Γράφει η Λιλή Καρακώστα
Δεν ήθελε να μείνει για πάντα στην ταβέρνα ο Σπύρος Μεταξάς. Κάτι άλλο μεγαλύτερο είχε στο νου του. Και το κατάφερε καθώς σήμερα, έναν αιώνα μετά, τα ποτά «Μεταξά» δεν λείπουν από κανένα ελληνικό-και όχι μόνο-σπίτι…
Ο Πειραιώτης Σπύρος Μεταξάς ήταν άνθρωπος που δεν περιοριζόταν στους τέσσερις τοίχους της ταβέρνας του. Άνθρωπος ανήσυχος και εφευρετικός ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στους συμπολίτες του που δεν άφηναν ευκαιρία να επισκεφθούν το μαγαζί του.
Όμως, ο Σπύρος δεν επαναπαυόταν. Είχε άλλα σχέδια. Το ημερολόγιο έδειχνε 1888 και ο Πειραιάς με τα πανέμορφα σπίτια του και τους χωματόδρομους έμοιαζε με ένα όμορφο παραθαλάσσιο χωριό και όχι με τη μεγαλούπολη που ξέρουμε σήμερα. Όλοι γνωρίζονταν μεταξύ τους και ο Σπύρος είχε όνομα καλού και τίμιου εμπόρου που πάντα έψαχνε ευκαιρία για να βελτιώσει τη ζωή του. Και την βρήκε.
Και εγένετο το…Μεταξά
Μετά από δεκάδες πειραματισμούς, δημιουργεί το «μπράντι». Το περίφημο κονιάκ Μεταξά έχει μόλις γεννηθεί και ο Σπύρος φουσκώνει από περηφάνεια κάθε φορά που ένας πελάτης του το δοκιμάζει και ενθουσιάζεται με το άρωμα και τη γεμάτη γεύση του.
Ο Σπύρος Μεταξάς βασίστηκε σε μια απλή και συνάμα περίπλοκη ιδέα. Αντί να χρησιμοποιήσει ζάχαρη ή κάποιο σιρόπι για «μαλακώσει» το μπράντι, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει γλυκό μοσχάτο κρασί Σάμου. Παλαίωσε λοιπόν γλυκό κρασί το ανάμειξε με το παλαιωμένο απόσταγμα που ήδη είχε και το αποτέλεσμα να ξεπέρασε τις προσδοκίες του.
Όσο για το έμβλημα; Θα έπρεπε να είναι κάτι ιδιαίτερο, σκέφτηκε και την απάντηση του έδωσε η ίδια του η επιχείρηση, όταν κατά τη διάρκεια των εργασιών για τη θεμελίωση του πρώτου εργοστασίου του Μεταξά το 1888, ανακαλύφθηκε ένα αρχαίο νόμισμα που έφερε πάνω του τον Σαλαμινομάχο.
Από τα πρώτα χρόνια της κυκλοφορίας του προϊόντος, ο Σπύρος Μεταξάς έγινε ο επίσημος προμηθευτής της βασιλικής αυλής του Γεωργίου Α΄. Το ποτό που καταναλώνεται από την βασιλική Αυλή κεντρίζει γρήγορα και το ενδιαφέρον των καταναλωτών που το αγοράζουν και το προσφέρουν σε κάθε γιορτή και επίσημη περίσταση στους καλεσμένους τους.
Το εργοστάσιο και οι πρώτες εξαγωγές
Έτσι ο Σπύρος, κάνει το επόμενο βήμα. Φτιάχνει το πρώτο μικρό εργοστάσιο για την παρασκευή του μπράντι και μαθαίνει από τους ναυτικούς στο λιμάνι για τις μεγάλες πολιτείες του εξωτερικού που αγαπούν το εμπόριο και αναζητούν νέα προϊόντα.
Ο Σπύρος Μεταξάς δεν περιμένει να φτιάξει η τύχη του. Την φτιάχνει καθημερινά μόνος του. Αναζητά επίμονα τρόπους να εξάγει το προϊόν του και τα καταφέρνει. Έτσι, σύντομα «στήνει» δύο ακόμη ποτοποιίες, μία στην Κωνσταντινούπολη που τότε χτυπούσε η καρδιά του ευρωπαϊκού εμπορίου και μία στην Οδησσό.
Το όραμα του Σπύρου παίρνει σάρκα και οστά και έτσι το 1900 αρχίζουν οι πρώτες εξαγωγές στην Αμερική και το Μεταξά γίνεται γνωστό ως το «ιπτάμενο μπράντι». Όμως, ο θάνατος του Σπύρου Μεταξά το 1909, έρχεται αναπάντεχα σε μια στιγμή που η εταιρία έχει μπει πλέον σε τροχιά απογείωσης. Αντίθετα όμως από ότι θα περίμενε κανείς, η εταιρία συνεχίζει την ανοδική της πορεία χάρη στη σύζυγό του Δέσποινα και στους τρεις γιους του. Οι πόλεμοι που μεσολάβησαν δεν κατάφεραν να σβήσουν τη λάμψη του μπράντι Μεταξά που βγήκε αλώβητο μέσα από τα δύσκολα χρόνια της χώρας.
