Νέα ανάλυση του Bank of America Institute δείχνει ότι, παρά τις αυξημένες τιμές, τα αμερικανικά νοικοκυριά δαπανούν μικρότερο ποσοστό του εισοδήματός τους για καύσιμα και τρόφιμα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο, το στεγαστικό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση, ακόμη και για τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Η συνεχιζόμενη πίεση από το αυξημένο κόστος ζωής στις Ηνωμένες Πολιτείες αποτυπώνεται σε νέα ανάλυση του Bank of America Institute, με τίτλο «Inside the cost-of-living squeeze», που δημοσιεύθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026. Σύμφωνα με τα ευρήματα, παρότι οι καταναλωτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλές τιμές σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, η οικονομική επιβάρυνση δεν είναι ομοιόμορφη σε όλες τις κατηγορίες δαπανών. Αντίθετα, η στέγαση αναδεικνύεται στον σημαντικότερο παράγοντα πίεσης για τα νοικοκυριά, την ώρα που οι μισθολογικές αυξήσεις και οι αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες συμβάλλουν στον περιορισμό των επιπτώσεων του πληθωρισμού.
Μικρότερο ποσοστό εισοδήματος για τρόφιμα και καύσιμα
Παρά τη σωρευτική αύξηση των τιμών τα τελευταία χρόνια, τα αμερικανικά νοικοκυριά διαθέτουν σήμερα ελαφρώς μικρότερο μέρος του εισοδήματός τους για τρόφιμα και καύσιμα σε σύγκριση με το 2022. Σύμφωνα με τα εσωτερικά στοιχεία πληρωμών και καταθέσεων της Bank of America, οι συγκεκριμένες δαπάνες αντιστοιχούσαν συνολικά σε περίπου 13,5% του εισοδήματος το 2026, ποσοστό αυξημένο κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα σε ετήσια βάση, αλλά χαμηλότερο κατά σχεδόν 0,5 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με τέσσερα χρόνια πριν.
Ειδικότερα, οι δαπάνες για βενζίνη αντιστοιχούσαν στο 3,2% του εισοδήματος, έναντι 2,9% το προηγούμενο έτος και 3,4% το 2022. Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν ότι, παρά τις ανατιμήσεις, η επιβάρυνση από ορισμένα βασικά αγαθά παραμένει συγκριτικά πιο περιορισμένη από ό,τι στο παρελθόν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι καταναλωτές δεν αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην καθημερινότητά τους.
Η στέγαση παραμένει η μεγαλύτερη οικονομική πρόκληση
Διαφορετική είναι η εικόνα στην αγορά κατοικίας, όπου τόσο τα ενοίκια όσο και οι δόσεις στεγαστικών δανείων έχουν αυξηθεί σε σχέση με το 2019. Σύμφωνα με την ανάλυση, η στέγαση απορροφά περίπου το 30% του εισοδήματος ενός νοικοκυριού, αποτελώντας μία από τις σημαντικότερες μηνιαίες οικονομικές υποχρεώσεις.
Οι διάμεσες πληρωμές στεγαστικών δανείων έχουν αυξηθεί σταθερά κατά την τελευταία διετία και πλέον ξεπερνούν το 30% του εισοδήματος των ιδιοκτητών κατοικιών με στεγαστικό δάνειο. Από την άλλη πλευρά, οι ενοικιαστές εξακολουθούν να διαθέτουν αναλογικά μεγαλύτερο μέρος των αποδοχών τους για τη στέγαση, αν και το 2026 καταγράφεται μια μικρή βελτίωση. Το ποσοστό του εισοδήματος που κατευθυνόταν στην πληρωμή ενοικίων είχε κορυφωθεί το 2025, ξεπερνώντας το 32%.
Η Bank of America επισημαίνει ότι αρκετοί ιδιοκτήτες κατοικιών εμφανίζονται περισσότερο προστατευμένοι από την αύξηση του στεγαστικού κόστους, καθώς είχαν αποκτήσει το ακίνητό τους πριν από τη σημαντική άνοδο των τιμών και των επιτοκίων που ακολούθησε την πανδημία. Το συγκεκριμένο πλεονέκτημα φαίνεται να αφορά περισσότερο τα νοικοκυριά υψηλότερου εισοδήματος.
Ένας στους τέσσερις διαθέτει πάνω από το μισό εισόδημά του για στέγαση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη οικονομική πίεση. Κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026, περίπου ένας στους τέσσερις ενοικιαστές χαμηλού εισοδήματος δαπανούσε περισσότερο από το 50% των αποδοχών του για την καταβολή ενοικίου, έναντι περίπου ενός στους πέντε το 2019.
