Η καινοτομία και η σημασία της Τεχνικής Οδηγίας ΤΕΕ για την αποκατάσταση μνημείων και διατηρητέων δομημάτων καθώς και το Ψηφιακό Αποθετήριο Εμβληματικών Μνημείων που δημιουργούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Το Εύλογον», βρέθηκαν στο επίκεντρο της τρίτης συνεδρίασης του Εθνικού Δικτύου. Την εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στις 9 Ιουλίου, χαιρέτισαν ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, ο Γενικός Γραμματέα Έρευνας και Καινοτομίας, Δρ. Δημήτριος Τερζής και ο Αντιπρύτανης Οικονομικών, Υποδομών και Ανάπτυξης, Καθηγητής ΕΜΠ Νίκος Λαγαρός. Τον συντονισμό της συνεδρίασης είχε η Αντωνία Μοροπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια ΕΜΠ, Επιστημονικά Υπεύθυνη του Έργου Εύλογον.
Ο Γιώργος Στασινός, στο χαιρετισμό που απέστειλε τόνισε τη σθεναρή βούληση να υποστηρίξει τη διαδικασία έκδοσης Τεχνικής Οδηγίας ΤΕΕ με βάση τις εργασίες του Εύλογον.
Ο Γενικός Γραμματέα Έρευνας και Καινοτομίας, Δρ. Δημήτριος Τερζής εξέφρασε, στον χαιρετισμό του, το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του για το πρόγραμμα τόσο ως προς το αντικείμενο που αφορά την αποκατάσταση εμβληματικών μνημείων του Χριστιανισμού και της πολιτιστικής κληρονομιάς, όσο και στη διεπιστημονική προσέγγιση που γίνεται στο πλαίσιο του Εύλογον. Αποκάλυψε, μάλιστα, ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα ήταν το πρώτο που συνάντησε κατά την ανάληψη των καθηκόντων του στη Γενική Γραμματεία και συνεχάρη όσους συμμετέχουν.
Στον χαιρετισμό του, ο Αντιπρύτανης Οικονομικών, Υποδομών και Ανάπτυξης, Καθηγητής ΕΜΠ Νικόλαος Λαγαρός, έκανε λόγο για σημαντική πρωτοβουλία καθώς «συνδέει με ουσιαστικό τρόπο την επιστημονική γνώση, την τεχνολογική καινοτομία, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και τον διάλογο με την κοινωνία». Υπογράμμισε ότι «αξιοποιεί την πολύτιμη εμπειρία του ΕΜΠ σε εμβληματικά έργα αποκατάστασης μνημείων και τη μετατρέπει σε πρότυπη επιστημονική μεθοδολογία με δυνατότητα ευρύτερης εφαρμογής σε μνημεία, ιστορικά σύνολα και υποδομές του δομημένου περιβάλλοντος». Χαρακτήρισε κρίσιμα βήματα «για την μετάβαση από την ερευνητική τεκμηρίωση στη θεσμική αξιοποίηση και στην πρακτική εφαρμογή» το ψηφιακό αποθετήριο εμβληματικών μνημείων, την τυποποίηση των διαδικασιών και των τεχνικών προδιαγραφών σε επίπεδο ΤΟΤΕΕ. Έδωσε, επίσης έμφαση στο Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των εταίρων του Εθνικού Δικτύου, καθώς, όπως εξήγησε «διαμορφώνεται ένας χώρος συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων, ελληνικών φορέων του τεχνικού κόσμου, επαγγελματικών συλλόγων, δημόσιων φορέων και οργανισμών που συνδέονται με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς».
Το Σύμφωνο Συνεργασίας ως γέφυρα συνέχειας για ευρεία εφαρμογή της πρότυπης μεθοδολογίας σε έργα υποδομών
Σημειώνεται ότι το Εθνικό Δίκτυο, το ψηφιακό αποθετήριο και η νέα ΤΟΤΕΕ, μέσα από το ερευνητικό έργο «Το Εύλογον», βασίζονται στα εμβληματικά έργα αποκατάστασης του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου στον Πανίερο Ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, στην αντισεισμική προστασία της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη και στην αποκατάσταση του Καθολικού της Ιεράς Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου Βαρνάκοβας στη Φωκίδα.
