Ένας στους τέσσερις Έλληνες διαβάζει βιβλίο καθαρά για ψυχαγωγία, τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα, έχει το βιβλίο ως την αγαπημένη του «αποσύνδεση» από έναν κόσμο που δεν σταματά ποτέ να κινείται και να μας φορτίζει υποχρεώσεις.
Αυτό είναι ένα από τα κεντρικά ευρήματα της έρευνας «Το Βιβλίο και ο Κόσμος της Ανάγνωσης στην Ελλάδα», που παρουσιάστηκε σήμερα στην εκδήλωσης των Public Βραβείων Βιβλίου 2026. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την Truberries τον Μάιο 2026, με διπλή μεθοδολογία: Ποσοτική Έρευνα, σε πανελλαδικό δείγμα 816 ατόμων σε επτά μεγάλα αστικά κέντρα, και Ποιοτική διερεύνηση με συλλογική προσωπικών ιστοριών με το βιβλίο και ομαδικών συζητήσεων. Πρόκειται για την πρώτη έρευνα τέτοιου εύρους και βάθους για τον κόσμο του βιβλίου στη χώρα μας στον κλάδο της λιανικής.
Πόσο διαβάζει η Ελλάδα
Τέσσερις στους δέκα Έλληνες 18-59 ετών διαβάζουν βιβλία σε τακτική βάση. Αλλά η αλήθεια κρύβεται στις λεπτομέρειες:
23% είναι «φανατικοί» (11+ βιβλία τον τελευταίο χρόνο - κατά μέσο όρο 19 τίτλους ετησίως)
48% είναι «συστηματικοί» (3 έως 10 βιβλία τον τελευταίο χρόνο)
Γιατί διαβάζουν οι Έλληνες
Η έρευνα αποτυπώνει για πρώτη φορά ένα πολυδιάστατο «ψυχογράφημα» της ανάγνωσης. Το βιβλίο δεν είναι απλώς ψυχαγωγία, είναι - ανάλογα με την περίσταση ή την ανάγκη - ψυχοθεραπεία, καταφύγιο, νοητική ικανοποίηση και φαντασιακή απόδραση. Το 85% των αναγνωστών δηλώνει ότι διαβάζει για να χαλαρώσει και να ξεφύγει από την καθημερινότητα. Και για το 57% των γονέων, το βιβλίο παραμένει ένας από τους πιο ποιοτικούς τρόπους σύνδεσης με τα παιδιά τους.
Εξίσου αποκαλυπτικό είναι το εύρημα ότι, το 85% του αναγνωστικού κοινού βλέπει το βιβλίο ως τρόπο για προσωπική απομόνωση σε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, χωρίς να χρειαστεί να δώσει εξηγήσεις. Έτσι, αναδύονται δύο διαφορετικοί ρόλοι της ανάγνωσης: η ανάγνωση γίνεται είτε «συντροφικότητα» είτε διαβατήριο για παράλληλη μοναχικότητα.
Πού, πότε και πώς διαβάζουμε
Η στιγμή της ανάγνωσης είναι βαθιά προσωπική: το 52% διαβάζει πριν τον ύπνο και το 45% όταν βρίσκει ελεύθερο χρόνο μέσα στη μέρα. Η περίοδος των διακοπών (49%) ή εορταστικών αδειών όπως Χριστουγέννων/Πάσχα (42%) είναι συνυφασμένες με την ανάγνωση. Σημαντικό μικρότερο μέρος των αναγνωστών το συνδέει με τα Σαββατοκύριακα (37%) και κάποιοι άλλοι συνοδεύουν τις ημερήσιες μετακινήσεις τους με ένα βιβλίο (22%)
Ανάγκη για αποσύνδεση από τις οθόνες
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αφοσιωμένοι αναγνώστες δεν εγκατέλειψαν τις οθόνες προς όφελος της ανάγνωσης: το 42% από αυτούς χρησιμοποιεί τα κοινωνικά δίκτυα πάνω από 3 ώρες την ημέρα, επιβεβαιώνοντας ότι βιβλίο και ψηφιακός κόσμος συνυπάρχουν.
Τι επηρεάζει την απόφαση αγοράς ενός βιβλίου
Το θέμα/υπόθεση του βιβλίου παραμένει ο πιο επιδραστικός παράγοντας αγοράς (73%), ακολουθούμενος από την περίληψη στο οπισθόφυλλο (47%). Ο συγγραφέας, η τιμή και οι εκπτώσεις ακολουθούν, ισοψηφώντας στο 37%.
Πού ανακαλύπτουμε το βιβλίο
Σε μια εποχή που θεωρείται δεδομένο ότι το διαδίκτυο κυριαρχεί, τα δεδομένα αιφνιδιάζουν: το νέο βιβλίο «ανακαλύπτεται» και στο φυσικό κατάστημα (29%) όσο και μέσα από ψηφιακά κανάλια (31%).