Ωστόσο, η επιβάρυνση δεν περιορίζεται στις χαμηλότερες εισοδηματικές κατηγορίες. Περίπου το 25% των δανειοληπτών υψηλότερου εισοδήματος διαθέτει περισσότερο από το μισό εισόδημά του για την αποπληρωμή στεγαστικού δανείου. Αντίστοιχα, λίγο περισσότεροι από ένας στους πέντε δανειολήπτες χαμηλού εισοδήματος βρίσκονται στην ίδια κατάσταση, ποσοστό αυξημένο κατά σχεδόν πέντε ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με την προ πανδημίας περίοδο.
Παρά τις πιέσεις, η μελέτη διαπιστώνει ότι το ποσοστό των ενοικιαστών που κατευθύνουν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους στη στέγαση έχει παρουσιάσει ελαφρά υποχώρηση κατά τη διάρκεια του 2026, στοιχείο που υποδηλώνει μια περιορισμένη βελτίωση των συνθηκών.
Οι μισθολογικές αυξήσεις και οι αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες
Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους ορισμένα νοικοκυριά έχουν καταφέρει να απορροφήσουν μέρος των ανατιμήσεων είναι η αύξηση των αποδοχών μετά φόρων. Η εξέλιξη αυτή έχει ωφελήσει ιδιαίτερα ορισμένους εργαζομένους χαμηλότερου εισοδήματος που εξασφάλισαν σταθερή απασχόληση μετά την προ πανδημίας περίοδο.
Παράλληλα, οι Αμερικανοί καταναλωτές έχουν προσαρμόσει τις συνήθειές τους, αναζητώντας οικονομικότερες επιλογές στην αγορά αγαθών και υπηρεσιών. Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής απογραφικής υπηρεσίας και των αρμόδιων αρχών μεταφορών, οι διανυόμενες αποστάσεις με αυτοκίνητο ανά κάτοικο παραμένουν χαμηλότερες από τα επίπεδα του 2019, παρά την ανάκαμψη που έχει καταγραφεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Την ίδια στιγμή, αρκετά νοικοκυριά στρέφονται σε φθηνότερα καταστήματα ή επιλέγουν οικονομικότερα προϊόντα και υπηρεσίες, προκειμένου να διατηρήσουν την κατανάλωσή τους χωρίς να επιβαρύνουν περαιτέρω τον προϋπολογισμό τους.
Γιατί παραμένει χαμηλή η καταναλωτική εμπιστοσύνη
Παρά την ανθεκτικότητα της κατανάλωσης, η οικονομική ψυχολογία των αμερικανικών νοικοκυριών εξακολουθεί να εμφανίζεται επιβαρυμένη. Η Bank of America σημειώνει ότι η αύξηση των μισθών για τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα επιβραδύνθηκε σημαντικά μέσα στο 2025, προτού ανακάμψει στη συνέχεια. Παράλληλα, ορισμένα νοικοκυριά μεσαίου και υψηλότερου εισοδήματος δεν έχουν δει τις αποδοχές τους να συμβαδίζουν με τον πληθωρισμό σε σύγκριση με το 2019.
Με βάση τη σχέση μεταξύ των μισθολογικών αυξήσεων μετά φόρων και του πληθωρισμού, η ανάλυση διαπιστώνει ότι η πραγματική αγοραστική δύναμη υποχώρησε κατά τη διάρκεια του 2022 και εκ νέου από τα μέσα του 2023. Η εξέλιξη αυτή συμβαδίζει σε μεγάλο βαθμό με την υποχώρηση του Δείκτη Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν.
Όπως επισημαίνει το Bank of America Institute, το γεγονός ότι οι καταναλωτές συνεχίζουν να αυξάνουν τις δαπάνες τους δεν συνεπάγεται απαραίτητα και βελτίωση της οικονομικής τους κατάστασης. Αντίθετα, η χαμηλή εμπιστοσύνη ενδέχεται να αντανακλά τις θυσίες και τις προσαρμογές που απαιτούνται για να διατηρήσουν το επίπεδο κατανάλωσής τους.
Συγκρατημένη αισιοδοξία, αλλά και κίνδυνοι για το 2027
Όσον αφορά τις προοπτικές, το Bank of America Institute εκτιμά ότι η εικόνα της οικονομικής προσιτότητας παραμένει σχετικά ενθαρρυντική, καθώς η αύξηση των μισθών διατηρείται σε ικανοποιητικά επίπεδα και έχει ενισχυθεί για τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι. Η BofA Global Research επισημαίνει το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων στις τιμές των καυσίμων και των τροφίμων, οι οποίες θα μπορούσαν να περιορίσουν περαιτέρω την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Παράλληλα, τα υψηλότερα επιτόκια στεγαστικών δανείων εξακολουθούν να δυσκολεύουν τη μετάβαση από την ενοικίαση στην ιδιοκατοίκηση.
