Οι πολιτικοί και οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο προετοιμάζονται για πιθανές εμφύλιες αναταραχές καθώς πολλές χώρες αντιμετωπίζουν το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος και τον πληθωρισμό.
Η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει επίθεση από πολλές πλευρές - έναν πόλεμο στην Ευρώπη, ελλείψεις πετρελαίου, φυσικού αερίου και τροφίμων και υψηλό πληθωρισμό, καθένα από τα οποία επιδεινώνει το επόμενο.
Οι ανησυχίες επικεντρώνονται στον επερχόμενο χειμώνα, ειδικά για την Ευρώπη. Ο κρύος καιρός, σε συνδυασμό με την έλλειψη πετρελαίου και φυσικού αερίου που οφείλεται στις κυρώσεις της Δύσης στη Ρωσία για την εισβολή της στην Ουκρανία, απειλεί τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Όμως, όση ανησυχία υπάρχει ενόψει αυτού του χειμώνα, είναι πραγματικά ο χειμώνας του 2023 για τον οποίο οι άνθρωποι θα πρέπει να ανησυχούν, προειδοποίησαν στελέχη εταιριών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι τιμές της ενέργειας «πλησιάζουν σε μη προσιτές τιμές», με μερικούς ανθρώπους ήδη να «δαπανούν το 50% του διαθέσιμου εισοδήματος τους στην ενέργεια ή υψηλότερο», ανέφερε ο CEO της BP, Bernard Looney, στο CNBC.
Αλλά μέσω ενός συνδυασμού υψηλών επιπέδων αποθήκευσης φυσικού αερίου και πακέτων κρατικών δαπανών για την επιδότηση των λογαριασμών των πολιτών, η Ευρώπη θα μπορέσει να διαχειριστεί την κρίση φέτος. «Νομίζω ότι έχει αντιμετωπιστεί αυτός ο χειμώνας», είπε ο Looney. «Είναι ο επόμενος , νομίζω, που πολλοί από εμάς ανησυχούν, ότι στην Ευρώπη θα μπορούσε να είναι ακόμα πιο απαιτητικός».
Ο διευθύνων σύμβουλος του ιταλικού κολοσσού πετρελαίου και φυσικού αερίου Eni εξέφρασε την ίδια ανησυχία. Για αυτόν τον χειμώνα, η αποθήκευση φυσικού αερίου της Ευρώπης είναι περίπου 90%, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, παρέχοντας κάποια διαβεβαίωση έναντι μιας μεγάλης έλλειψης. Ωστόσο, ένα μεγάλο μέρος αυτού αποτελείται από ρωσικό αέριο που εισήχθη τους προηγούμενους μήνες, καθώς και αέριο από άλλες πηγές που ήταν ευκολότερο από το συνηθισμένο να αγοραστεί, καθώς ο μεγάλος εισαγωγέας Κίνα αγόραζε λιγότερο λόγω της βραδύτερης οικονομικής δραστηριότητας. "Είμαστε σε καλή κατάσταση για αυτόν τον χειμώνα", δήλωσε ο επικεφαλής της Eni, Claudio Descalzi. «Όμως, όπως είπαμε, το θέμα δεν είναι φέτος τον χειμώνα. Θα είναι το επόμενο, γιατί δεν πρόκειται να έχουμε ρωσικό αέριο - 98% [λιγότερο] τον επόμενο χρόνο, ίσως τίποτα».
Οι διαμαρτυρίες έχουν ήδη ξεκινήσει
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρές κοινωνικές αναταραχές — ήδη διαμαρτυρίες έχουν ξεκινήσει σε όλη την Ευρώπη. Οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στη Γερμανία και την Αυστρία τον Σεπτέμβριο και στην Τσεχική Δημοκρατία την περασμένη εβδομάδα —η τελευταία από τις οποίες έχουν δεκαπλασιαστεί οι λογαριασμοί ενέργειας των νοικοκυριών— μπορεί να είναι μια μικρή γεύση του τι θα ακολουθήσει, προειδοποίησαν οι αναλυτές. Κάποια στελέχη της ενέργειας συμφώνησαν.
