Στον αρχαιολογικό χώρο της Τούμπας Θεσσαλονίκης πραγματοποίησε αυτοψία η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, συνοδευόμενη από τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης Στέλιο Αγγελούδη, προκειμένου να ενημερωθεί από τους ανασκαφείς καθηγητές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ.κ. Στέλιο Ανδρέου και Σέβη Τριανταφύλλου για την πορεία της πανεπιστημιακής ανασκαφής, τα σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπα που έχουν αποκαλυφθεί και την κατάσταση διατήρησής τους, καθώς και για την προοπτική ανάδειξης του χώρου.
Με το πέρας της αυτοψίας, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Βρισκόμαστε σήμερα στον λόφο της Τούμπας, έναν ιδιαίτερα σημαντικό αρχαιολογικό χώρο για τη Θεσσαλονίκη, όπου διατηρούνται σημαντικά προϊστορικά κατάλοιπα, συνδεδεμένα με τη μακραίωνη ιστορική πορεία της περιοχής και της ίδιας της πόλης. Πρόκειται, επομένως, για ένα σημαντικό αρχαιολογικό τοπόσημο της Θεσσαλονίκης. Η ανασκαφή είναι σε εξέλιξη από την ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η οποία σύμφωνα με τον αρχαιολογικό νόμο, θα πρέπει να ολοκληρώσει την έρευνα του, συμπεριλαμβανομένης και της συντήρησης των κατά χώρα ευρημάτων. Από την πλευρά του, το Υπουργείο Πολιτισμού, θα διασφαλίσει την αποτελεσματική προστασία των αρχαιολογικών καταλοίπων και, ταυτόχρονα, θα αναδείξει εκείνα τα τμήματα της ανασκαφής, τα οποία σύμφωνα με την επιστημονική τεκμηρίωση των συναδέλφων ανασκαφέων, προσφέρονται για ανάδειξη. Ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης είχε θέσει το ζήτημα της ανάδειξης της Τούμπας και της απόδοσής της στην πόλη στον Πρωθυπουργό, στην πρόσφατη σύσκεψη με τους φορείς της Θεσσαλονίκης, ο όποιος απάντησε θετικά στο αίτημα του Δημάρχου. Στόχος μας είναι τα ευρήματα τα προστατευθούν και αναδειχθούν σύμφωνα με τις αρχές της επιστήμης και της δεοντολογίας και ο χώρος να μπορέσει να αποδοθεί στην κοινωνία και να ενταχθεί στη ζωή των Θεσσαλονικέων. Το Πανεπιστήμιο έχει κάνει μια πρώτη προσέγγιση σε επίπεδο ιδεών για την πιθανή ανάδειξη του χώρου. Ωστόσο, ένα δημόσιο έργο απαιτεί ώριμη και ολοκληρωμένη μελέτη. Το Υπουργείο Πολιτισμού θα αξιοποιήσει την πρόταση ιδεών -στο βαθμό που αυτή μπορεί να συμβάλει στον σχεδιασμό- και θα προχωρήσει στα απαιτούμενα βήματα για την εκπόνηση της μελέτης ανάδειξης. Εντός του 2026, θα ξεκινήσει η σχετική διαδικασία, με την προκήρυξη διαγωνισμού για την εκπόνηση των απαιτούμενων μελετών. Βούλησή μας είναι η Τούμπα να αποτελέσει ένα ακόμη σημαντικό σημείο αναφοράς για τη Θεσσαλονίκη, έναν αρχαιολογικό χώρο προστατευμένο, αναδειγμένο και προσβάσιμο στους κατοίκους και τους επισκέπτες της».
Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης τόνισε: «Θέλω να ευχαριστήσω για άλλη μια φορά την Υπουργό Πολιτισμού. Είμαστε στον λόφο της Τούμπας για το γνωστό θέμα, δηλαδή για την έναρξη των κινήσεων, των μελετών για την ανάδειξη αυτού του προϊστορικού τόπου, ο οποίος είναι συνδεδεμένος με την ιστορία της πόλης και ακόμα περισσότερο βέβαια με τους κατοίκους της Τούμπας, οι οποίοι όταν μιλούν για τον λόφο της Τούμπας έχουν πάντοτε μια νοσταλγία αλλά και μια διάθεση για τον τρόπο που πρέπει να αναδειχθεί αυτός ο χώρος. Σήμερα λοιπόν, μαζί με τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, η Υπουργός Πολιτισμού ήρθε, ώστε να δώσει τις σχετικές οδηγίες για να ξεκινήσει για πρώτη φορά η προσπάθεια ανάδειξης αυτού του χώρου και την ευχαριστώ πολύ».
Η αρχαιολογική έρευνα στην Τούμπα
Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα στην Τούμπα πραγματοποιείται από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης από το 1984 και συνεχίζεται έως σήμερα. Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, το ΑΠΘ έχει την επιστημονική ευθύνη της ανασκαφής και θα προχωρήσει στην ολοκλήρωση των απαιτούμενων μελετών συντήρησης, κατά χώραν προστασίας και επιστημονικής τεκμηρίωσης των ευρημάτων. Παράλληλα, το Υπουργείο Πολιτισμού θα ξεκινήσει άμεσα, μέσα στο 2026, τις απαιτούμενες διαδικασίες για την εκπόνηση των μελετών προστασίας, ανάδειξης και ανάπλασης του αρχαιολογικού χώρου και του λόφου της Τούμπας.
Αρχαιολογικός χώρος Τούμπας Θεσσαλονίκης
Ο αρχαιολογικός χώρος περιλαμβάνει τον λοφίσκο και την περιβάλλουσα «τράπεζα», περίπου 2 χλμ. από το ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης. Η Τούμπα κηρύχθηκε αρχαιολογικός χώρος το 1990. Τα αρχαιολογικά στρώματα του λοφίσκου χρονολογούνται από την Εποχή του Χαλκού έως την πρώιμη ελληνιστική περίοδο, ενώ στην κορυφή έχουν εντοπιστεί και τάφοι της μέσης βυζαντινής περιόδου. Έχουν ερευνηθεί περισσότερα από 40 ανασκαφικά σκάμματα, τα οποία έχουν αποκαλύψει σημαντικά στοιχεία για την οργάνωση, την αρχιτεκτονική και τη διαχρονική εξέλιξη του προϊστορικού οικισμού. Η Τούμπα αποτελεί έναν σημαντικό αδόμητο αρχαιολογικό πυρήνα μέσα στον πυκνό αστικό ιστό της Θεσσαλονίκης. Η θέση της και η πανοραμική θέα από την κορυφή του λόφου δημιουργούν σημαντικές δυνατότητες για την ανάδειξη και απόδοση του χώρου στην πόλη, με τρόπο που θα συνδυάζει την προστασία των αρχαιοτήτων με την πρόσβαση των κατοίκων και των επισκεπτών.
Στην αυτοψία την Υπουργό Πολιτισμού συνόδευαν η Γενική Γραμματέας Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου, ο Τμηματάρχης Μελετών της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Μιχάλης Λεφαντζής, η Αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης Τάνια Πρωτοψάλτη, καθώς και στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού.
