Τη στρατηγική μετατόπιση της Ευρώπης και της Ελλάδας από το κλασικό μοντέλο της πράσινης μετάβασης στο ευρωπαϊκό πρότυπο "Resilient-by-Design" παρουσίασε ο Υφυπουργός Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, κατά την ομιλία του στο συνέδριο «Green Deal Greece 2026», που διοργάνωσαν το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) και το economix.gr στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ). Ο κ. Καλαφάτης υπογράμμισε ότι οι υποδομές, τα κτίρια και τα δίκτυα οφείλουν να σχεδιάζονται εξ αρχής ως κρίσιμες εθνικές υποδομές, ανθεκτικές σε ακραία κλιματικά φαινόμενα, γεωπολιτικές αναταράξεις και πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα. Παράλληλα, τόνισε ότι η Έρευνα και η Καινοτομία αποτελούν θεμέλιο εθνικής ισχύος και οικονομικής αντοχής όταν συνδέονται άμεσα με την εργοταξιακή και τεχνική πραγματικότητα.
Ιστορικό Ρεκόρ Δαπανών R&D και Ψηφιακές Υποδομές
Στο πλαίσιο του απολογισμού των κυβερνητικών δράσεων, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης σημείωσε τα εξής δεδομένα και πρωτοβουλίες:
- Ιστορικό Ρεκόρ Δαπανών R&D: Οι εθνικές δαπάνες για Έρευνα & Ανάπτυξη ανήλθαν στο 1,54% του ΑΕΠ (3,66 δισ. ευρώ), κατατάσσοντας την Ελλάδα στην 4η θέση στην Ε.Ε. στις κρατικές δαπάνες Ε&Α.
- Περιφερειακή Ανάπτυξη: Ενίσχυση των 13 Περιφερειακών Κόμβων Καινοτομίας, αλλά και Ερευνητικών Πόλων όπως το ThessINTEC, το ΙΤΕ και το ΕΚΕΤΑ, με επενδύσεις άνω των 300 εκατ. από το Ταμείο Ανάκαμψης
- Υπερυπολογιστική Ισχύς & AI: Άμεση έναρξη επιχειρησιακής πρόσβασης του ιδιωτικού και τεχνικού τομέα στον εθνικό υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», μέσα από συνεργασίες με Ερευνητικά Κέντρα, σε συνδυασμό με το ευρωπαϊκό AI Factory «Pharos» και το AI Nucleus του ΕΚΕΤΑ, για τη δημιουργία Ψηφιακών Διδύμων (Digital Twins) και μοντελοποίηση κλιματικών κινδύνων.
- Παραγωγικός Μετασχηματισμός: Σχεδιασμός του Mega Data Center της ΔΕΗ και νέου υπερυπολογιστή στην Κοζάνη στο πλαίσιο της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης.
- Χρηματοδοτικά Εργαλεία:
- Θεσμοθέτηση φορολογικής υπερέκπτωσης δαπανών R&D έως 315% (από 130% σε 200%, και έως 315% για πράσινες, ψηφιακές και καινοτόμες συμπράξεις).
- Νέος Αναπτυξιακός Νόμος (ν. 5203/2025) επενδύσεων συνολικού ύψους άνω των 4 δισ. ευρώ, με ειδικό καθεστώς 150 εκατ. ευρώ αποκλειστικά για ενσωμάτωση AI και πράσινων τεχνολογιών στις ΜμΕ.
- Ενεργοποίηση του EquiFund II από την ΕΑΤΕ για CleanTech και ConTech startups.
- Εφαρμοσμένη Έρευνα στο Πεδίο: Αξιοποίηση AI στο Flyover Θεσσαλονίκης για τη διαχείριση της κυκλοφορίας (ακρίβεια 93%), έξυπνοι αισθητήρες ΕΚΕΤΑ/ΕΥΑΘ για το πόσιμο νερό, και πρόγραμμα «Antinero» (άνω των 600 εκατ. ευρώ) με drones, μικροδορυφόρους και αλγόριθμους πολιτικής προστασίας.
- Εθνική Διαστημική Πολιτική: Δημιουργία εγχώριου οικοσυστήματος καινοτομίας με σμήνη μικροδορυφόρων και προετοιμασία για την αποστολή του πρώτου Έλληνα Αστροναύτη στο διάστημα.
- Θεσμικές Τομές: Νομοθετικές παρεμβάσεις κατά του Greenwashing, θεσμοθέτηση του «Δικαιώματος στην Επισκευή» (Right to Repair), στήριξη του ευρωπαϊκού εταιρικού καθεστώτος "EU Inc." (ίδρυση επιχειρήσεων σε 48 ώρες) και η δεσμευμένη ίδρυση αυτοτελούς Υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας & Καινοτομίας.
Πέντε Αμεσες Προτάσεις - Call to Action προς το ΤΕΕ και τον Τεχνικό Κλάδο
Ο Στ. Καλαφάτης απηύθυνε επίσημη πρόσκληση προς τη διοίκηση του ΤΕΕ και τους εκπροσώπους των τεχνικών φορέων για πέντε συγκεκριμένες κοινές δράσεις:
- "First Buyers" της Ελληνικής ConTech Καινοτομίας: Σύνδεση των τεχνικών ομίλων με τα Γραφεία Μεταφοράς Τεχνολογίας και τις 1.000+ startups του Elevate Greece, ώστε να καταστούν οι πρώτοι αγοραστές εγχώριων πράσινων τεχνολογιών.
- Εξειδικευμένος Οδηγός Φορολογικών Εκπτώσεων 315%: Πρόταση προς το ΤΕΕ για από κοινού έκδοση εξειδικευμένου οδηγού από τη ΓΓΕΚ για την αξιοποίηση της φορολογικής υπερέκπτωσης 315% σε δαπάνες BIM workflows, πράσινων υλικών και ψηφιοποίησης εργοταξίων.
- Συγκρότηση Κοινής Ομάδας TRL & Technology Foresight (ΓΓΕΚ – ΤΕΕ): Επίσημη πρόταση για τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού χαρτογράφησης και αξιολόγησης της Τεχνολογικής Ετοιμότητας (TRL), ώστε η αγορά να γνωρίζει σε τι στάδιο βρίσκονται οι εγχώριες τεχνολογίες.
- Συν-σχεδιασμός Υποδομών "Resilient-by-Design" στις Εθνικές Υπερυπολογιστικές Δομές: Παραχώρηση πρόσβασης των μελετητών μηχανικών στον «ΔΑΙΔΑΛΟ» και τις εθνικές υποδομές AI για τη μοντελοποίηση κλιματικών κινδύνων και τη real-time παρακολούθηση έργων.
- Συμμαχία για τον Ψηφιακό & Πράσινο Εκσυγχρονισμό των Μικρομεσαίων Μηχανικών: Διαθεσιμότητα του Υπουργείου Ανάπτυξης για συνδιαμόρφωση με το ΤΕΕ προγραμμάτων επανακατάρτισης (Reskilling) με πόρους των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών Ταμείων, ώστε τα εργαλεία BIM, GIS και AI να φτάσουν σε κάθε τεχνικό γραφείο της περιφέρειας.
