Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, απηύθυνε έκκληση για ενίσχυση της πολυμέρειας, μεγαλύτερο σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και αυστηρότερη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης, παρουσιάζοντας παράλληλα τις ελληνικές θέσεις για τη θαλάσσια ασφάλεια, τη Μέση Ανατολή, την Τουρκία, το Κυπριακό, την Ουκρανία και το Σουδάν.
Ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι η Ελλάδα πλησιάζει στο τέλος του δεύτερου έτους της θητείας της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και προετοιμάζεται να αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου τον επόμενο μήνα. Σε μια περίοδο που χαρακτήρισε «εξαιρετικά επικίνδυνη», υποστήριξε ότι η ανάγκη αναζωογόνησης της πολυμέρειας έχει καταστεί ακόμη πιο επιτακτική.
Η θαλάσσια ασφάλεια αποτέλεσε κεντρικό θέμα της ομιλίας. Ο Πρωθυπουργός χαρακτήρισε τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας σημαντικό παράδειγμα επιτυχούς πολυμέρειας, λέγοντας ότι η UNCLOS παρέχει «το δεσμευτικό νομικό πλαίσιο εντός του οποίου οι διαφορές μπορούν να διευθετούνται ειρηνικά και όχι μέσω της χρήσης βίας».
Αναφερόμενος στις εντάσεις από τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα έως τον Ινδο-Ειρηνικό, προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και η άσκηση πίεσης μέσω στρατηγικών θαλάσσιων οδών έχουν σοβαρές συνέπειες για τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τις αγορές ενέργειας και την επισιτιστική ασφάλεια.
Η Ελλάδα, ανέφερε, προτίθεται να διατηρήσει τη θαλάσσια ασφάλεια ως «υψηλή προτεραιότητα» κατά την επικείμενη Προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένων των προκλήσεων που συνδέονται με τις αναδυόμενες τεχνολογίες.
Παρουσιάζοντας την Ελλάδα ως περιφερειακό παράγοντα, ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι η χώρα είναι «γεφυροποιός» και «δεν είναι ταραχοποιός», επισημαίνοντας τις στρατηγικές της συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο.
Για τη Γάζα, ζήτησε την αποτελεσματική εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου που συμφωνήθηκε το προηγούμενο έτος, επέμεινε ότι η Χαμάς «δεν μπορεί να έχει κανέναν ρόλο» στο μέλλον της Γάζας και επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη λύση των δύο κρατών.
Εξέφρασε επίσης ανησυχία για τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη και υποστήριξε τις προσπάθειες ενίσχυσης του Λιβάνου και αποτροπής κενού ασφαλείας μετά τη λήξη της εντολής της UNIFIL.
Για τη Συρία, ζήτησε μια χώρα με συμπερίληψη, απαλλαγμένη από ξένες παρεμβάσεις, με μεγαλύτερη προστασία των θρησκευτικών και εθνοτικών κοινοτήτων.
Αναφερόμενος στην Τουρκία, ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι η Ελλάδα τα τελευταία τρία χρόνια έχει καταβάλει σταθερή προσπάθεια για τη βελτίωση των σχέσεων, την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας.
Επανέλαβε ότι η UNCLOS παρέχει «το μόνο θεσμικό πλαίσιο» για την επίλυση της μοναδικής μακροχρόνια ελληνοτουρκικής διαφοράς: την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών.
Τόνισε ότι ο διάλογος «δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη» ούτε με απειλές πολέμου ως απάντηση στην άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων.
Για το Κυπριακό, ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι έχουν περάσει 52 χρόνια από τότε που η Τουρκία «εισέβαλε παράνομα στην Κύπρο και συνέχισε να την κατέχει», χαρακτηρίζοντας το ζήτημα «λυδία λίθο» για την αξιοπιστία του ΟΗΕ.
Η Ελλάδα, ανέφερε, στηρίζει πλήρως τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, με στόχο «την επανένωση της Κύπρου, απαλλαγμένης από δυνάμεις κατοχής», σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Σε ό,τι αφορά την Ουκρανία, επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας προς το Κίεβο, καταδίκασε έντονα τις επιθέσεις κατά αμάχων και μη στρατιωτικών υποδομών και είπε ότι η διπλωματία πρέπει να οδηγήσει σε «άμεση κατάπαυση του πυρός και διαρκή ειρήνη που θα εδράζεται στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».
Πρόσθεσε ότι η Ουκρανία πρέπει να έχει «αποφασιστικό λόγο για το μέλλον της» και ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να απουσιάζει από τις διαπραγματεύσεις. Για το Σουδάν, ζήτησε τον τερματισμό των ξένων παρεμβάσεων, λογοδοσία για εγκλήματα πολέμου και μια αξιόπιστη, σουδανικής ιδιοκτησίας πολιτική διαδικασία.
Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στον οικονομικό μετασχηματισμό της Ελλάδας, επικαλούμενος ανάπτυξη ταχύτερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ξένες επενδύσεις, μείωση του δημόσιου χρέους, ψηφιοποίηση και βελτιωμένο κόστος δανεισμού.
Κοιτάζοντας προς το μέλλον, είπε ότι η Ελλάδα θα αξιοποιήσει την Προεδρία της στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027 για να εργαστεί για μια Ευρώπη «πιο ανταγωνιστική, πιο ασφαλή, πιο ικανή να υπερασπίζεται τον εαυτό της», προωθώντας παράλληλα ενεργειακά έργα και έργα συνδεσιμότητας που θα συνδέουν την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή, τον Κόλπο και τη Βόρεια Αφρική.
Ολοκλήρωσε με μια εκτενή προειδοποίηση για την τεχνητή νοημοσύνη. Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι οι κίνδυνοι από μια «ανεξέλεγκτη και όχι ρυθμισμένη» ανάπτυξη της ΤΝ θα μπορούσαν να υπερβούν τα οφέλη της, επικαλούμενος πιθανές απώλειες θέσεων εργασίας, συγκέντρωση πλούτου και επιπτώσεις στις ανθρώπινες σχέσεις.
Απέρριψε ως «αφελή» την ιδέα της εθελοντικής αυτορρύθμισης από τις εταιρείες τεχνολογίας και ζήτησε οι εταιρείες ΤΝ να αδειοδοτούνται βάσει συγκεκριμένων απαιτήσεων που θα αφορούν τις ανθρώπινες αξίες, τη διαφάνεια και την ασφάλεια. Παραλληλίζοντας τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης με εκείνη της πυρηνικής τεχνολογίας, ανέφερε ότι «Το ίδιο πρέπει να γίνει τώρα, και πρέπει να γίνει γρήγορα».
