Στη Συζήτηση Στρογγυλής Τράπεζας που πραγματοποιήθηκε κατά την εναρκτήρια εκδήλωση, συμμετείχαν ο κ. Γεώργιος Σαρόγλου, Ομότιμος Καθηγητής Παθολογίας-Λοιμώξεων του ΕΚΠΑ, ο κ.Σωτήρης Τσιόδρας, Καθηγητής Παθολογίας-Λοιμώξεων του ΕΚΠΑ και η κ. Άννα Τζώρτζη, Πνευμονολόγος και Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας, ACG.
Λίγο πριν εμφανισθούν τα πρώτα κρούσματα της φετινής εποχικής γρίπης στη χώρα μας, οι ομιλητές προσπάθησαν να προσεγγίσουν και να παρουσιάσουν τα βασικά χαρακτηριστικά της νόσου και να λύσουν τα ερωτήματα που γεννώνται κάθε χρόνο, για την καλύτερη κατανόησή της.
Τι είναι η εποχική γρίπη
Αναλύοντας την ταυτότητα της γρίπης, οι ομιλητές έδωσαν τον ορισμό της ως μία λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος που οφείλεται στον ομώνυμο ιό (Influenza), είναι εξαιρετικά μεταδοτική και εμφανίζεται με ετήσιες επιδημίες, παγκόσμιας εμβέλειας, με υψηλή νοσηρότητα και θνησιμότητα.
Ο ιός της γρίπης έχει διάφορα στελέχη, αλλά μόνο οι τύποι Α και Β εμφανίζουν ανθρώπινη νόσο. Σύμφωνα με τη διαφοροποίηση των στελεχών του ιού, άλλα προσβάλλουν το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα (περιοχή του στοματο-φάρυγγα) προκαλώντας ένα απλό κρυολόγημα και διασπείρονται πολύ εύκολα (πχ ο γνωστός ιός H1N1) και άλλα προσβάλλουν το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα, εμφανίζουν σοβαρότερα συμπτώματα, υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας και χαμηλότερα ποσοστά διασποράς (πχ ο ιός Η5Ν1, που προκαλεί την γρίπη των πτηνών).
Η κ. Τζώρτζη αναφέρθηκε εκτενώς στην εποχική γρίπη και τα χαρακτηριστικά της, εστιάζοντας στην αιφνίδια ετήσια εμφάνισή της, με κορύφωση εντός 2-3 εβδομάδων,διάρκεια 2-3 μήνες, καθώς και τη χαρακτηριστική της εποχικότητα, τους χειμερινούς μήνες στα εύκρατα κλίματα (Απρίλιος-Σεπτέμβριος για νότιο ημισφαίριο, Νοέμβριος-Μάρτιος για βόρειο ημισφαίριο) σε αντίθεση με τα τροπικά κλίματα στα οποία εμφανίζει συνεχείς εξάρσεις σε όλη τη διάρκεια του έτους.
Λόγω κλιματικής αλλαγής, τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μετατόπιση της κορύφωσης της γρίπης, στο βόρειο ημισφαίριο, προς τον Φεβρουάριο, γεγονός που επηρεάζει τον προγραμματισμό των προληπτικών παρεμβάσεων, όπως είναι ο εμβολιασμός.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Σαρόγλου, την περίοδο επιδημίας της εποχικής γρίπης, δηλαδή κατά την εμφάνιση και έξαρση της νόσου στα όρια μιας κοινότητας, έχει εκτιμηθεί ότι θα μολυνθεί το 75% του πληθυσμού, χωρίς όμως να εμφανίσουν όλοι συμπτώματα.
Τα κλινικά συμπτώματα μπορεί να προέρχονται από όλα τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος και είναι ο πυρετός, κεφαλαλγία, συνάχι, μυαλγίες, ρίγη κ.α. και κάποιες φορές μόνο διάρροια, ναυτία και έμετοι που παραπέμπουν σε γαστρεντερικές λοιμώξεις.
Η εμφάνιση των συμπτωμάτων γίνεται 1-4 ημέρες από την είσοδο του ιού στον οργανισμό, αλλά τονίστηκε ότι κάποια άτομα μολύνονται και είναι μεταδοτικά, χωρίς να εμφανίσουν τα ίδια κάποιο σύμπτωμα.
Η συχνότητα μόλυνσης από τον ιό εξαρτάται από την ηλικία, με τα παιδιά να εμφανίζουν την υψηλότερη συχνότητα μόλυνσης και αυξημένο κίνδυνο εισαγωγής σε νοσοκομείο, κυρίως στις ηλικίες κάτω των 2 ετών.
Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο στην επιτήρηση της πορείας της επιδημίας, είναι οι επιπλοκές που προκαλεί ο ιός της γρίπης, ιδιαίτερα σε:
άτομα που αντιμετωπίζουν χρόνια νοσήματα
ενήλικες άνω των 65 ετών
παδιά κάτω των 2 ετών
ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη
άτομα με χρόνιες νευρολογικές παθήσεις, συγγενείς ή επίκτητες
ασθενείς με ανοσοκαταστολή
άτομα με παχυσαρκία
τροφίμους οίκων ευγηρίας
γυναίκες κατά την κύηση
Οι συχνότερες επιπλοκές αφορούν στο αναπνευστικό σύστημα και περιλαμβάνουν εμφάνιση πνευμονίας, παρόξυνση της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας και του άσθματος.
