Τον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ολύνθου απέδωσε η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στην τοπική κοινωνία και στους επισκέπτες της Χαλκιδικής, μετά την ολοκλήρωση σημαντικών έργων αναβάθμισης και την ανάπτυξη σύγχρονων ψηφιακών εφαρμογών από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους. Οι εργασίες αναβάθμισαν τις υποδομές του χώρου, ενίσχυσαν την ασφάλεια και τη λειτουργικότητά του δημιουργώντας νέες δυνατότητες πολιτιστικών δράσεων και κατανόησης της αρχαίας πόλης.
Η Αρχαία Όλυνθος, μία από τις σημαντικότερες πόλεις της κλασικής Μακεδονίας, ιδρύθηκε στα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ.. Γνώρισε μεγάλη ακμή κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ. και καταστράφηκε από τον Φίλιππο Β΄ το 348 π.Χ. Οι ανασκαφές της Αμερικανικής Κλασικής Σχολής Αθηνών έφεραν στο φως περισσότερες από εκατό κατοικίες, δημόσια κτίρια και σημαντικά ψηφιδωτά, αναδεικνύοντας την πόλη υπόδειγμα αρχαίου πολεοδομικού σχεδιασμού.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Από το 2019, στρατηγική του Υπουργείου Πολιτισμού αποτελεί η αναβάθμιση των αρχαιολογικών χώρων και των υπηρεσιών που προσφέρουν στους επισκέπτες. Στόχος μας, οι χώροι να είναι ασφαλείς, φιλικοί και απολύτως προσβάσιμοι. Αξιοποιώντας τις σύγχρονες τεχνολογίες, η ιστορία και η αξία των μνημείων καθίστανται προσιτές στις νεότερες γενιές. Η Όλυνθος, χώρος ιδιαίτερης αρχαιολογικής σημασίας και ιστορικής σημασίας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα στην πολιτική μας. Η αξία της δεν διαπιστώνεται μόνο από τα αρχαιολογικά της κατάλοιπα, αλλά και από τη δυνατότητα που προσφέρει στην κατανόηση της οργάνωσης, της αρχιτεκτονικής και της καθημερινότητας, στην κλασική εποχή. Οι νέες υποδομές, το Ψηφιακό Κέντρο Πληροφόρησης και οι ψηφιακές εφαρμογές δημιουργούν μιαν ολοκληρωμένη εμπειρία επίσκεψης: Συνδέουν τα αρχαιολογικά κατάλοιπα με την ιστορία και τη λειτουργία της αρχαίας πόλης. Το Υπουργείο Πολιτισμού από το 2019 μέχρι σήμερα, έχει επενδύσει στη Χαλκιδική περίπου 30 εκατομμύρια ευρώ από κοινοτικούς και εθνικούς πόρους. Ήδη, αποδόθηκαν στην κοινωνία χώροι κλειστοί για πολλά χρόνια, όπως το Σπήλαιο των Πετραλώνων, ενώ σημαντική είναι και η πορεία του Μουσείου Πολυγύρου. Είχαμε αναλάβει συγκεκριμένη δέσμευση ως Υπουργείο Πολιτισμού να εξασφαλίσουμε τους πόρους που χρειάζονται και να παραδώσουμε στην τοπική κοινωνία ένα ολοκληρωμένο, σύγχρονο μουσείο, ανοιχτό στους πολίτες και ιδιαίτερα στη νέα γενιά. Ανοίξαμε το Μουσείο με την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης, ώστε η πόλη, μετά από τόσα χρόνια που ήταν κλειστό, να αισθανθεί ότι λειτουργεί το Μουσείο της και το Υπουργείο Πολιτισμού κάνει αυτό που πρέπει. Για τη δεύτερη φάση εξασφαλίσαμε τα επιπλέον κονδύλια ολοκλήρωσης των ψηφιακών εφαρμογών. Με σαφές χρονοδιάγραμμα το Μουσείο θα αποδοθεί έως το τέλος Μαρτίου. Τη σχολική χρονιά 2026-27 τα σχολεία μπορούν να το επισκέπτονται και να κάνουν εκεί το μάθημά τους. Η πολιτιστική κληρονομιά είναι συγκριτικό πλεονέκτημα για έναν τόπο και μπορεί να συνδεθεί με την παιδεία, τον πολιτισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη, χωρίς να υποχωρεί στο ελάχιστο η προστασία των μνημείων. Αυτός είναι ο στόχος μας: Η προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και η απόδοσή της στην κοινωνία ως χώρου γνώσης, εμπειρίας και δημιουργικής συνάντησης. Η Όλυνθος είναι τώρα υπόδειγμα τέτοιου χώρου. Θέλουμε να τον γνωρίσουν και να τον αγαπήσουν οι επόμενες γενιές.
