Γράφει ο Γιώργος Κουρμούσης
Σημειώνω μερικά λαθάκια που βλέπω και ακούω τακτικά, ακόμα και από διαπρεπείς συμπολίτες μας, εν τη ρύμη (και όχι ερήμην!) του γραπτού ή του προφορικού λόγου τους. Ελπίζω να πρόκειται για lapsi calami ή linguae και όχι για defecti cognitionis:
Κάτι δεν διακηδεύεται, αλλά διακυβεύεται ή απλά... κηδεύεται, αν πρόκειται περί αυτού... Εκείνο το διακύβευμα δεν υπάρχει πουθενά στην ελληνική γλώσσα από αρχαιοτάτων χρόνων. Το σωστό είναι το διακυβευόμενο, αυτό που παίζεται στους κύβους, ρισκάρεται, ή έστω η διακύβευση.
Κάποιος ή κάτι επικοινωνεί με κάποιον ή κάτι, και δεν επικοινωνείται. Εγώ ποτέ δεν επικοινωνώ κάτι. Απλά το κοινωνώ, το κοινοποιώ ή έστω το γνωστοποιώ.
Το υγρό, το αέριο, η είδηση κ.λπ. διαρρέει και δεν διαρρέεται (κατά το συρρέει, εισρέει, καταρρέει κ.λπ.). Ο ποταμός διαρρέει την πεδιάδα. Η πεδιάδα, όμως, δεν διαρρέεται από τον ποταμό. Καμιά φορά ίσως... Ποδηγέτηση και όχι ποδηγετισμός. Χειραγώγηση, ενίοτε και χειραγωγία, αλλά είναι λάθος. Το δυστύχημα είναι αυτοκινητικό και όχι αυτοκινητιστικό. Μια φράση δεν είναι συνοψισμένη αλλά συνοπτική ή και λακωνική και ποτέ... λακωνισμένη. Ακονισμένη και κοφτερή ναι. Αυτός δεν έχει απηυδήσει, αλλά απαυδήσει ή απηύδησε και απαύδησε.
Το δημοσίευμα δεν θα δει το φως της δημοσιότητας, γιατί το έχει ήδη δει. Έχει ήδη δημοσιευθεί, αφού είναι δημοσίευμα, δηλαδή δημοσιευμένο και όχι ακόμα δημοσιεύσιμο ή προς δημοσίευση. Επί επταετίαν και όχι επί επταετίας. Αλλά: θα διατηρηθεί επί (μίαν) επταετία και επί (της) χουντικής επταετίας. Και φυσικά, προ μεσημβρίας και μετά μεσημβρίαν. Υπήρχε και όχι ύπαρχε. Απέσχε και όχι απόσχε ή απήσχε. Δεν είναι (καλά) ελληνικά αυτά.
Θα συμμετέχει (χρόνος διαρκείας), π.χ. επί σειράν ετών ή κάθε μέρα σε κάτι. Θα συμμετάσχει (χρόνος στιγμιαίος), π.χ. σε αυτόν το διαγωνισμό, στις εξετάσεις κ.λπ. Προσοχή!
Καταχωρίζω σημαίνει καταγράφω κάτι ή δημοσιεύω κάτι σε εφημερίδα. Καταχωρέω-ώ σημαίνει προχωρώ εναντίον κάποιου. Να καταχωρισθεί, λοιπόν, και όχι να καταχωρηθεί. Κατά παρέκκλιση, βέβαια και όχι κατά παρέγκληση ή -γκλιση.
Νεοποτισμός, όπως το λέει τακτικά ο πρωθυπουργός μας, είναι λάθος. Το σωστό είναι νεποτισμός, που σημαίνει την τάση ή την πρακτική να τοποθετούν οι ισχυροί συγγενείς ή φίλους τους σε διάφορες θέσεις ή αξιώματα. Από το λατινικό nepos-otis = ανιψιός. Γαλλ. népotisme.
