Του Αλέξη Χαρίτση*
Τον Ιανουάριο του 2015, το ΕΣΠΑ 2014–2020 τυπικά και μόνο ήταν έτοιμο προς υλοποίηση. Στην πραγματικότητα, εξέλειπαν όλοι οι ουσιαστικοί παράγοντες ετοιμότητας και ενεργοποίησης: Κρίσιμες ελλείψεις και μεγάλος βαθμός ανωριμότητας της νέας περιόδου «κληροδοτήθηκαν» ως κατάσταση από τις προηγούμενες κυβερνήσεις.
Η αλήθεια είναι ότι από τις προηγούμενες κυβερνήσεις, ακολουθήθηκε η επικοινωνιακή στρατηγική των υψηλών ρυθμών απορρόφησης που κάποια από τα επιχειρησιακά προγράμματα παρουσίαζαν, ενώ ταυτόχρονα αποκρύφτηκε το γεγονός ότι τα περισσότερα προγράμματα χαρακτηρίζονταν από πολύ υψηλούς δείκτες υπερδέσμευσης και ένταξη ανώριμων και αποσπασματικών έργων. Τα έργα αυτά δεν εντάσσονταν σε ένα γενικότερο αναπτυξιακό σχεδιασμό, ενώ τα «κριτήρια» ένταξής τους ήταν κυρίως πελατειακά.
Τους τελευταίους έξι μήνες, γίνεται μια εργώδης προσπάθεια για την εξυγίανση των προγραμμάτων του ΕΣΠΑ η οποία έχει φέρει ήδη αποτελέσματα. Στόχος μας είναι, αμέσως μετά τις εκλογές, η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη «ελάφρυνση» του δημοσιονομικού κόστους του αναποτελεσματικού προγραμματισμού των προηγούμενων χρόνων αλλά και η μεγαλύτερη δυνατή διαφύλαξη της προγραμματικής αυτοτέλειας του ΕΣΠΑ 2014-2020.
Στους έξι μήνες διακυβέρνησης καταφέραμε, μεταξύ άλλων, να επισπεύσουμε τις διαδικασίες ενεργοποίησης του ΕΣΠΑ 2014-2020, να ενεργοποιήσουμε τα τομεακά και περιφερειακά προγράμματα και τους θεσμούς διακυβέρνησής τους, να εκπληρώσουμε τις πιο σημαντικές αιρεσιμότητες, να ολοκληρώσουμε τις διαδικασίες εκπόνησης των κριτηρίων επιλογής πράξεων και του Σύστηματος Διαχείρισης και Ελέγχου. Όλες οι προπαρασκευαστικές ενέργειες προχώρησαν κανονικά και εντός χρονοδιαγράμματος.
Πλέον, τα προγράμματα βρίσκονται σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα και έχουν εκδοθεί ήδη οι πρώτες προσκλήσεις. Πιο συγκεκριμένα, έχει ενεργοποιηθεί πλήρως η δράση «Εναρμόνιση Οικογενειακής και Επαγγελματικής ζωής» για το έτος 2015-2016. Ο προϋπολογισμός της ανέρχεται στα 184 εκατ. ευρώ, ώστε να καλυφθεί ο ίδιος αριθμός ωφελούμενων ατόμων με τα προηγούμενα χρόνια. Επιπλέον, έχουν ήδη εκδοθεί οι σχετικές προσκλήσεις για την πρόσληψη αναπληρωτών καθηγητών για το σχολικό έτος 2015-2016. Ακόμη, έχουν ενεργοποιηθεί δράσεις στήριξης της απασχόλησης συνολικού π/υ 230 εκ. ευρώ που αφορούν 65.000 ανέργους.
Αμέσως μετά τις εκλογές και πριν το τέλος του 2015, θα εκδοθούν προσκλήσεις για το πρόγραμμα ενίσχυσης της ρευστότητας και της απασχόλησης, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 60 εκ. € και με αριθμό ωφελούμενων έως 10.000 άτομα/επιχειρήσεις. Το πρόγραμμα προορίζεται για νέους ελεύθερους επαγγελματίες, πρώην ανέργους, καθώς και για ιδιωτικές επιχειρήσεις ή συνεταιρισμούς. Επιπλέον, θα εκδοθούν προσκλήσεις για προγράμματα στήριξης υποψηφίων διδακτόρων και μετα-διδακτορικών ερευνητών. Τα συγκεκριμένα προγράμματα στοχεύουν στην ανάσχεση της φυγής νέων επιστημόνων/ερευνητών στο εξωτερικό και στην παραγωγή επιστημονικής έρευνας υψηλής ποιότητας. Ο πρώτος κύκλος της δράσης, με συνολικό προϋπολογισμό 9,16 εκατ. €, θα χορηγήσει υποτροφίες διετούς και τριετούς διάρκειας. Επιπρόσθετα, θα εκδοθούν δύο ακόμα προσκλήσεις με αντικείμενο την στήριξη ερευνητικών ομάδων από νέους ερευνητές και την απόκτηση ακαδημαϊκής διδακτικής εμπειρίας από νέους διδάκτορες.
