Δεν υπάρχει υπερσυγκέντρωση τραπεζικού κλάδου στην Ελλάδα. Τα μερίδια αγοράς των 4 συστημικών τραπεζών στην Ελλάδα παραμένουν περίπου τα ίδια πάνω από μια δεκαετία, επισημάνθηκε σήμερα από την Acting Γενική Διευθύντρια της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών Χαρούλα Απαλαγάκη, στο πλαίσιο της Α' Δημόσιας Διαβούλευσης για την Κλαδική έρευνα στις Τραπεζικές Καταθέσεις, την οποία διοργάνωσε η Επιτροπή Ανταγωνισμού.
Ειδικότερα, λαμβάνοντας υπόψη τα δομικά χαρακτηριστικά της Ελληνικής οικονομίας, ο τραπεζικός της κλάδος δεν λειτουργεί ολιγοπωλιακά, παρά την ισχυρή μετάβαση από το δημόσιο τραπεζικό στο ιδιωτικό τραπεζικό σύστημα, ιδίως τη δεκαετία του 1990.
Η κ. Απαλαγάκη παρουσίασε αναλυτικά τα βασικά σημεία της Κλαδικής έρευνα στις Τραπεζικές Καταθέσεις και μεταξύ άλλων ανέφερε:
- Πράγματι, με βάση τα στοιχεία του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM), στην τραπεζοκεντρική Ευρωπαϊκή Οικονομία, εποπτεύονται άμεσα από τον SSM, 112 Συστημικά Σημαντικά Πιστωτικά Ιδρύματα με μερίδιο αγοράς σε όρους ενεργητικού 85% στα 21 κράτη μέλη της ευρωζώνης. Εξ' αυτών 4 είναι οι Ελληνικές Συστημικές Τράπεζες (με προοπτική και για 5η Ελληνική Συστημική). Οι μεγάλες Ευρωπαϊκές Οικονομίες (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία) έχουν συνολικά 61 συστημικές Τράπεζες.
- Εάν συγκριθούμε πληθυσμιακά με τις δύο χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου (Ιταλία με 60 εκ. πληθυσμό, Ισπανία με 48 εκ. πληθυσμό) βλέπουμε ότι δεν μπορούμε να μιλάμε για υπερσυγκέντρωση. Στην Ιταλία αντιστοιχεί μια συστημική τράπεζα για κάθε 10 εκ. κατοίκους, στην Ισπανία για κάθε 4 εκ. κατοίκους και στην Ελλάδα για κάθε 2,5 εκ. κατοίκους.
- Εξάλλου τα μερίδια αγοράς των 4 συστημικών τραπεζών στην Ελλάδα παραμένουν περίπου τα ίδια πάνω από μια δεκαετία (από το 2013).
Σήμερα στην Ελλάδα έχουν αδειοδοτηθεί και λειτουργούν 34 Πιστωτικά Ιδρύματα, μεταξύ των οποίων και τρεις συνεταιριστικές τράπεζες. Γι' αυτές αναμένεται εντός του 2026 να καταργηθούν οι γεωγραφικοί περιορισμοί δραστηριοποίησής τους.
Στην πραγματικότητα σε καθεμία από τις 21 χώρες της Ευρωζώνης (εάν εξαιρέσουμε τις παραπάνω 4 μεγάλες χώρες) αναλογούν 3 συστημικές Τράπεζες. Συγχρόνως, με βάση στοιχεία του SSM για το 2026 οι μη συστημικές Τράπεζες στην Ευρωζώνη είναι 2.139.
Στην Ελλάδα, που έχει ηπιότερο σε σχέση με την Ευρωζώνη περιορισμό των σημείων φυσικής εξυπηρέτησης (τραπεζικών καταστημάτων), η ψηφιακή πρόσβαση των καταθετών, αλλά και των δανειοληπτών σε τραπεζικά προϊόντα και υπηρεσίες είναι σύγχρονη.
Παράλληλα, όμως, το θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα είναι νομοθετικά και εποπτικά -και σωστά, αυστηρό, διότι τα πιστωτικά ιδρύματα καλούνται να λειτουργήσουν ως συναλλακτικός κόμβος στην αξιολόγηση του προφίλ του πελάτη, ιδίως για τις ανάγκες καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (AML) και οι επιδόσεις τους είναι ιδιαίτερα θετικές.