Η συνεδρίαση ξεκίνησε με το Σύμφωνο Συνεργασίας που παρουσίασε η Ομότιμη Καθηγήτρια ΕΜΠ και Επιστημονικά Υπεύθυνη του Έργου Εύλογον Αντωνία Μοροπούλου. Όπως εξήγησε το Εθνικό Δίκτυο προωθεί την τυποποίηση των διαδικασιών και τις τεχνικές προδιαγραφές που θα υλοποιήσουν την πρότυπη διεπιστημονική μεθοδολογία που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο των εμβληματικών έργων που εντάσσονται στο Εύλογον. Επίσης, θα προωθήσει με συγκεκριμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα από τον Οκτώβριο τις προδιαγραφές και την τυποποίηση διαδικασιών, χρησιμοποιώντας ως βάση αναφοράς το ψηφιακό αποθετήριο.
Τόνισε ότι η διάκριση επιστημονικής ευθύνης και συντονισμού είναι το βασικό σημείο του MoU, διευκρινίζοντας ότι το ΕΜΠ έχει την επιστημονική ευθύνη του έργου και της μεθοδολογίας, ενώ το ΤΕΕ και ο Πρόεδρός του, είναι φορέας συντονισμού για την εκτέλεση και λειτουργία του Δικτύου, την ενεργοποίηση Επιτροπών, συλλόγων, μελετητικών και εργοληπτικών φορέων και της διαδρομής προς τις τεχνικές προδιαγραφές και την ΤΟΤΕΕ.
«Έχει πολύ μεγάλη σημασία να συμπράττουν όχι μόνο αυτοί που ερευνούν ή σχεδιάζουν αλλά και αυτοί που έχουν την κατασκευαστική εμπειρία. Αυτή η σύμπραξη είναι το καινοτόμο της ιστορίας» τόνισε η κ. Μοροπούλου. Στο Σύμφωνο Συνεργασίας συμμετέχουν επίσης πολύ άλλοι φορείς – χρήστες, «επομένως έχουμε μία κοινή βάση που μας επιτρέπει να προσβλέπουμε σε μία ευρύτατη εφαρμογή στο μέλλον, αυτός είναι και ο στόχος» πρόσθεσε.
Κατά την κ. Μοροπούλου, το Σύμφωνο Συνεργασίας μπορεί να αποτελέσει τη γέφυρα για τη συνέχεια, καθώς όπως είπε μπορεί να οδηγήσει στην ευρεία εφαρμογή της πρότυπης μεθοδολογίας όχι μόνο σε έργα πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά και ευρύτερα, σε έργα διατήρησης πολιτικών υποδομών, σχεδιασμού και αποκατάστασης.
Ακολούθησε η αναλυτική παρουσίαση του Ψηφιακού Αποθετηρίου Εμβληματικών Μνημείων από τον Κωνσταντίνο Αθανασάκο από την τεχνική ανάπτυξη του έργου και τη Μαίρη Αποστολοπούλου Χημικό Μηχανικό, εκ μέρους της ομάδας του ΕΜΠ. Βασικό χαρακτηριστικό είναι ο μετασχηματισμός του αποθετηρίου σε μία πλατφόρμα διάχυσης γνώσης παρά σε μία «αποθήκη» δεδομένων. Η δομή είναι δενδροειδής, ενώ η κατάτμηση της πληροφορίας είναι εκείνη που συνέβαλε στο να προκύψει η πρότυπη μεθοδολογία και στη συνέχεια η μεθοδολογία οδήγησε στην Τεχνική Οδηγία ΤΕΕ, όπως τονίστηκε κατά την παρουσίαση. Οι κατηγορίες του αποθετηρίου αποτελούνται από τα μνημεία που περιλαμβάνει το Εύλογον και τις θεματικές ενότητες.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονα εργαλεία και διαθέτει χωρητικότητα ικανή για τη φιλοξενία όλων των δεδομένων από τα εμβληματικά έργα του Εύλογον, ενώ στην πορεία μπορούν να ενταχθούν και άλλα έργα.
Η ΤΟΤΕΕ δίνει την κοινή γλώσσα για τη συνεργασία όλων των διαφορετικών επιστημονικών ειδικοτήτων
Η νέα υπό διαμόρφωση Τεχνική Οδηγία ΤΕΕ με τίτλο «Κατευθυντήριες Οδηγίες Πρότυπης Διεπιστημονικής Μεθοδολογίας για την Αποκατάσταση Μνημείων και Διατηρητέων Δομημάτων» προέκυψε ως αποτέλεσμα συνεργασίας της επιστημονικής ομάδας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, υπεύθυνης για τα εμβληματικά έργα αποκατάστασης μνημείων και της σχετικής ομάδας εργασίας του ΤΕΕ υπεύθυνης για την προτυποποίηση και τις προδιαγραφές.