«Έχουμε δει ότι τυχόν κραδασμοί στην τιμή στην αντλία, ή κάτι τόσο απλό όπως το LPG [υγροποιημένο αέριο πετρελαίου] για το μαγείρεμα, μπορεί να προκαλέσει αναταραχή», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της μαλαισιανής εταιρείας πετρελαίου και φυσικού αερίου Petronas, Datuk Tengku Muhammad Taufik. Περιέγραψε πώς η ενίσχυση του δολαρίου και η αύξηση των τιμών των καυσίμων αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για πολλές ασιατικές οικονομίες – τεράστιους πληθυσμούς που είναι μερικοί από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο. Και αυτό συμβαίνει ενώ υπάρχουν ήδη επιδοτήσεις για να βοηθήσουν στη μείωση των τιμών για τους πολίτες.
Σε πολλές ασιατικές οικονομίες είχαν ήδη ξεσπάσει από την πανδημία, η οποία προκάλεσε την κατάρρευση πολλών επιχειρήσεων είπε ο Taufik. «Επομένως, ναι, υπάρχει πραγματικός κίνδυνος οι κυβερνήσεις που δεν έχουν σταθερότητα στη διαμόρφωση της πολιτικής στην Ασία, να αντιμετωπίσουν την αναταραχή».
Οργή για τα τεράστια κέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών
Μεγάλο μέρος της οργής των διαδηλωτών στρέφεται επίσης στις ενεργειακές εταιρείες, οι οποίες έχουν κέρδη ρεκόρ καθώς οι λογαριασμοί αυξάνονται ολοένα και περισσότερο. Απαντώντας σε αυτό, πολλοί από τους διευθύνοντες συμβούλους που μίλησαν στο CNBC δήλωσαν ότι είναι θέμα προσφοράς και ζήτησης στην αγορά και ότι εναπόκειται στις κυβερνήσεις να εφαρμόσουν πολιτικές για τις ενεργειακές επενδύσεις. Αυτή η επένδυση, τόνισαν, έχει χτυπήσει τα τελευταία χρόνια καθώς οι χώρες πιέζουν για τη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Ο κόσμος πρέπει να αντιμετωπίσει «την πραγματικότητα του σήμερα και του αύριο», είπε ο Looney της BP, τονίζοντας την ανάγκη «να επενδύσουμε σε υδρογονάνθρακες σήμερα, επειδή το σημερινό ενεργειακό σύστημα είναι ένα σύστημα υδρογονανθράκων».
Πολλοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και θεσμικά όργανα εξακολουθούν να αποδοκιμάζουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων, προειδοποιώντας ότι η πολύ μεγαλύτερη κρίση είναι αυτή της κλιματικής αλλαγής. Τον Ιούνιο, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες ζήτησε να εγκαταλειφθεί η χρηματοδότηση των ορυκτών καυσίμων και χαρακτήρισε οποιαδήποτε νέα χρηματοδότηση για εξερεύνηση «παραληρηματική». Τα στελέχη του πετρελαίου υποστήριξαν ότι αυτή η προσέγγιση απλά δεν είναι ρεαλιστική, ούτε αποτελεί επιλογή εάν οι χώρες θέλουν οικονομική και πολιτική σταθερότητα.
Ταυτόχρονα, παραδέχτηκαν ότι η ίδια η ενεργειακή μετάβαση χρειάζεται μεγαλύτερη εστίαση και επενδύσεις προκειμένου να αποτραπεί μια μεγαλύτερη κρίση το επόμενο έτος και μετά, όταν δεν υπάρχει ρωσικό αέριο σε αποθήκευση και άλλες επιλογές είναι όλο και πιο ακριβές.
«Στην Ευρώπη, πληρώνουμε τουλάχιστον έξι, επτά φορές έως και 15 φορές το ενεργειακό κόστος σε σχέση με τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Descalzi της ENI. «Έτσι, ό,τι κάναμε στην Ευρώπη, κάθε χώρα, έδωσε κίνητρα για επιδοτήσεις για να προσπαθήσουμε να μειώσουμε το κόστος για τη βιομηχανία και για τους πολίτες. Πόσο καιρό μπορεί να συνεχιστεί αυτό;» ρώτησε.
«Δεν ξέρω, αλλά είναι αδύνατο να συνεχιστεί για πάντα. Όλες αυτές οι χώρες έχουν πολύ υψηλό χρέος», είπε. «Έτσι πρέπει να βρουν έναν δομικό τρόπο για να λύσουν αυτό το ζήτημα. Και ο διαρθρωτικός τρόπος είναι αυτό που λέγαμε μέχρι τώρα — πρέπει να αυξηθούμε και να είμαστε ταχύτεροι στη μετάβαση. Αυτό είναι αλήθεια." «Όμως», πρόσθεσε, «πρέπει να καταλάβουμε, από τεχνικής άποψης, τι είναι προσιτό και τι όχι».