Ακόμη, θα ενεργοποιήσουμε τα διαθέσιμα κονδύλια στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, μέσω της ενίσχυσης, της σύστασης και της λειτουργίας κοινωνικών επιχειρήσεων.
Στον τομέα της επιχειρηματικότητας, άμεσα θα εκδοθούν προσκλήσεις (i) για τον εκσυγχρονισμό και την ποιοτική αναβάθμιση των παρεχομένων υπηρεσιών των υφιστάμενων πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων, του στρατηγικού τομέα προτεραιότητας του τουρισμού, ώστε να βελτιώσουν την θέση τους στην εσωτερική και διεθνή τουριστική αγορά, (ii) για την ενίσχυση της αυτοαπασχόλησης πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σε δύο κύκλους, με προϋπολογισμό 50 εκατ. € η καθεμία και (iii) για την ανάπτυξη της υγιούς νεοφυούς επιχειρηματικότητας που θα συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, σε δύο κύκλους με συνολικό προϋπολογισμό 120 εκατ. €.
Με τα νέα αυτά προγράμματα υπερτριπλασιάζονται οι διαθέσιμοι πόροι και διατίθενται σε δύο διαδοχικούς κύκλους για την καλύτερη προετοιμασία των δικαιούχων ενώ διευρύνονται οι συγχρηματοδοτούμενες κατηγορίες δαπανών αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων. Επιπλέον, διευρύνονται οι δικαιούχοι με την ένταξη κατηγοριών που έχουν πληγεί ιδιαίτερα από την κρίση. Ακόμη, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ίδρυση νέων βιώσιμων επιχειρήσεων με έμφαση στην καινοτομία αλλά και στην ενίσχυση της απασχόλησης στους τομείς συγκριτικούς πλεονεκτήματος της χώρας με αναπτυξιακό δυναμικό και τέλος, οριοθετούνται σαφέστερα οι δράσεις για τις υφιστάμενες επιχειρήσεις οι οποίες κατευθύνονται στον μεγάλο όγκο των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα από την κρίση δίνοντας κίνητρα για την αύξηση της απασχόλησης και την ουσιαστική και ολόπλευρη ποιοτική αναβάθμιση τους.
Τέλος, σε διαδικασία υλοποίησης βρίσκεται το σχέδιό μας για τη σύσταση Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους με στόχο την ενημέρωση και την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών προς τους καταναλωτές - δανειολήπτες και το συντονισμό του έργου όλων των συναρμοδίων φορέων. Στο πλαίσιο αυτό, θα προωθηθεί η σύσταση 30 Κέντρων Ενημέρωσης Δανειοληπτών, με αρμοδιότητα την παροχή οικονομικών και νομικών συμβουλών των δανειοληπτών.
Στόχος είναι να ξεκαθαρίσει το αναπτυξιακό τοπίο από τις υποχρεώσεις και τις επιβαρύνσεις του παρελθόντος έτσι ώστε να προχωρήσουμε σε ένα νέο αναπτυξιακό υπόδειγμα που θα στηρίζεται στα μικρά και μεσαία χρήσιμα έργα, στις παρεμβάσεις με έντονο πολλαπλασιαστικό και οικολογικό αποτύπωμα και σε μια νέα επιχειρηματικότητα που να συνδυάζει την παραγωγή υψηλής ποιότητας και προστιθέμενης αξίας προϊόντων και υπηρεσιών με νέες μορφές επιχειρηματικής διακυβέρνησης.
*Ο Αλέξης Χαρίτσης διατέλεσε Γενικός Γραμματέας ΕΣΠΑ και Δημοσίων Επενδύσεων την περίοδο Φεβρουάριος – Σεπτέμβριος 2015. Είναι υποψήφιος βουλευτής Μεσσηνίας με τον ΣΥΡΙΖΑ.