Παρουσιάζοντας το προσχέδιο της Τεχνικής Οδηγίας ΤΕΕ, ο Κυριάκος Λαμπρόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής της Σχολής Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, έθεσε το ερώτημα «γιατί τώρα». Όπως σημείωσε «είμαστε σε μια μεταβατική περίοδο όπου έχει κάνει τον κύκλο της η θεματική ενότητα «προστασία μνημείων», όπου μετά από δεκαετίες καταφέραμε να προτάξουμε τη διεπιστημονικότητα και τώρα έχουμε μπροστά μας δύο μεγάλες προκλήσεις: ψηφιακός μετασχηματισμός όχι μόνο στην πρόσκτηση δεδομένων, αλλά και στη διαχείριση και την επεξεργασία τους, και τεχνητή νοημοσύνη».
Συνέχισε τονίζοντας ότι «αν δεν αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις αυτές με ένα κανονιστικό κείμενο, με μια σειρά οδηγιών που να τα βάζει όλα σε μια σειρά, έγκαιρα, ούτε ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα μας δώσει απαντήσεις και, πολύ χειρότερα, αν έρθει η τεχνητή νοημοσύνη, θα βασίζεται σε λάθος δεδομένα, σε αποσπασματικά δεδομένα και θα μας δίνει λάθος απαντήσεις».
Αυτό είναι και το πλαίσιο που θα πρέπει να λάβει υπόψη το Εθνικό Δίκτυο στην εξέταση της ΤΟΤΕΕ, όπως ανέφερε, προσθέτοντας ότι «πάμε στο επόμενο βήμα που είναι η διαχείριση των δεδομένων σε 3D περιβάλλον, σε ψηφιακό περιβάλλον, με πολύπλοκες αναλύσεις».
Η Τεχνική Οδηγία με τίτλο «Κατευθυντήριες Οδηγίες Πρότυπης Διεπιστημονικής Μεθοδολογίας για την Αποκατάσταση Μνημείων και Διατηρητέων Δομημάτων» έχει τέσσερις βασικούς άξονες: διατήρηση και ανάδειξη αξιών, δομική ακεραιότητα, συμβατότητα επεμβάσεων και διασφάλιση αειφορίας.
Υπογράμμισε, επίσης, τον ρόλο του ΤΕΕ που όπως είπε «έχει συμβάλει ουσιαστικά με σειρά προτάσεων, ήδη από το 1992, στη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης επιστημονικής μεθοδολογίας για την συντήρηση και αποκατάσταση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς». Η παρούσα ΤΟΤΕΕ καλείται να τυποποιήσει τις διαδικασίες που σχετίζονται με τις κύριες φάσεις για την αποκατάσταση και την προστασία μνημείων και διατηρητέων δομημάτων, ενώ αντιμετωπίζει την αναγκαιότητα για τυποποίηση διαδικασιών και έλεγχο ποιότητας σε όλο τον «κύκλο ζωής» των έργων.
Σύμφωνα με τον κ. Λαμπρόπουλο η ΤΟΤΕΕ απευθύνεται στους μηχανικούς και εργολήπτες καθώς και στους φορείς διαχείρισης των μνημείων και διατηρητέων δομημάτων. «Ουσιαστικά είναι βέλτιστη πρακτική για την αποκατάσταση μνημείων» υπογράμμισε.
Αντ. Μοροπούλου: Το ψηφιακό αποθετήριο και τη ΤΟΤΕΕ είναι αποτέλεσμα της δημιουργικής, διεπιστημονικής συνεργασίας και ελεύθερης έκφρασης
Από την πλευρά της η κ. Μοροπούλου τόνισε ότι «το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και το ΕΜΠ, σήμερα ορθώνουν ανάστημα και προτάσσουν την ολιστική διαχείριση όλων των διεπιστημονικών δεδομένων. Μπορεί ένας αρχιτέκτονας, ένας πολιτικός μηχανικός, ένας τοπογράφος, ένας ηλεκτρολόγος, ένας μηχανολόγος, ένας χημικός μηχανικός να συνεργαστούν με κοινή γλώσσα και στα πραγματικά γεωαναφερόμενα σημεία ενός μνημείου. Συνεπώς αυτός είναι ο στόχος. Και η ΤΟΤΕΕ είναι κάτι που θα επιτρέψει αυτός ο στόχος να υλοποιηθεί».