Τεχνητή νοημοσύνη: ο νέος συγγραφέας;
Η έρευνα αγγίζει και το πιο επίκαιρο ερώτημα του εκδοτικού κόσμου. Το 54% των αναγνωστών έχει ήδη χρησιμοποιήσει ΤΝ για εξήγηση λέξεων ή εικόνων σε βιβλία, το 41% για κατανόηση κειμένου και το 29% για περίληψη. Ωστόσο, μόνο το 31% θα εξέταζε να αγοράσει βιβλίο γραμμένο εξ ολοκλήρου από ΤΝ, ποσοστό που πρακτικά διπλασιάζεται (60%) όταν η συγγραφή παρουσιαστεί ως αποτέλεσμα συνεργασίας ανθρώπου και ΤΝ. Η ανθρώπινη διαμεσολάβηση παραμένει αδιαπραγμάτευτη για την αξία της πνευματικότητας, οι αναγνώστες έχουν ανάγκη την παρουσία ή τουλάχιστον συνύπαρξη του συγγραφέα με την ΤΝ, έστω και ως «εγγύηση».
Αudiobooks: η νέα τάση
Εννέα στους δέκα τακτικούς αναγνώστες γνωρίζουν τι είναι το audiobook και το 82% εξ αυτών θα ήθελε να τα χρησιμοποιήσει στο μέλλον, ένας αριθμός που αποκαλύπτει μια αγορά σε ανάπτυξη με τεράστιο δυναμικό.
Ο ρόλος τους είναι διαφορετικός από το έντυπο βιβλίο: παρότι και οι δύο μορφές μπορεί να συνυπάρχουν σε πλοία και αεροπλάνα, το audiobook κυριαρχεί σε δραστηριότητες όπως περπάτημα (47%), εντός των ΜΜΜ (43%) και στο αυτοκίνητο (31%) γίνεται δηλαδή «παρέα εν κινήσει». Το έντυπο βιβλίο κρατά για τον εαυτό του τις πιο ήρεμες στιγμές: το ταξίδι (68%), τις αίθουσες αναμονής (37%) και τον ελεύθερο χρόνο στο σπίτι (8%).
Το βιβλίο ως δώρο
Κατά μέσο όρο, κάθε αναγνώστης αγοράζει 9,7 βιβλία ετησίως, με 6,75 βιβλία να προορίζονται για ιδία χρήση και 2,95 βιβλία να αγοράζονται για δώρο. Η κορυφαία περίσταση δώρου είναι τα γενέθλια ή γιορτή (74%), ακολουθούμενη από τα Χριστούγεννα (52%) και το παιδικό δώρο (45%).
Στα παιδικά βιβλία, ο συγγραφέας δεν αποτελεί τόσο σημαντικό κριτήριο επιλογής. Αξιολογώντας τη σημαντικότητα (κλίμακα 1-5), το εκπαιδευτικό περιεχόμενο (4,4) και η πλοκή/εικονογράφηση (4,2) κυριαρχούν έναντι της φήμης του συγγραφέα (3,3).
Ξένες γλώσσες και το βιβλίο ως γλωσσικό ταξίδι
Το 32% των Ελλήνων αναγνωστών διαβάζει στα αγγλικά, ποσοστό που εκτοξεύεται στο 41% στις ηλικίες 18-34 ετών. Οι λόγοι: προτίμηση στο αυθεντικό γλωσσικό ύφος του συγγραφέα (60% των αγοραστών), αλλά και η αίσθηση ότι η ανάγνωση ξένης γλώσσας είναι ταυτόχρονα ευχαρίστηση και μάθηση (52%). Ένα εύρημα που ανατρέπει τη στερεότυπη εικόνα του Έλληνα που «δεν αντέχει» την ξένη έκδοση.
Το βιβλίο ως αντικείμενο και ως τελετουργία
Το 90% των αναγνωστών φυλάσσει τα βιβλία του σε βιβλιοθήκη ή ράφια. Το εύρημα αυτό αντικατοπτρίζει το ρόλο του βιβλίου, πέρα από μέσο ανάγνωσης και μεταφοράς μίας αφήγησης: το βιβλίο, κατοικεί σε αυτόνομη θέση μέσα στο χώρο τους και αποτελεί για τους αναγνώστες σημείο αναφοράς για την ταυτότητά τους. Από την άλλη πλευρά, οι πιο φανατικοί το καλωσορίζουν παντού μέσα στο χώρο, θεωρούν ότι «το βιβλίο είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να έχει θέση σε οποιοδήποτε σημείο του σπιτιού, χωρίς να θεωρείται αταξία».
Μετά την ανάγνωση, το 84% τα κρατάει, το 38% τα δανείζει και μόνο το 1% τα πετάει. Το 34% αγοράζει μεταχειρισμένα βιβλία, κυρίως γιατί το βιβλίο που ζητά είναι δύσκολο να βρεθεί αλλού.
