Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντείνει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση της ετοιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς οι κρίσεις γίνονται ολοένα συχνότερες και πιο σύνθετες. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζει νέες κατευθυντήριες γραμμές για την προετοιμασία των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών απέναντι σε έκτακτες καταστάσεις, ενώ προωθεί τη θέσπιση ετήσιας Ευρωπαϊκής Ημέρας Ετοιμότητας, με πρώτη διοργάνωση τον Οκτώβριο του 2027.
Τις πρωτοβουλίες παρουσίασε η επίτροπος Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Χάτζα Λαχμπίμπ, στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας. Οι ανακοινώσεις εντάσσονται στη στρατηγική της ΕΕ για την Ενωση Ετοιμότητας και συμπληρώνουν τη σύσταση της Κομισιόν για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής συνέχειας και τη διενέργεια δοκιμών αντοχής των εθνικών μηχανισμών πολιτικής προστασίας.
Οπως επεσήμανε «όταν εκδηλώνεται μια καταστροφή, οι πρώτες ώρες μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές. Κάθε ευρωπαίος πολίτης πρέπει να γνωρίζει πώς να αντιδράσει, πώς να προστατεύσει την οικογένειά του και πώς να συνδράμει τους άλλους.
Η ετοιμότητα ξεκινά από τα σπίτια μας, τα σχολεία και τις τοπικές κοινωνίες. Γι’ αυτό παρέχουμε στους πολίτες πρακτικά εργαλεία για την προετοιμασία τους απέναντι σε κρίσεις, ενισχύοντας παράλληλα τα συστήματα στα οποία βασίζονται όταν εκδηλώνονται καταστάσεις έκτακτης ανάγκης».
Αυτονομία των πολιτών για τις πρώτες 72 ώρες
Κεντρικός άξονας των νέων κατευθυντήριων γραμμών είναι η δυνατότητα των πολιτών να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες τους κατά τις πρώτες τρεις ημέρες μιας κρίσης, μέχρι να κινητοποιηθούν οι δημόσιες υπηρεσίες και οι μηχανισμοί υποστήριξης.
Η Κομισιόν καλεί τις αρμόδιες αρχές να ενθαρρύνουν τους πολίτες να διαθέτουν βασικά είδη έκτακτης ανάγκης και οργανωμένο σακίδιο επιβίωσης, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών ή άλλων έκτακτων περιστατικών.
Οι οδηγίες καλύπτουν τέσσερις βασικούς τομείς:
• Αυτονομία για 72 ώρες: Εξασφάλιση των απαραίτητων προμηθειών και εφοδίων για την κάλυψη βασικών αναγκών κατά τις πρώτες τρεις ημέρες μιας κρίσης.
• Εκπαίδευση στην ετοιμότητα: Ενσωμάτωση σχετικών γνώσεων στην προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Στόχος είναι τα παιδιά να αποκτούν από μικρή ηλικία δεξιότητες αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων, μέσα από δραστηριότητες προσαρμοσμένες στην ηλικία τους, χωρίς να προκαλείται φόβος ή άγχος
. • Συμπερίληψη των ατόμων με αναπηρία: Διασφάλιση ότι τα μέτρα προετοιμασίας είναι προσβάσιμα και λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, με την ενεργό συμμετοχή τους στον σχεδιασμό.
• Ενημέρωση για κινδύνους και απειλές: Βελτίωση της επικοινωνίας των αρμόδιων αρχών, ώστε οι πολίτες να λαμβάνουν έγκαιρη, αξιόπιστη και προσβάσιμη ενημέρωση πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια έκτακτη κατάσταση.
Οι κατευθυντήριες γραμμές δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα και αποσκοπούν στη διαμόρφωση μιας κοινής κουλτούρας ετοιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη, ώστε οι πολίτες και οι τοπικές κοινωνίες να είναι καλύτερα ενημερωμένοι και εξοπλισμένοι για την αντιμετώπιση κρίσεων.
Prepared citizens. A more resilient Europe. From packing an emergency bag to knowing how to react when disaster strikes, preparedness starts with practical steps. Our new guidelines help authorities give people the tools and knowledge to protect themselves and others in a crisis. https://t.co/YpTOqc41NT
— European Commission (@EU_Commission) November 3, 2026
Ευρωπαϊκή Ημέρα Ετοιμότητας κάθε 23 Οκτωβρίου
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση ετήσιας Ευρωπαϊκής Ημέρας Ετοιμότητας, η οποία θα πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 23 Οκτωβρίου, αρχής γενομένης από το 2027. Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην ενεργότερη συμμετοχή των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών στην προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, αλλά και στην ανάδειξη της συμβολής των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανισμών πολιτικής προστασίας και των κοινοτήτων στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας.
Η ημερομηνία επιλέχθηκε καθώς συμπίπτει με την επέτειο της ίδρυσης του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ, στις 23 Οκτωβρίου 2001. Ο μηχανισμός έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον συντονισμό της αντιμετώπισης καταστροφών και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, τόσο εντός όσο και εκτός των συνόρων της Ενωσης. Η πρόταση λαμβάνει επίσης υπόψη τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης Πολιτών για την Ετοιμότητα, στην οποία συμμετείχαν 150 πολίτες από τα κράτη-μέλη την περίοδο Μαρτίου – Μαΐου 2026.
Μεταξύ άλλων, οι συμμετέχοντες είχαν εισηγηθεί τη διοργάνωση ετήσιας Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Ετοιμότητας. Η Κομισιόν θα συνεργαστεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της ΕΕ, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, με στόχο την έκδοση κοινής διακήρυξης που θα στηρίζει την πρωτοβουλία.
Δοκιμές αντοχής στους μηχανισμούς πολιτικής προστασίας
Ενα ακόμη σκέλος των παρεμβάσεων αφορά τη διασφάλιση της επιχειρησιακής συνέχειας των εθνικών σημείων επαφής πολιτικής προστασίας, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Η πρόσφατα υιοθετηθείσα σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καλεί τα κράτη-μέλη και τις συμμετέχουσες χώρες να διασφαλίσουν ότι οι συγκεκριμένες υπηρεσίες θα μπορούν να λειτουργούν απρόσκοπτα ακόμη και σε περιόδους σοβαρών διαταραχών ή κρίσεων.
Η σύσταση, η οποία επίσης δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα, βασίζεται στα διδάγματα από πρόσφατες κρίσεις και περιλαμβάνει πρακτικές κατευθύνσεις για την κατάρτιση σχεδίων επιχειρησιακής συνέχειας και την τακτική δοκιμή των σχετικών μηχανισμών. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός θα μπορεί να λειτουργεί σε 24ωρη βάση και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά όταν εκδηλώνονται έκτακτες ανάγκες.