Η κ. Μοροπούλου σχολίασε ότι «αυτό που φαίνεται και στο ψηφιακό αποθετήριο και στην ΤΟΤΕΕ, εκτός από τη διεπιστημονικότητα, είναι η δημιουργική συνεργασία και η ελεύθερη έκφραση σημαντικών ανθρώπων. Και το αποτέλεσμα είναι αποτέλεσμα της δουλειάς όλων». Έκανε μάλιστα γνωστό ότι η ΤΟΤΕΕ θα παρουσιαστεί το φθινόπωρο.
Στη συνέχεια ο Επιμελητής της Ομάδας Εργασίας, Πολιτικός Μηχανικός Κωνσταντίνος Κούρταλης κάλεσε όλα τα μέλη να τοποθετηθούν σχετικά με τη σύνταξη της ΤΟΤΕΕ.
Ο Καθηγητής στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ Χάρης Μουζάκης, ο οποίος συμμετείχε στη διεπιστημονική ομάδα του ΕΜΠ για την αποκατάσταση του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου και της Μονής Βαρνάκοβας, αναφέρθηκε σε δύο παραμέτρους που αναδεικνύονται και συνυπολογίζονται και οι οποίες δεν υπάρχουν απαραίτητα στους υφιστάμενους κανονισμούς. Αυτές οι παράμετροι αφορούν την επισκεψιμότητα - χρήση ενός μνημείου καθώς και την αρχιτεκτονική και ιστορική αξία.
Από την πλευρά του ο Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ της Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών και Μηχανικών Γεωπληροφορικής Ανδρέας Γεωργόπουλος, ο οποίος συμμετείχε στη διεπιστημονική ομάδα του ΕΜΠ για την αποκατάσταση του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου, χαρακτήρισε την ΤΟΤΕΕ μία καινοτόμα πρόταση που «θα βοηθήσει αυτούς που προκηρύσσουν μελέτες για συντήρηση και προστασία μνημείων προκειμένου να διατυπώσουν σωστές προδιαγραφές», ενώ τάχθηκε υπέρ της ανάγκης επικαιροποίησης σε τακτά διαστήματα.
Η Αρχιτέκτονας και προϊσταμένη της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων Αττικής, Κυκλάδων και Ανατολικής Στερεάς του Υπουργείου Πολιτισμού Κωνσταντίνα Σιούντρη, αναφέρθηκε στον εμπλουτισμό του υπάρχοντος κανονιστικού πλαισίου με προκλήσεις όπως η κλιματική κρίση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός, που επιτυγχάνεται με την ΤΟΤΕΕ και σημείωσε ότι θα πρέπει να προβλέπει αναθεώρηση κάθε πέντε χρόνια προκειμένου να ελέγχεται για τυχόν αλλαγές.
Η Χημικός Μηχανικός Λένα Αγγελακοπούλου που εργάζεται στο Υπουργείο Πολιτισμού ως υπεύθυνη συντήρησης των μνημείων της Ακρόπολης ανέφερε ότι η ΤΟΤΕΕ έγινε με διεπιστημονική συμμετοχή. «Καταγράφονται τα πρότυπα, δίνονται οδηγίες, είναι ένα εξαιρετικό κείμενο και θεωρώ ότι με την ολοκλήρωση του έργου από το ΤΕΕ θα είναι πολύ σημαντικό να επικοινωνηθεί και να παρουσιαστεί ευρύτερα στους φορείς του Υπουργείου Πολιτισμού, σε όλη την Ελλάδα, γιατί είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο το οποίο μπορούν όλοι να το χρησιμοποιήσουν» σημείωσε.
Η Καθηγήτρια στο Πολυτεχνείο της Κρήτης Νόνη Μαραβελάκη που εκπροσωπεί στην ΟΕ τη Διεθνή Οργάνωση Εργαστηρίων Rilem, ως τεχνικός εμπειρογνώμονας των Επιτροπών, σημείωσε ότι αυτά που προτείνονται από την ΤΟΤΕΕ συνάδουν «με τα σημερινά δεδομένα της κλιματικής αλλαγής και την ανάγκη για όσο το δυνατόν πιο πράσινα και επιτελεστικά υλικά» προσθέτοντας ότι «μπορούν να έχουν πολύ μεγάλη εφαρμογή στα σύγχρονα κτίρια». «Είναι πολύμορφη και πολύπλευρη η προσφορά της ομάδας εργασίας» τόνισε.