Περαιτέρω, το Ελληνικό Τραπεζικό Σύστημα, σε ιδιαίτερα εκτεταμένο σε σχέση με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες βαθμό, στηρίζει μια σειρά αναγκαίων υποδομών για την εύρυθμη δημόσια λειτουργία στην καθημερινή εισοδηματική ροή, όπως λ.χ. την τροφοδοσία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας «πόθεν έσχες», την τροφοδοσία του Μητρώου Λογαριασμών (ΣΜΤΛ) και πρόσφατα το Bancapp. Οι Ελληνικές Τράπεζες συντηρούν συνολικά 31 εκ. καταθετικούς λογαριασμούς με αυξημένο διαχειριστικό κόστος.
Με βάση τα επίσημα και δημόσια προσβάσιμα στην ιστοσελίδα του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων & Επενδύσεων στοιχεία (ημερομηνία αναφοράς 31/12/2024), τα πολύ χαμηλά καταθετικά υπόλοιπα, που στην πραγματικότητα διατηρούνται για την ικανοποίηση καθημερινών συναλλαγών πληρωμών, θα δείξουν την πρακτική τους σημασία στην εποχή του ψηφιακού Ευρώ, που θα λειτουργεί ως wallet, θα έχει μηδενικό επιτόκιο αφού δεν θα είναι κατάθεση και θα έχει βραχεία ένα αποταμιευτικό περιορισμό.
Κάθε πρόταση για μετάβαση σε ένα πλαίσιο ευνοϊκότερης για τον «καταθέτη» διαχείρισης των διαθεσίμων του, δεν μπορεί παρά να συνεκτιμήσει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Savings and Investments Union.
Τέλος, η προθεσμιακή κατάθεση έχει τα χαρακτηριστικά σύμβασης ορισμένου χρόνου με σταθερό επιτόκιο. Αυτό σημαίνει ότι η μεταβολή του επιτοκίου (μείωση ή αύξηση) για το συμφωνημένο χρόνο διάρκειας της προθεσμιακής κατάθεσης δεν μπορεί να αποτυπωθεί. Αντίθετα, στις χορηγήσεις, το επιτόκιο, όταν είναι κυμαινόμενο (όπως συμβαίνει στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων), επηρεάζεται άμεσα. Δεν είναι συγκρίσιμα τα δύο μεγέθη (καταθέσεις, χορηγήσεις), έχουν σημαντικές δομικές αλλαγές και στην τιμολόγηση και στον αναλαμβανόμενο από κάθε συμβαλλόμενο μέρος κίνδυνο (Τράπεζα/καταθέτη/δανειολήπτη).
Η διαμόρφωση των επιτοκίων γενικά δεν είναι μόνο πολυπαραγοντική. Απαιτεί ολιστική προσέγγιση και διαμορφώνεται κυρίως από αντικειμενικούς παράγοντες (επιτόκια ΕΚΤ, αγορές, γεωπολιτικοί κίνδυνοι, συμπεριφορά αποταμιευτών, ευρωπαϊκές τάσεις). Όλα αυτά δεν καθορίζονται από τις Τράπεζες.
Εάν συγκρίνουμε το μέσο επιτόκιο για προθεσμιακή κατάθεση έως ένα έτος (νοικοκυριών και επιχειρήσεων) στην Ευρωζώνη και στην Ελλάδα, την περίοδο 2006-2025, τα αποτελέσματα αποτυπώνονται στο συνοδευτικό υλικό που περιέχει τους συγκριτικούς πίνακες επιτοκίων και επιβεβαίνουν ότι τα ελληνικά επιτόκια δεν υπολείπονται των μέσων καταθετικών επιτοκίων στην ευρωζώνη.
Όπως επισημάνθηκε επίσης μεταξύ άλλων, με βάση τα τριμηνιαία στοιχεία του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM), ανάμεσα σε 111 συστημικά Πιστωτικά Ιδρύματα (3ο τρίμηνο 2025), τα 4 είναι στην Ελλάδα. Χώρες με πολύ μεγαλύτερη πληθυσμιακή δύναμη, έχουν ασφαλώς περισσότερα, αλλά υπάρχουν στην ευρωζώνη ακόμη 10 χώρες όπως Φιλανδία, Σλοβενία, Πορτογαλία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Λουξεμβούργο, Κύπρος, Βουλγαρία με λιγότερα και συγκεκριμένα από 1 έως 3.
