα να ασκήσει τεκμηριωμένη κρίση κατά περίπτωση, καταφεύγοντας σε μια γενικευμένη και, όπως χαρακτηρίζεται, «τυφλή» προσέγγιση.
Η ΕΛΕΤΑΕΝ προειδοποιεί ότι μια τέτοια πρακτική θα έχει άμεσες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στο κόστος της ενέργειας. Όπως εξηγεί, «ένα αιολικό πάρκο σε περιοχή με άριστο αιολικό δυναμικό μπορεί να παράγει ηλεκτρική ενέργεια με κόστος έως και 35% χαμηλότερο σε σύγκριση με το μέσο αιολικό δυναμικό που αξιοποιείται σήμερα στη χώρα». Παράλληλα, η αξιοποίηση των πλέον παραγωγικών θέσεων υπηρετεί και τη λογική της βιώσιμης αποδοτικότητας, καθώς για την ίδια ποσότητα ενέργειας απαιτούνται λιγότερες ανεμογεννήτριες, γεγονός που περιορίζει και τις τοπικές περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις.
Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, το τελικό σχέδιο του νέου χωροταξικού πλαισίου θα περάσει από τον έλεγχο του Συμβουλίου της Επικρατείας και εκτιμάται ότι εντός του επόμενου τριμήνου θα λάβει τη μορφή Κοινής Υπουργικής Απόφασης.
Η υιοθέτηση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ δεν αποτελεί μόνο εθνική προτεραιότητα, αλλά και θεσμική υποχρέωση της Ελλάδας στο πλαίσιο του Σχεδίου «Ελλάδα 2.0».
Η μεταρρύθμιση συνδέεται άμεσα με την εκταμίευση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς η χώρα είχε δεσμευτεί να την ολοκληρώσει έως το τέλος Δεκεμβρίου 2025. Ωστόσο, η διαδικασία έχει ήδη σημειώσει σημαντικές καθυστερήσεις, καθιστώντας ακόμη πιο κρίσιμη την τελική διαμόρφωση του πλαισίου.