Το αγαπημένο ποτό του Φιντέλ που πίνουν και στο…διάστημα!
Οι ιστορίες που συνοδεύουν το ποτό Μεταξά, δεν έχουν τέλος. Ο Φιντέλ Κάστρο ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με το Mεταξά την περίοδο που μετακινήθηκε στην Κούβα με σκοπό να ξεκινήσει την επανάσταση. Στο πλοίο που τον μετέφερε γνωρίστηκε με τον Έλληνα καπετάνιο, ο οποίος του πρόσφερε ένα μπουκάλι Mεταξά. Από εκείνη τη στιγμή έγινε φανατικός οπαδός του. Αλλά το διάσημο ποτό δεν περιορίστηκε στα στενά όρια του…πλανήτη μας. Το Μεταξά είναι το πρώτο ποτό που καταναλώθηκε στο Διάστημα…
Η τρίτη γενιά και η ανοδική πορεία
Τα ηνία ανέλαβαν κατόπιν τα εγγόνια του ιδρυτή, Σπύρου Μεταξά, ο Ηλίας και ο Σπύρος ο νεότερος που ήταν εκείνοι που έδωσαν μεγάλη ώθηση στην επιχείρηση το ’60 και το ’70.
Ταλέντα και οι δύο που αλληλοσυμπληρώνονταν -ο Ηλίας οινολόγος και ο Σπύρος υπεύθυνος του εμπορικού και διαφημιστικού κομματιού- κατάφεραν να απογειώσουν το brand, προωθώντας το μέσα από διαφημίσεις σε παγκόσμια αθλητικά γεγονότα. Η οικογένεια Μεταξά, δεν ξεχνά ποτέ τον αγαπημένο της Πειραιά. Έτσι, μετά από δωρεά του Άγγελου Μεταξά το 1963, κατασκευάζεται στην πόλη το αντικαρκινικό νοσοκομείο Μεταξά.
Το 1968 χτίζεται το σημερινό εργοστάσιο στην Κηφισιά. Η ανάπτυξη του τουρισμού στη χώρα ευνοεί την εξέλιξη της ελληνικής αγοράς και συνεπώς και τις εξαγωγές του Mεταξά. Αποκτά πλέον εξέχουσα θέση στη Γερμανία, ως το νούμερο ένα εισαγόμενο προϊόν της χώρας, ενώ αποτελεί ένα από τα τρία δημοφιλέστερα εισαγόμενα προϊόντα στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Το κονιάκ Μεταξά αποτελεί το πιο προβεβλημένο προϊόν στα duty free των ελληνικών αεροδρομίων ενώ όλο και περισσότεροι Έλληνες δωρίζουν ένα μπουκάλι στους φίλους τους που ζουν στο εξωτερικό ως το πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα της ελληνικής αγοράς.
Η πώληση στον όμιλο Remy Cointreau
Τα χρόνια περνούν και οι επιτυχίες διαδέχονται η μία την άλλη. Το σλόγκαν «Μεταξύ μας…Metaxa», αποτελεί ένα από τα πιο επιτυχημένα στην ιστορία του marketing και η επιχείρηση εξαργυρώνει τη φήμη της που δίκαια την ακολουθεί. Τις παγωμένες νύχτες του χειμώνα το «Μεταξά» έχει θέση σε κάθε ελληνικό σπίτι ενώ και όσοι γνωρίζουν από καλό ποτό, απολαμβάνουν το κεχριμπαρένιο χρώμα του και τη μοναδική του γεύση και άρωμα στα ειδικά ποτήρια του κονιάκ.
Το 1989 με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυση της εταιρείας η οικογένεια Μεταξά αποχώρησε. Πούλησε τον οίκο Μεταξά σε έναν όμιλο αγγλικών τότε συμφερόντων, την ΙDV, ενώ από το 2000 ανήκει στον οικογενειακό όμιλο της Remy Cointreau, που συνεχίζει με σεβασμό την παράδοση του πιο φημισμένου ποτού της Ελλάδας.
Η διαδικασία απόσταξης
Η δημιουργία ενός «Μεταξά» αποτελεί μέρος ολόκληρης τελετουργίας. Η παραγωγή του αποστάγματος ξεκινά με λευκές ποικιλίες κρασιού και κυρίως Σαββατιανό και Ροδίτη, οι οποίες, έπειτα από διπλή απόσταξη, οδηγούνται στα κελάρια του Mεταξά για να παλαιώσουν σε μικρά -περιεκτικότητας 300 - 350 λίτρων- καινούργια, δρύινα γαλλικά βαρέλια Limousin, τα οποία λόγω των μεγάλων πόρων τους εξυπηρετούν στην καλύτερη οξυγόνωση των αποσταγμάτων. Κάποια αποστάγματα οδηγούνται σε μεγαλύτερα βαρέλια, όγκου τριάμισι τόνων περίπου και παραμένουν εκεί αρκετά χρόνια προκειμένου να ωριμάσουν ικανοποιητικά.