Η Ελισάβετ Τσιλιμαντού, Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός και ο Κωνσταντίνος Αποστολόπουλος επίσης Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός, αναφέρθηκαν στη σημασία της εισαγωγής τεχνολογιών όπως το H-BIM και τα digital twins, που αναφέρονται στην ΤΟΤΕΕ.
Από την ομάδα των Γεωτεχνικών, ο Γεωλόγος Κωνσταντίνος Βασιλειάδης αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο θέμα της συνεισφοράς των μη καταστρεπτικών μεθόδων για την έρευνα του υπεδάφους και την αλληλεπίδραση του μνημείου με το περιβάλλον.
Ο Αλέξανδρος Νικολαΐδης, Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός σημείωσε σε ό,τι αφορά την ΤΟΤΕΕ ότι «ίσως είναι η πρώτη φορά που γίνεται αναφορά σε ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις σε ένα μνημείο» και ειδικά στην πυρασφάλεια.
Ο Θεόδωρος Πάνου, Αρχιτέκτονας Μηχανικός, με πολυετή εμπειρία στον ΕΛΟΤ υπογράμμισε ότι αυτό που, επίσης, λείπει από τα έργα αποκατάστασης σήμερα και προβλέπεται στην ΤΟΤΕΕ είναι η παρακολούθηση της πορείας τους μετά την ολοκλήρωση.
Κλείνοντας τις τοποθετήσεις της Ομάδας Εργασίας, ο Επιμελητής της, Πολιτικός Μηχανικός Κωνσταντίνος Κούρταλης σημείωσε ότι από τις πρώτες συνεδριάσεις είχε συγκρατήσει δύο σχόλια: ότι «κάνουμε πολύ σοβαρά πράγματα, καταφέρνουμε πάρα πολύ αξιόλογα αποτελέσματα, αλλά στο τέλος δεν μένει τίποτα» καθώς και την κατεύθυνση που είχε δώσει η κ. Μοροπούλου πως όλη αυτή τη διαδικασία δεν πρέπει να κρατηθεί περίκλειστη αλλά να αναδειχθεί. «Σήμερα έχουμε απάντηση και στα δύο. Στο ένα με την παρουσίαση του ψηφιακού αποθετηρίου και στο άλλο με την παρουσίαση της ΤΟΤΕΕ που αφήνει αποτύπωμα» τόνισε.
Η Διευθύντρια Δημοσίων Σχέσεων, Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων του ΤΕΕ Λιάνα Αναγνωστάκη πρότεινε τη συνεργασία της Ομάδας Εργασίας που λειτουργεί ήδη στο ΤΕΕ και επεξεργάζεται τις κατευθυντήριες γραμμές για το ΒΙΜ και της Ομάδας Εργασίας για την ΤΟΤΕΕ προκειμένου να εξετάσουν το H-BIM (heritage BIM) και τα digital twins στα μνημεία. Εξέφρασε την πεποίθηση ότι από τη συνεργασία αυτή μπορεί να υπάρξουν αποτελέσματα που να βγουν και εκτός συνόρων. «Οι Έλληνες μηχανικοί είναι επιστημονικός κλάδος που μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης» σημείωσε.
Από την πλευρά του ο Λάμπρος Πυργιώτης, σύμβουλος του Προέδρου του ΤΕΕ, Χημικός Μηχανικός, σημείωσε ότι οι ΤΟΤΕΕ «συνιστούν γνωσιακό υπόβαθρο, λειτουργώντας ως πρωτόκολλα όχι απλώς εφαρμογής, αλλά παραγωγής τεχνικής γνώσης. Έχουν ένα τεχνογονικό χαρακτήρα, διανοίγουν τεχνολογικές προοπτικές και λειτουργούν ως φορείς παραγωγής δομημένων δεδομένων», ενώ αναφέρθηκε στην προοπτική σχημάτων πιστοποίησης, ιδιαίτερα προσόντων, υπό το πλαίσιο της ΤΟΤΕΕ 0 για την Αειφόρο Δόμηση.