Η σημερινή ημέρα, επίσης, αποτελεί απόδειξη της σημασίας των συνεργειών. Το Υπουργείο, η Εφορεία Αρχαιοτήτων, η Περιφέρεια, ο Δήμος, η τοπική κοινωνία και ο ιδιωτικός τομέας όταν συνεργάζονται, πετυχαίνουν σημαντικά αποτελέσματα».
Οι παρεμβάσεις στον αρχαιολογικό χώρο
Τον Δεκέμβριο του 2025 ολοκληρώθηκε το έργο βελτίωσης των υποδομών του αρχαιολογικού χώρου, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με συνολικό προϋπολογισμό 1,42 εκατ. ευρώ. Διαμορφώθηκε χώρος εκδηλώσεων, βελτιώθηκαν οι διαδρομές περιήγησης, ενισχύθηκαν οι υποδομές ασφάλειας και αναβαθμίστηκαν οι ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, τοποθετήθηκαν νέες πινακίδες πληροφόρησης και εξοπλισμός εξυπηρέτησης του κοινού, ενώ πραγματοποιήθηκαν εργασίες πρασίνου και άρδευσης. Οι εργασίες ενίσχυσαν τη λειτουργικότητα και την προσβασιμότητα του αρχαιολογικού χώρου, προσφέροντας καλύτερες συνθήκες περιήγησης και ενημέρωσης του κοινού.
Η ψηφιακή Όλυνθος
Νέα διάσταση στην παρουσίαση της αρχαίας πόλης προσθέτει το Ψηφιακό Κέντρο Πληροφόρησης Αρχαίας Ολύνθου (ANODIC), συνολικού προϋπολογισμού 768.034 ευρώ, το οποίο υλοποιήθηκε, μέσω του ΕΣΠΑ. Το έργο αξιοποιεί ψηφιακές εφαρμογές, τρισδιάστατες αναπαραστάσεις και οπτικοακουστικό υλικό. Τη φυσική περιήγηση συμπληρώνει ο Ψηφιακός Ξεναγός για κινητές συσκευές, με εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας, προσφέροντας πρόσθετες πληροφορίες και ψηφιακές αναπαραστάσεις. Η τεχνολογία λειτουργεί συμπληρωματικά προς το αρχαιολογικό τοπίο, καθιστώντας την επίσκεψη πιο κατανοητή και διαδραστική.
Νέες υποδομές για τους επισκέπτες
Στον αρχαιολογικό χώρο δημιουργήθηκε υπαίθρια έκθεση αρχιτεκτονικών και ταφικών μνημείων, κατασκευάστηκε νέο στέγαστρο ανάπαυσης, πραγματοποιήθηκαν φυτεύσεις ελαιόδεντρων και τέθηκε σε λειτουργία το ανανεωμένο αναψυκτήριο. Το σύνολο των νέων δεν αλλοιώνει την ιστορική φυσιογνωμία του χώρου. Η Αρχαία Όλυνθος αναδεικνύεται σε έναν σύγχρονο πολιτιστικό προορισμό και σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της κλασικής Μακεδονίας.
Στην εκδήλωση παρευρέθησαν ο Μητροπολίτης Κασσανδρείας Νικόδημος, ο Μητροπολίτης Μιλήτου Απόστολος, ο Μητροπολίτης Ιερισσού Αγίου Όρους και Αρδαμερίου Θεόκλητος, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μαργαρίτης Σχοινάς, ο βουλευτής Χαλκιδικής Γιάννης Γιώργος, ο αντιπεριφερειάρχης Χαλκιδικής Γιάννης Κουφίδης, ο Δήμαρχος Πολυγύρου Γιώργος Εμμανουήλ, ο Δήμαρχος Νέας Προποντίδας Εμμανουήλ Καρράς, η Γενική Γραμματέας Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου, ο Έφορος Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους Γιώργος Σκιαδαρέσης, εκπρόσωποι της ιεραρχίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού.