«Λίθοι και πλίνθοι και κέραμοι ατάκτως ερριμμένα» είναι λάθος. Το σωστό είναι ερριμμένοι. Αλλά «Λίθοι και πλίνθοι και ξύλα και κέραμοι ατάκτως ερριμμένα». Το σωστότερο, όμως, είναι: «ώσπερ λίθοι τε και πλίνθοι και ξύλα και κέραμος ατάκτως ερριμμένα. (Απομν. Ξενοφ. 3.1.7.). Ο λόγος; Διαβάστε λίγο Τζάρτζανο... «Ουκ εν τω πολλώ το ευ, αλλά εν τω ευ το πολλώ». Λάθος. ... «το πολύ» είναι το σωστό. Υπάρχουν μια σειρά από θέματα. Το σωστό είναι υπάρχει μια σειρά από θέματα.
«Πήραν της Παναγίας τα μάτια»! Δεν της πήραν τα μάτια αλλά τα ιμάτια, όπως έκαναν καμιά φορά στο Βυζάντιο, όπου έβγαζαν το «πουκάμισο», δηλαδή την επίχρυση ή επάργυρη επίστρωση των εικόνων της Παναγίας ή και των άλλων Αγίων, όταν είχαν κάποια ανάγκη για χρήματα, τα έλιωναν και έκοβαν νέο νόμισμα.
Και μερικά ξενικά:
Nota (λατ.) σημαίνει σημείο, σήμα και επίσημο διπλωματικό έγγραφο και είναι στην ονομαστική. Το notam το λέμε, όταν είναι στην αιτιατική. Του επέδωσε, λοιπόν, notam, αλλά η nota του επεδόθη.
Τα πλαφόν, ζαμπόν, καρμπόν, μαρόν, μπετόν, σομόν και τα συναφή δεν έχουν πληθυντικό. Το μπιμπερόν για το μωρόν (ελλ.) προέρχεται από το bibere (λατ.), που σημαίνει πίνω (πώς λέμε κάναμε μια μπέβα (ιταλ.), αλλά με αλκοόλ (αγγλ.) μέχρι που γίναμε φέσι (τουρκ.)! Το ακούω συχνά στον πληθυντικό, τα μπιμπερά, αλλά ας είναι, let it be...
Το modus vivendi είναι ο τρόπος που ζει κανείς, τρόπος ζωής και όχι ο τρόπος που ενεργεί ή πράττει. Αυτό λέγεται modus operandi. To referendum (λατ.) θα πει δημοψήφισμα και το memorandum σημαίνει μνημόνιο, υπόμνημα, υπενθύμιση και όχι συμφωνία (agreement), όπως θέλουν μερικοί να το μεταφράζουν.
Bon viveur (γαλλ.) είναι λάθος και ανύπαρκτο στα γαλλικά. Bon vivant είναι το σωστό και σημαίνει καλοπερασάκιας, ας πούμε. Το viveur απαντάται μόνο του και σημαίνει ξέγνοιαστος, καλοζωισμένος. Á la garçon σημαίνει σαν αγόρι. Π.χ. αυτή κουρεύεται α λα γκαρσόν. En garçon σημαίνει μόνο άνδρες. Π.χ. απόψε θα βγούμε αν γκαρσόν, ανδροπαρέα. Ας μη το μπερδεύουν αυτό μερικές ευειδείς τηλεπαρουσιάστριες...
Επιτέλους, déjà-vu, κλειστό ύψιλον όπως το fumé και όχι ου όπως το rendez-vous.
Και μια δική μου πρόσφατη... ανακάλυψη: hay sikitir (τουρκ.), ελληνικά αϊ σιχτίρ, προέρχεται από το αρχαιοελληνικό... αεί σε οικτίρω!
Τελειώνω εδώ προς το παρόν, γιατί τα «μαργαριτάρια» δεν έχουν τελειωμό όπως και τα μανιτάρια.
Αλλά «λάθος επαναλαμβανόμενο παύει να είναι λάθος», όπως λέει και ο Μπαμπινιώτης. Εν πάση περιπτώσει errare humanum est, το πλανάσθαι ανθρώπινον. Ή, «το αλάθητο είναι αποκλειστικό κτήμα των θεών», όπως λέγεται ότι είχε χαραχτεί στην επιτύμβια στήλη των πεσόντων Αθηναίων στη μάχη της Χαιρώνειας (338 π.Χ.), όπου νίκησαν οι Μακεδόνες του Φιλίππου Β΄ τους υπόλοιπους Έλληνες...
Αναδημοσίευση από το τεύχος 898 του "adbusiness".