«Να οδηγήσουμε σε διεθνείς προδιαγραφές που δεν υπάρχουν»
Στην παρέμβασή της η κ. Μοροπούλου υπογράμμισε ότι «αυτή η ΤΟΤΕΕ δεν έχει μόνο τη σημασία της εφαρμογής. Έχει και τη σημασία της ακρίβειας. Ακόμη δεν έχει προσδιοριστεί αυτό που εμείς κάναμε από την πρώτη στιγμή, ακρίβεια των μετρήσεων, ακρίβεια της τεκμηρίωσης. Αναφερόμαστε σε φωτογραμμετρική ακρίβεια. Και αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία». «Επομένως, μέσα από αυτήν την ΤΟΤΕΕ μπορούμε να οδηγήσουμε σε διεθνείς προδιαγραφές που δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή» πρόσθεσε.
Στη συζήτηση που ακολούθησε πήρε τον λόγο εκ μέρους του Ecocity η Αρχιτέκτονας Μαργαρίτα Καραβασίλη, σημειώνοντας ότι «αυτή η ΤΟΤΕΕ ήταν ένα όνειρο ζωής πολλών μηχανικών». «Θέλω να πιστεύω ότι αυτή η δουλειά θα φτάσει στην υλοποίηση σαν κανονισμός της χώρας, θα ενημερωθούν οι νεότεροι μηχανικοί και θα είναι και το σημείο εκκίνησης για πολλά άλλα θέματα που αφορούν στα υλικά, στην κατασκευή, στις πράσινες συμβάσεις».
Η Βασιλική Καραβία, Αρχιτέκτονας Μηχανικός (ΕΜΠ) και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής Ειδικότητας του ΤΕΕ, έκανε λόγο για μεγάλη προσπάθεια που είναι δυναμική «θα εξελίσσεται και θα αποτελέσει πρότυπο τόσο στη χώρα μας αλλά και παγκόσμια, γιατί θα είναι εφαρμόσιμη».
Η Ομότιμη Καθηγήτρια του ΕΜΠ Σοφία Αυγερινού-Κολώνια, εκπροσωπώντας τον ΣΕΠΟΧ, και ως μέλος του ICOMOS (Διεθνές Συμβούλιο για την Προστασία Μνημείων και Ιστορικών Χώρων) μίλησε για την ανάγκη προώθησης της ΤΟΤΕΕ και στο εξωτερικό.
Η Κλειώ Σγουροπούλου Καθηγήτρια του Τμήματος Μηχανικών Πληροφορικής και Υπολογιστών της Σχολής Μηχανικών στο ΠΑΔΑ, εξήρε τη διεπιστημονικότητα που χαρακτηρίζει την ΤΟΤΕΕ. Ο Ηλίας Περτζινίδης, Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Περιφερειακού Τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας του ΤΕΕ, εκπροσωπώντας και το Κέντρο Διαφυλάξεως Αγιορείτικης Κληρονομιάς (ΚΕΔΑΚ) έκανε λόγο για την ανάγκη συμμετοχής του στην όλη προσπάθεια. Με θερμά λόγια αναφέρθηκαν επίσης ο Δρ. Νίκος Καμπάνης από το ΙΤΕ, και η Έφη Τριτοπούλου Πρόεδρος της Ένωσης Διπλωματούχων Ελληνίδων Μηχανικών.
Στην εκδήλωση και στη συνεδρίαση του Εθνικού Δικτύου συμμετείχαν, δια ζώσης και διαδικτυακά, η Πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) Βασιλική Γεωργιάδου, ο Γενικός Διευθυντής της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης Κωνσταντίνος Ζορμπάς, η επιστημονική υπεύθυνη για το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Αναπληρώτρια καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών, Ελένη Ζυμή, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών Ανωτέρων Τάξεων (ΣΤΕΑΤ) Γιώργος Συριανός, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Γραφείων Μελετών (ΣΕΓΜ) Γεώργιος Ντούλης, ο Ξενοφών Καρκαντζός, μέλος και Πρόεδρος της Αντιπροσωπείας της ΠΕΔΜΕΔΕ (Πανελλήνια Ένωση Διπλωματούχων Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων), ο οποίος έχει διατελέσει Αντιπρόεδρος του ΣΑΤΕ (Σύνδεσμος Ανωνύμων Τεχνικών Εταιρειών), ο Ευάγγελος Γκούτης εκ μέρους της Ελληνικής Εταιρείας Μη Καταστροφικών Ελέγχων (ΕΛΕΜΚΕ) και πολλοί εκπρόσωποι του ΤΕΕ και επιστημονικών και επαγγελματικών συλλόγων.