Παράλληλα, προετοιμάζεται το κρασί που θα αναμειχθεί στο τελικό blend με το απόσταγμα. Αυτό προέρχεται από σταφύλια Μοσχάτου Αλεξανδρείας και Μοσχάτου Σάμου, από τις περιοχές της Σάμου, της Λήμνου και της Πάτρας. Το κρασί παλαιώνει για τουλάχιστον δύο χρόνια και για κάποιο διάστημα σε βαρέλι. Αποκτά ένα καραμελένιο χρώμα, πλούσια αρώματα τυπικά του μοσχάτου, λιβάνι, ξηρούς καρπούς, μπαχαρικά και λευκά άνθη, και μια γλυκιά γεύση, πλούσια και μεστή.
Το τρίτο μείγμα, που αποτελεί το επτασφράγιστο μυστικό της εταιρείας είναι ένα εκχύλισμα από αρωματικά φυτά και μπαχαρικά, με βάση τα ροδοπέταλα. Έχει έναν περίπλοκο αρωματικό χαρακτήρα που, εκτός από την έντονη χροιά του τριαντάφυλλου, θυμίζει πιπέρι, δάφνη, κανέλα και μοσχοκάρυδο.
Τα τρία μείγματα ενώνονται στο τελικό blending, με τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρείται όσο το δυνατόν περισσότερο η σταθερή ποιότητα του ποτού. Παράλληλα, γίνεται προσθήκη καραμελοχρώματος για την ρύθμιση της απόχρωσης και νερού για την τελική αραίωση στον επιθυμητό αλκοολικό βαθμό.
Το τελευταίο αυτό μείγμα οδηγείται σε βαρέλια των τριάμισι τόνων για την περαιτέρω ωρίμαση και στην συνέχεια, σταθεροποιείται, φιλτράρεται και εμφιαλώνεται, όπως έχει εξηγήσει παλιότερα σε συνέντευξή του ο Κώστας Ράπτης, master blender του Μεταξά. Τα αστέρια της ετικέτας που βοηθούν να ξεχωρίζουμε τα διάφορα brand του Μεταξά υποδεικνύουν, κατά μέσον όρο, τα έτη παλαίωσης των χρησιμοποιούμενων αποσταγμάτων.
Το ξεχωριστό Private Reserve
Για όλα της τα ποτά καμαρώνει η εταιρία αλλά κυρίως για το Private Reserve, στο οποίο συμμετέχουν ποσότητες πολύ παλιών αποσταγμάτων 50 ετών περίπου, έχει ζωηρό χρώμα, σκούρας καραμέλας γάλακτος και θαυμάσιο αρωματικό μπουκέτο από κακάο, βανίλια, βαρέλι, παλαιωμένο μοσχάτο, πιπέρι και αποξηραμένα φρούτα. Έχει συμπυκνωμένη γεύση, ξεχωριστό τανικό περιεχόμενο, στρογγυλό σώμα και ήπια γλύκα. Το τελείωμά του μεταξένιο, αφήνει πληθωρική, κρεμώδη αίσθηση στον ουρανίσκο. Ο ιδανικότερος τρόπος να το απολαύσει κανείς είναι σκέτο, το πολύ με ένα πάγο, στο ποτήρι του κονιάκ με σχήμα τουλίπας.
Αξίζει να σημειωθεί πως στο εργοστάσιο η παραγωγή ακολουθεί μια γραμμή πλήρως αυτοματοποιημένη, με μοναδική εξαίρεση την ξεχωριστή μεταχείριση και την τοποθέτηση με το χέρι των φιαλών του πολύτιμου Private Reserve στα ιδιαίτερα κουτιά τους.
Εξαγωγές και «άνοιγμα» σε νεανικότερα κοινά
Κάθε χρόνο η εταιρία παράγει πάνω από 10 εκατ. φιάλες. Πέρα από την εγχώρια κατανάλωση, τα προϊόντα Μεταξά είναι ιδιαίτερα αγαπητά και στο εξωτερικό-εξάγονται σε πάνω από 60 χώρες- με τις αγορές της Γερμανίας, της Τσεχίας, της Αυστρίας και της Ρωσίας να κρατούν τα σκήπτρα. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως το σύνολο των εξαγωγών αποτελεί το 60% της παραγωγής.
Πρόσφατα, το Drinks International κατέταξε το Μεταξά στα top sellers, στα 50 καλύτερα μπαρ του κόσμου. Η διάκριση αυτή έρχεται ως φυσική συνέχεια του «ανοίγματος» του Μεταξά σε νεανικότερα κοινά και συγκεκριμένα στους bartenders που δημιουργούν πλέον ευφάνταστα κοκτέιλς με βασικό συστατικό το «Μεταξά». Αλλά, το διάσημο ποτό, δεν σταματά εδώ. Σύμφωνα με το Global Drinks Report, το Μεταξά είναι ένα από τα πενήντα ποτά με την μεγαλύτερη ανάπτυξη. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο το γεγονός, πως κάθε λεπτό καταναλώνονται περίπου 850 σφηνάκια Μεταξά στον κόσμο….