Τα τελευταία επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι την περίοδο της εποχικής επιδημίας, αυξάνονται πολύ τα εμφράγματα μυοκαρδίου, ακόμα και σε άτομα χωρίς κανένα προηγούμενο ιστορικό, πιθανότατα λόγω της φλεγμονής των αγγείων (αγγειίτιδα) που προκαλείται από τον ιό της γρίπης.
Ο κ. Σαρόγλου, θέλοντας να παρουσιάσει την φυσική πορεία της νόσου, τόνισε, ότι ένα ποσοστό μόνο από όσους προσβληθούν από τον ιό της γρίπης θα κριθεί απαραίτητο να νοσηλευτεί, πχ λόγω πνευμονίας και από αυτούς ακόμα λιγότεροι θα χρειαστούν μηχανική υποστήριξη για την αναπνοή τους, δηλαδή θα μεταφερθούν σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ).
Κάνοντας μία σύντομη καταγραφή των 388 σοβαρών περιστατικών με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη εποχική γρίπης στη χώρα μας, μέχρι τις 19 Μαΐου 2019:
374 άτομα νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ
154 συνολικοί θάνατοι
14 θάνατοι εκτός ΜΕΘ
56 είχαν εμβολιαστεί
Μετάδοση
Η μετάδοση της γρίπης, μπορεί να ξεκινήσει ακόμα και μία ημέρα πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων, δυσκολεύοντας την προφύλαξη των οικείων του ασθενούς από τόσο νωρίς. Παρόλο που συνεχίζεται μέχρι και 7 ημέρες αργότερα, η υψηλότερη μεταδικότητα παρατηρείται τις πρώτες 3-4 ημέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων. Η προστασία μετάδοσης θα πρέπει να συνεχιστεί μέχρι και 24 ώρες μετά τη λύση του τελευταίου συμπτώματος, είτε είναι πυρετός είτε κάποιο άλλο.
Οι συνηθέστεροι τρόποι μετάδοσης είναι με τα μικροσωματίδια τα οποία εκπέμπονται με την ομιλία, τον βήχα, το γέλιο, το φτέρνισμα, την άμεση επαφή από άτομο σε άτομο και από την επαφή με μολυσμένες επιφάνειες.
Η κ.Τζώρτζη ανέφερε στην παρουσίασή της ότι ο ιός της γρίπης επιβιώνει στον αέρα έως 24 ώρες, ενώ σε μη πορώδεις επιφάνειες μέχρι και 48 ώρες. Τα μικρά παιδιά συμβάλλουν σημαντικά στην εξάπλωση της νόσου, καθώς αποβάλλουν ιό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα συγκριτικά με τις νεαρές ηλικίες και άλλους ενήλικες, ενώ και στην περίπτωση ανοσοκαταστολής παρατείνεται η αποβολή του ιού.
Προληπτικά μέτρα
Ο κ. Τσιόδρας στην εισαγωγή του τόνισε την λεπτή ισορροπία μεταξύ των απαραίτητων προληπτικών μέτρων Δημόσιας Υγείας, της βιοιατρικής έρευνας και των τεχνολογικών εξελίξεων σε συνάρτηση με την απίστευτη «επιμονή» και ικανότητα των παθογόνων να αναδύονται και να επαναδύονται.
Για την προστασία του πληθυσμού και για τον έλεγχο εξάπλωσης της γρίπης συνιστώνται διάφορα μέτρα που πρέπει να ληφθούν και από τις υγειονομικές αρχές αλλά και από τον κάθε πολίτη ξεχωριστά.
Το τακτικό πλύσιμο των χεριών, ο καθαρισμός των επιφανειών και η ασφαλής χρήση και απόρριψη χαρτομάντηλων φαίνεται να συμβάλλουν σημαντικά στη προστασία από τον ιό της γρίπης. Σε ειδικές περιπτώσεις έκθεσης σε πολυπληθείς χώρους και φροντίδας ασθενή, προτείνεται επίσης η χρήση μάσκας, καθώς και η οικειοθελής απομόνωση περιστατικών που δεν χρήζουν νοσηλείας ή ενδέχεται να νοσήσουν λόγω άμεσης επαφής με ασθενή στο περιβάλλον τους.
Σε συνδυασμό με τα παραπάνω, κάποια δραστικά μέτρα σε δημόσιους και επαγγελματικούς χώρους είναι ο περιορισμός κοινωνικών συναντήσεων, η εργασία από το σπίτι όποτε αυτό είναι εφικτό, η αποχή των παιδιών από εκπαιδευτικά ιδρύματα και επιπλέον ταξιδιωτικά μέτρα.
Ο κ. Σαρόγλου έκανε εκτενή αναφορά στην αποτελεσματικότητα των αντιικών φαρμάκων και στην έγκαιρη χορήγησή τους κατά την περίοδο αυξημένης κυκλοφορίας του ιού και σε περιπτώσεις με εμφανή κλινικά συμπτώματα, ανεξαρτήτως του ιστορικού εμβολιασμού, ιδιαίτερα στα περιστατικά ηλικιωμένων και στις ευπαθείς ομάδες.
Για την αποφυγή «τυφλής» διάγνωσης, συνέστησε εργαστηριακό έλεγχο για τον ιό της γρίπης, αλλά και για την παρουσία άλλων παθογόνων (περίπτωση συν-λοίμωξης), προκειμένου να χορηγηθεί στον ασθενή επιπλέον φαρμακευτική αγωγή με αντιβιοτικά όπου ενδείκνυται και να ενισχυθεί η προστασία του από τυχόν σοβαρές επιπλοκές.
