«Εορτών εορτή και πανήγυρις εστί πανηγύρεων», η Ανάσταση του Ιησού Χριστού είναι η μεγαλύτερη γιορτή της χριστιανοσύνης, ο θεμέλιος λίθος του οικοδομήματος της πίστης της χριστιανικής Εκκλησίας, αλλά ταυτόχρονα το Πάσχα είναι και η γιορτή του χωριού, μία αφορμή για να αναβιώσουν τα έθιμα, να επανέλθουν οι θύμισες, να ζωντανέψουν, έστω για λίγες ημέρες τα χωριά της ελληνικής περιφέρειας.
Στο πέρασμα των χρόνων τα έθιμα της Μ. Εβδομάδας και της Λαμπρής, με ρίζες που χάνονται βαθιά μέσα στην ιστορία, εξακολουθούν να αναβιώνουν στον Έβρο, ίσως διαφοροποιημένα σε σχέση με το παρελθόν και παρουσιάζοντας μία πολυμορφία από τόπο σε τόπο, διατηρώντας όμως αναλλοίωτο το θρησκευτικό τους πυρήνα.
Το θεραπευτικό αυγό
Η Μεγάλη Πέμπτη -γνωστή και ως η «Κόκκινη Πέμπτη»- είναι η συνηθισμένη μέρα της βαφής των αυγών στις κουζίνες των νοικοκυριών.
Στα χωριά, ιδιαίτερα στο βόρειο τμήμα του νομού, από τη Μεγάλη Τετάρτη ετοιμαζόταν το κόκκινο χρώμα, που συμβολίζει το αίμα του Χριστού, βράζοντας σε νερό με λίγο αλάτι τις φλούδες των κρεμμυδιών.
Την ίδια ημέρα έβαφαν το πρώτο κόκκινο αυγό που προορίζονταν για το εικονοστάσι και την Παναγιά, σημειώνει το σχετικό τηλεγράφημα του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων.
Θα παρέμενε εκεί όλο το χρόνο, ενώ του απέδιδαν και θεραπευτικές ιδιότητες, καθώς όταν ένα παιδί της οικογένειας έκλαιγε γιατί πονούσε περιστρέφανε το αυγό από το εικονοστάσι γύρω από το πρόσωπό του για να φύγει ο πόνος.
Από τη Μ. Πέμπτη και για 40 μέρες βάφανε κόκκινα αυγά, τα οποία σε περίπτωση που δεν καταναλώνονταν έως και τη γιορτή της Αναλήψεως έπρεπε να τα ρίξουν σε νερό (ποτάμι ή πηγάδι).
Στο νερό ρίχνουν και το αυγό της Παναγιάς του προηγούμενου χρόνου από το εικονοστάσι.
Το βράδυ της Μ. Πέμπτης οι περισσότεροι κάτοικοι του χωριού, κυρίως οι γυναίκες ξενυχτούν το Χριστό όπως θα έκαναν με έναν δικό τους νεκρό.
Μάλιστα άτομα που αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα υγείας φέρουν κοντά στο σταυρό ένα ρούχο τους για να το φορέσουν αργότερα και να θεραπευτούν.
Πένθος και απόλυτη νηστεία
Δεδομένου ότι το Πάσχα είναι η γιορτή της «εκ νεκρών Ανάστασης του Χριστού», η νίκη ενάντια στο θάνατο, σε αρκετά χωριά οι κάτοικοι εξακολουθούν να επισκέπτονται τα νεκροταφεία τόσο τη Μεγάλη Παρασκευή για να θυμιατίσουν τους νεκρούς, καθώς σύμφωνα με την παράδοση ξυπνούν μαζί με τον Χριστό, όσο και τη δεύτερη ημέρα του Πάσχα για την τέλεση τρισάγιου, να αφήσουν στο μνήμα του εκλιπόντος συγγενούς ένα κόκκινο αυγό που συμβολίζει την αναγέννηση-ανάσταση, αλλά και να ανταλλάξουν μεταξύ τους αυγά και τσουρέκια.
Η Μ. Παρασκευή εξακολουθεί να είναι η ημέρα πένθους στη διάρκεια της οποίας δεν γίνεται καμία δουλειά, ούτε κατσαρόλα δεν μπαίνει στη φωτιά και δεν λούζονται.
Από το βράδυ της Μ. Παρασκευής άρχιζε το ζύμωμα των τσουρεκιών προκειμένου να είναι έτοιμα για το φούρνο το πρωί του Μ. Σαββάτου.
Τα πιο δημοφιλή είναι εκείνα σε σχήμα κουλούρας με το κόκκινο αυγό στη μέση που λέγονται γκουγκουχτούρες (δεκαοχτούρες) και προορίζονται συνήθως για τα παιδιά.
Ανάσταση με τη λαμπάδα στο χέρι και το αυγό στην τσέπη
Το Μεγάλο Σάββατο είναι η μέρα του ζυμώματος των πασχαλιών. Ψωμιά με περίτεχνα σχέδια και ένα κόκκινο αυγό στη μέση, φτιαγμένα με περισσή τέχνη και φροντίδα, ένα ψωμί που συνήθιζε να πηγαίνει δώρο η νύφη στην κουμπάρα ανήμερα του Πάσχα.
Τέλος, το βράδυ της Ανάστασης όλοι προσέρχονται στην εκκλησία κρατώντας τη λαμπάδα τους και ένα κόκκινο αυγό που τσουγγρίζουν μεταξύ τους τα μέλη της οικογενείας.
Ο νικητής της αυγομαχίας λέγεται ότι θα είναι υγιής όλο το χρόνο: Το αναστάσιμο φως μεταφέρεται στο σπίτι και με αυτό σχηματίζεται ένας νέος σταυρός στην οροφή της εξώπορτας, ανάβει το καντηλάκι, ενώ παλαιότερα η λαμπάδα που έφερε το Άγιο Φως χρησιμοποιούνταν από συγκεκριμένες γυναίκες για να «γητεύουν το κοκκινάδι» και να διώχνουν το κακό μάτι.
Βγαλμένα από τις διηγήσεις των γιαγιάδων και των παππούδων τα έθιμα, θρησκευτικά ή μη, άρρηκτα συνδεδεμένα με την ιστορία του κάθε τόπου και την πολιτιστική μας ταυτότητα εξακολουθούν να αναβιώνουν στο πέρασμα του χρόνου και να αποτελούν το συνδετικό κρίκο των απανταχού Ελλήνων με τις ρίζες τους.
Πηγή: Euro2day
